స్టడీ గైడ్‌లు
తెలుగు చరిత్రలో ఒక్కో కాలానికి ఒక్కో గైడ్. పాఠశాల, కళాశాల, పోటీ పరీక్షలకు చదివే విద్యార్థులకు, తరగతికి సిద్ధమయ్యే ఉపాధ్యాయులకు ఇవి ఉపయోగపడతాయి. ఆ కాలం పేజీల నుంచి ముఖ్యమైన తేదీలు, ప్రధాన అంశాలు, పదాలు, వ్యక్తులు, ప్రదేశాలు, చర్చలు, సాధన ప్రశ్నలు ఒక్కచోట ఉంటాయి; ఉపాధ్యాయులకు పాఠ ప్రణాళిక కూడా ఉంటుంది.
ఈ గైడ్ ఈ సైట్‌లోని పేజీలను ఒక క్రమంలో చూపిస్తుంది. ప్రతి విషయం, దాని ఆధారాలతో సహా, లింకు ఇచ్చిన పేజీలలో ఉంది.
- చరిత్రపూర్వ యుగం, బృహత్‌శిలా సంస్కృతులుక్రీ.పూ. 300 కి ముందుతొలి శాసనాలకు ఎంతో ముందే తెలుగు దేశంలోని నదీ లోయల్లో, రాతి కొండలపై మనుషులు జీవించారు. వాళ్లు రెండు రకాల ఆనవాళ్లు వదిలి వెళ్లారు. ఒకటి రాతి పనిముట్లు, రెండోది పెద్ద రాళ్లతో కట్టిన బృహత్‌శిలా సమాధులు. 1860ల నుంచి 1930ల వరకు వీటిని నమోదు చేసిన సర్వేయర్లు, తవ్వకందారుల నివేదికల ఆధారంగా యుగం పేజీ ఈ కథ చెబుతుంది. ఆ రోజుల్లో వీటి కాలాన్ని తేల్చే మార్గం లేదు. క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దంలో ఎర్రగుడిలోని అశోకుని శాసనాలు, భట్టిప్రోలు ధాతు పేటికలతో లిఖిత చరిత్ర మొదలవుతుంది.13 తేదీలు · 12 పదాలు · 3 క్విజ్ ప్రశ్నలు
- మౌర్యులు, శాతవాహనులుసుమారు క్రీ.పూ. 300 – క్రీ.శ. 225సుమారు క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దం నుంచి క్రీ.శ. 3వ శతాబ్దం మొదటి వరకు తెలుగు దేశం లిఖిత చరిత్రలోకి అడుగుపెడుతుంది. కర్నూలు జిల్లాలోని అశోకుని శాసనాలు, కృష్ణా డెల్టాలోని బౌద్ధ ధాతు పేటికల మీది అక్షరాలు దీని తొలి లిఖిత ఆధారాలు. క్రీ.శ. 2వ శతాబ్దం నాటికి కృష్ణా లోయను శాతవాహనులు పాలించారు. అక్కడ అమరావతితో పాటు ఇంకా ఎన్నో స్తూపాలు వెలిశాయి. ఈ వంశం తేదీల మీద పండితుల మధ్య ఇప్పటికీ వాదనలు ఉన్నాయి. అందుకే యుగం పేజీ వాళ్ల ముఖ్యమైన అభిప్రాయాలను పక్కపక్కనే చూపిస్తుంది.13 తేదీలు · 15 పదాలు · 131 క్విజ్ ప్రశ్నలు
- ఇక్ష్వాకులు, విష్ణుకుండినులు, తొలి రాజ్యాలుసుమారు క్రీ.శ. 225–624కృష్ణా తీరంలో శాతవాహనుల పాలన సుమారు క్రీ.శ. 225లో ముగిసింది. 7వ శతాబ్దం మొదట్లో తూర్పు చాళుక్యులు వేంగిని గెలుచుకున్నారు. ఈ రెండిటి మధ్య దాదాపు నాలుగు శతాబ్దాల పాటు ప్రాంతీయ వంశాలు తెలుగు దేశాన్ని పంచుకుని పాలించాయి. విజయపురి ఇక్ష్వాకులు, పల్లవులు, శాలంకాయనులు, విష్ణుకుండినులు వీటిలో ముఖ్యమైనవారు. వీళ్ల గురించి మనకు తెలిసినదంతా దాదాపు చిన్న శాసనాలు, రాగి రేకుల మీది భూదాన పత్రాల నుంచే వస్తుంది. వాటిలో చాలావరకు రాజు పాలనలో ఎన్నో ఏడు అని మాత్రమే చెబుతాయి. అందుకే వంశాల క్రమం స్పష్టంగా తెలిసినా, వాటి కచ్చితమైన తేదీల మీద ఇంకా చర్చ జరుగుతోంది.16 తేదీలు · 21 పదాలు · 280 క్విజ్ ప్రశ్నలు
