ఏదీ సరిపోలలేదు. తక్కువ పదాలతో ప్రయత్నించండి, లేదా ఒక ఫిల్టర్ తీసేయండి.
స్థానం నమోదు కాని 5 పటంలో లేవు.
క్రీ.శ. 1843
మచిలీపట్నంలో చర్చ్ మిషనరీ సొసైటీ నడిపిన కళాశాల, తెలుగు నేలలో అన్నిటికంటే పాత కళాశాల. మిషనరీ రాబర్ట్ నోబుల్ 1843 నవంబర్ 21న ఇద్దరు బాలురతో తెరిచిన బడి నుంచి ఇది ఎదిగింది. 1864లో మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయానికి సెకండ్-గ్రేడ్ కళాశాల, 1892లో ఫస్ట్-గ్రేడ్ కళాశాల అయింది. 1926లో కొత్త ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో చేరింది.
క్రీ.శ. 1848
గుంటూరులో అమెరికన్ లూథరన్ మిషన్ కళాశాల. దాని మొదటి ఇంగ్లీషు బడి 1848లో మొదలైంది. అమెరికా అంతర్యుద్ధం వల్ల నిధులు ఆగిపోవడంతో 1863లో మూతపడి, 1874లో డాక్టర్ ఎల్. ఎల్. ఉల్ ఆధ్వర్యంలో మళ్లీ తెరుచుకుంది. 1885లో సెకండ్-గ్రేడ్, 1926లో ఫస్ట్-గ్రేడ్ కళాశాల అయి, 1927లో ఆంధ్ర క్రైస్తవ కళాశాల అనే పేరు తీసుకుంది. 1929లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో అన్నిటికంటే ఎక్కువ విద్యార్థులు దీనిలోనే ఉన్నారు.
క్రీ.శ. 1852
కాకినాడలోని కళాశాల. కలెక్టర్, ఆయన శిరస్తాదార్ కలిసి 1852లో స్థాపించిన ఇంగ్లీషు, దేశభాషల బడిగా ఇది మొదలైంది. దాని తొలి విద్యార్థుల్లో ఒకరైన పిఠాపురం రాజా దానికి నిధి ఇచ్చారు. 1884 జనవరిలో మొదటి కళాశాల తరగతి మొదలై, రాజా పేరు దానికి వచ్చింది. 1926–27లో పిఠాపురం మహారాజా దాని ఏకైక యజమాని అయి, దాన్ని ఫస్ట్-గ్రేడ్ కళాశాలగా చేశారు.
క్రీ.శ. 1853
ఉత్తర సర్కారుల కోసం మద్రాసు ప్రభుత్వం నడిపిన కళాశాల. 1853లో జిల్లా బడిగా మొదలై, 1868లో ప్రొవిన్షియల్ బడి అయింది. 1873లో మొదటి కళాశాల తరగతి ఏర్పడింది. 1877లో బి.ఎ. వరకు బోధించే ఫస్ట్-గ్రేడ్ కళాశాల అయింది. 1907లో ప్రెసిడెన్సీలోని మూడు ప్రభుత్వ ఫస్ట్-గ్రేడ్ కళాశాలల్లో ఇది ఒకటి. 1939–40లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయపు ఫస్ట్-గ్రేడ్ కళాశాల.
క్రీ.శ. 1854
హైదరాబాద్ ప్రభుత్వపు మొదటి బడి, 1854లో నగరంలో స్థాపితమైంది. అది రాష్ట్రపు తొలి ఉపాధ్యాయులకు శిక్షణ ఇచ్చింది. తర్వాత దాన్ని శాఖా బడులుగా విభజించారు. చివరికి అది పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రాచ్య పరీక్షలకు విద్యార్థులను పంపిన ప్రాచ్య కళాశాల అయింది. 1898లో కళాశాలలో 55, బడిలో 317 మంది ఉండేవారు. 1920ల నాటికి దాని పేరుతో ఉస్మానియా హైస్కూల్ ఉండేది.