- తూర్పు చాళుక్యులు, దక్కన్ రాజ్యాలుసుమారు క్రీ.శ. 624–1163సుమారు 615 తర్వాత ఐదు శతాబ్దాల పాటు తెలుగు తీరాన్ని, ఎగువ ప్రాంతాలను వేర్వేరు రాజ్యాలు పాలించాయి. తీరంలో, కృష్ణా గోదావరి ముఖద్వారాల మధ్య ఉన్న వేంగి దేశాన్ని తూర్పు చాళుక్యులు ఏలారు. లోపలి ప్రాంతంలో బాదామి చాళుక్యులు, రాష్ట్రకూటులు, కళ్యాణి చాళుక్యులు ఒకరి తర్వాత ఒకరు అధికారంలో ఉన్నారు. వారి కింద స్థానిక వంశాలు పాలించాయి. 9వ శతాబ్దపు శాసనాల్లో తెలుగు పద్యం కనిపిస్తుంది. 11వ శతాబ్దంలో నన్నయ రాజమహేంద్రవరంలో తెలుగు మహాభారతం రాశారు.16 తేదీలు · 19 పదాలు · 497 క్విజ్ ప్రశ్నలు
- కాకతీయులుక్రీ.శ. 1163–1323సుమారు 1150 నుంచి 1323 వరకు కాకతీయ రాజులు తెలుగు మాట్లాడే దేశంలో చాలా భాగాన్ని ఒకే వంశం కిందకు తెచ్చారు. మొదట అనుమకొండ (హనుమకొండ) నుంచి, తర్వాత ఓరుగల్లు (వరంగల్) నుంచి పాలించారు. 1163 జనవరి నాటి రుద్రదేవుని శాసనం నుంచి ఈ కాలాన్ని సాధారణంగా లెక్కిస్తారు. వీరు చిన్న నాయకుల ద్వారా, సైనిక నాయకుల ద్వారా పాలించారు. తెలంగాణలోని పెద్ద సాగునీటి చెరువులను, ఆలయాలను కట్టించారు. 1320లలో ఢిల్లీ సుల్తానుల సైన్యాలు వరంగల్‌ను పట్టుకోవడంతో ఈ రాజ్యం ముగిసింది.17 తేదీలు · 21 పదాలు · 378 క్విజ్ ప్రశ్నలు
- నాయకులు, రెడ్డి రాజులు, బహమనీలుసుమారు క్రీ.శ. 1323–15181323లో ఢిల్లీ సైన్యం వరంగల్‌ను పట్టుకుని కాకతీయ రాజ్యాన్ని ముగించింది. ఆ తర్వాత దాదాపు రెండు శతాబ్దాల పాటు తెలుగు దేశం అంతటినీ ఒకే రాజ్యం పాలించలేదు. అయినా ఇరవై ఏళ్లలోపే తెలుగు నాయకులు ఢిల్లీ సైన్యాలను తరిమివేశారు. ఆ తర్వాత తీరాన్ని రెడ్డి రాజులు పాలించారు. తెలంగాణ కొండ కోటలు స్థానిక నాయకుల చేతుల్లో ఉన్నాయి. ఒరిస్సా గజపతులు తీరం వెంబడి దక్షిణానికి చొచ్చుకువచ్చారు. లోపలి ప్రాంతాన్ని బహమనీ సుల్తానులు నెమ్మదిగా ఆక్రమించారు. వారి తెలింగాణ రాష్ట్రమే తర్వాత గోల్కొండ కుతుబ్ షాహీ రాజ్యమైంది.18 తేదీలు · 17 పదాలు · 309 క్విజ్ ప్రశ్నలు
- విజయనగరం, కుతుబ్ షాహీలుసుమారు క్రీ.శ. 1336–1687వరంగల్ పతనం తర్వాత తెలుగు దేశంలో చాలా భాగాన్ని రెండు రకాల రాజ్యాలు పంచుకున్నాయి. తుంగభద్ర తీరంలోని రాజధాని నుంచి విజయనగర సామ్రాజ్యం రాయలసీమను పాలిస్తూ, తీరం కోసం పోరాడింది. 16వ శతాబ్దం మొదట్లో బహమనీల తెలింగాణ రాష్ట్రం గోల్కొండ కుతుబ్ షాహీ సుల్తానత్‌గా మారింది. 1565లో తళ్లికోట దగ్గర సుల్తానుల కూటమి విజయనగరాన్ని ఓడించింది. ఆ తర్వాత గోల్కొండ కృష్ణ దాటి దక్షిణానికి విస్తరించి, హైదరాబాద్ నగరాన్ని స్థాపించింది. 1687లో మొఘలులు గోల్కొండను జయించడంతో ఈ కాలం ముగుస్తుంది.18 తేదీలు · 23 పదాలు · 421 క్విజ్ ప్రశ్నలు