క్రీ.శ. 1856
మచిలీపట్నంలోని హిందూ కళాశాల. మిషనరీల ఒత్తిడి లేకుండా తమ పిల్లలకు మంచి చదువు కావాలనుకున్న హిందూ కుటుంబాల కోసం సర్ శేషయ్య శాస్త్రి 1856 జనవరి 1న హిందూ ఆంగ్లో-వర్నాక్యులర్ స్కూల్‌గా దీన్ని స్థాపించారని ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ రిజిస్టరు చెబుతుంది. 1863లో హైస్కూలు, 1928 జూలైలో సెకండ్-గ్రేడ్ కళాశాల, 1934 జూలైలో ఫస్ట్-గ్రేడ్ కళాశాల అయింది.
క్రీ.శ. 1857
విజయనగరం మహారాజుల కళాశాల. సర్ విజయరామరాజు అని తాను పిలిచిన విజయనగరం మహారాజా 1857లో బడిని స్థాపించి, 1868లో హైస్కూలుగా చేశారని ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ రిజిస్టరు చెబుతుంది. 1877లో (రిజిస్టరు ప్రకారం 1879లో) మొదటి కళాశాల తరగతి మొదలైంది, 1883 నుంచి బి.ఎ. వరకు బోధించింది. దశాబ్దాల పాటు విజయనగరం సంస్థానమే దాని ఖర్చు భరించింది. 1885లో విశాఖపట్నం జిల్లాలో ఉన్న ఏకైక ఫస్ట్-గ్రేడ్ కళాశాల ఇదే.
క్రీ.శ. 1860
విశాఖపట్నంలోని కళాశాల. పాఠశాలల ఇన్‌స్పెక్టర్, కలెక్టర్, విజయనగరం మహారాజా, ఒక స్థానిక పెద్దమనిషి కలిసి 1860లో స్థాపించిన ఆంగ్లో-వర్నాక్యులర్ స్కూల్‌గా ఇది మొదలైంది. సెకండ్-గ్రేడ్ కళాశాల అయినప్పుడు హిందూ కళాశాల అయింది. ఎ. వి. నరసింగ రావు (1892) వీలునామాలో రాసిన లక్ష రూపాయలతో 1899 ఏప్రిల్ 1 నుంచి అది శ్రీమతి ఎ. వి. నరసింగ రావు కళాశాల అయింది.
క్రీ.శ. 1874–1890
సంఘ సంస్కర్త కందుకూరి వీరేశలింగం 1874లో ప్రారంభించి, రాజమండ్రిలో అచ్చువేసిన తెలుగు పత్రిక. అధికారుల లంచగొండితనాన్ని, ధనవంతుల భోగం మేళాలను, హానికరమైన ఆచారాలను అది ఎదిరించింది. సరళమైన, స్పష్టమైన తెలుగు కోసం వాదించింది. దీనితోనే తెలుగు పత్రికారంగం పరిణతి చెందిందని బాషా రాశారు. వీరేశలింగం 1890లో దీన్ని ఆపేశారు.
క్రీ.శ. 1875
నెల్లూరులోని కళాశాల. వెంకటగిరి సంస్థానం దివాన్ ఎస్. నారాయణస్వామి చెట్టి 1875లో దీన్ని బడిగా స్థాపించారు. 1886లో వెంకటగిరి మహారాజా దాన్ని ఆదుకున్నారు, 1895లో దానికి ఆయన పేరు వచ్చింది. ఆయన కుమారుడు దాన్ని కళాశాలగా పెంచి 1920 జూలైలో ప్రారంభించారు. 1939–40లో అది 337 మంది ఇంటర్మీడియట్ విద్యార్థులతో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయపు సెకండ్-గ్రేడ్ కళాశాల.
క్రీ.శ. 1883
రాజమండ్రిలో తెలుగు ఉపాధ్యాయులకు శిక్షణ ఇచ్చిన కళాశాల. 1883లో జిల్లా బోర్డు నార్మల్ బడిగా మొదలై, 1894 ఫిబ్రవరిలో కళాశాల అయింది. 1904 నుంచి ఎల్.టి. (లైసెన్షియేట్ ఇన్ టీచింగ్) కోసం పట్టభద్రులకు శిక్షణ ఇచ్చింది. 1911లో దాని పట్టభద్రుల తరగతిని మద్రాసు దగ్గరి సైదాపేటకు తరలించారు. కానీ 1917 జూలై 2న తెలుగు జిల్లాల కోసం వేరే టీచర్స్ కళాశాల రాజమండ్రిలో మళ్లీ మొదలైంది.