- మొఘలులు, అసఫ్ జాహీలు, బ్రిటిష్ పాలనక్రీ.శ. 1687–19481687లో మొఘలులు గోల్కొండను జయించడంతో తెలుగు దేశం అంతా ఒకే పాలకుడి కిందకు వచ్చింది. ఆయనే చక్రవర్తి ఔరంగజేబు. 1724 నుంచి దక్కన్‌లో ఆయన ప్రతినిధి అసఫ్ జా హైదరాబాద్ నుంచి స్వతంత్ర పాలకుడిగా ఏలాడు. నిజాముల్లో ఆయనే మొదటివాడు. 1766 నుంచి 1800 మధ్య నిజాములు తీరంలోని సర్కారులను, రాయలసీమలోని దత్త మండలాలను ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి అప్పగించారు. తెలంగాణ హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోనే ఉండిపోయింది. ఇలా తెలుగు నేల బ్రిటిష్ ఇండియాకు, నిజాం రాష్ట్రానికి మధ్య చీలిపోయింది.19 తేదీలు · 24 పదాలు · 415 క్విజ్ ప్రశ్నలు
- సంస్కరణ, స్వాతంత్ర్య, ప్రజా ఉద్యమాలుసుమారు క్రీ.శ. 1850–1956సుమారు 1850 నుంచి 1953 వరకు తెలుగు ప్రాంతాలు రెండు వేర్వేరు పాలనల కింద ఉన్నాయి. కోస్తా, రాయలసీమ జిల్లాలు బ్రిటిష్ మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో, తెలంగాణ నిజాం హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి. అందుకే రెండు చోట్లా ప్రజా జీవితం రెండు వేర్వేరు రూపాలు తీసుకుంది. మద్రాసు జిల్లాల్లో సంఘ సంస్కర్తలు, స్వాతంత్ర్య ఉద్యమాలు, రంప తిరుగుబాటు గురించి, హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో తెలుగు చైతన్యం, తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం గురించి యుగం పేజీ చెబుతుంది. 1948లో హైదరాబాద్ విలీనం, 1953లో ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటుతో అది ముగుస్తుంది.20 తేదీలు · 20 పదాలు · 195 క్విజ్ ప్రశ్నలు
- ఆంధ్ర రాష్ట్రం, ఆంధ్రప్రదేశ్క్రీ.శ. 1953–20141953 అక్టోబర్ 1న కర్నూలు కేంద్రంగా ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడింది. 1956 నవంబర్ 1న హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని తెలంగాణ జిల్లాలను దానితో కలిపి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. హైదరాబాద్ నగరం రాజధాని అయింది, తెలంగాణకు కొన్ని రక్షణలు ఇచ్చారు. ఆ రక్షణల మీద వచ్చిన వివాదాలు 1969, 1972–73 ఉద్యమాలకు దారితీశాయి. చివరకు ఆరు సూత్రాల పథకం, రాజ్యాంగంలో అధికరణ 371డి వచ్చాయి. 2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం రాష్ట్రాన్ని మళ్లీ తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లుగా విభజించింది.20 తేదీలు · 10 పదాలు · 66 క్విజ్ ప్రశ్నలు