క్రీ.శ. 1885
1885లో మద్రాసులో మొదలైన తెలుగు వారపత్రిక. దీన్ని మొదటి తెలుగు రాజకీయ వార్తాపత్రికగా చెబుతారు. దాని సంపాదకుడు ఎ. పి. పార్థసారథినాయుడు ఇరవై ఐదేళ్లకు పైగా దాన్ని నడిపారు. రైతుల, గ్రామోద్యోగుల కష్టాలను అది రాసింది, లంచాలు తీసుకునే అధికారులను విమర్శించింది, యూరోపియన్ల చేతిలో భారతీయులకు జరిగిన అవమానాలను ఖండించింది.
సుమారు క్రీ.శ. 1888
హైదరాబాద్ నగరంలో ఇంగ్లీషులో బోధించిన కళాశాల. ఇది మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా ఉండేది. చాదర్‌ఘాట్ హైస్కూల్ సుమారు 1880లో కళాశాల కావడమే దీని మూలమని Imperial Gazetteer చెబుతుంది. పాత హైదరాబాద్ కళాశాలను మదరసా-ఎ-ఆలియాతో కలిపి 1888లో నిజాం కళాశాలను ఏర్పరిచారని క్యాంప్‌బెల్ అంటారు. 1936లో ఒక కమిటీ దీన్ని ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంతో కలపాలని సూచించింది.
క్రీ.శ. 1901
హైదరాబాద్ మొదటి తెలుగు గ్రంథాలయం. 1901 సెప్టెంబర్ 1న సుల్తాన్ బజార్‌లో తెరుచుకుంది. కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు, మునగాల రాజా, రావిచెట్టు రంగారావు మొదలైనవారు దీన్ని స్థాపించారు. తెలంగాణ తెలుగు చైతన్యం దీనితోనే మొదలైందని, ఇది పునరుజ్జీవనానికి బడి అని హైదరాబాద్ రాష్ట్ర కమిటీ చరిత్ర చెబుతుంది.
క్రీ.శ. 1902
సత్తిరాజు సీతారామయ్య 1902 ఏప్రిల్‌లో ఏలూరులో ప్రారంభించిన తెలుగు మహిళా పత్రిక. మోసలికంటి రమాబాయమ్మ వంటి స్త్రీలే సంపాదకులుగా నడిపిన మొదటి తెలుగు మహిళా పత్రిక ఇది. 1913 నుంచి కాకినాడ విద్యార్థినీ సమాజం దీన్ని నడిపింది. బాలికల చదువు, వితంతు పునర్వివాహాల కోసం అది వాదించింది, మహిళా మహాసభల ప్రసంగాలను ప్రచురించింది.
1902లో మొదలైన మచిలీపట్నం తెలుగు జాతీయవాద పత్రిక. దాని జీవితకాలంలో ఎక్కువ భాగం ముట్నూరి కృష్ణారావు సంపాదకుడిగా ఉండి, దాన్ని వందేమాతరం, హోంరూల్, ఆంధ్రోద్యమాలకు గొంతుకగా మార్చారు. రాయలసీమ జిల్లాలు, ఆంధ్ర రాష్ట్రం కోరికపై 1913లో అది వేసిన కార్టూన్ పేరుపొందింది.
క్రీ.శ. 1904
1904లో తెరుచుకున్న హనుమకొండ (వరంగల్) తెలుగు గ్రంథాలయం. హైదరాబాద్ గ్రంథాలయం తర్వాత నిజాం రాజ్యంలో ఇది రెండో తెలుగు గ్రంథాలయం. తెలంగాణ తెలుగు చైతన్యంలో అదే పాత్ర పోషించింది. చాలా ఆధారాలు దీన్ని 1904 జనవరి 29 నాటిదిగా చెబుతాయి. ఒక ఆధారం 1908 అంటుంది.
క్రీ.శ. 1906
మునగాల రాజా సహకారంతో కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు స్థాపించిన తెలుగు ప్రచురణ సంస్థ. హైదరాబాద్‌లో మొదలైంది (రెగాని ప్రకారం 1906లో). నిజాం ప్రభుత్వం అనుమానించడంతో 1908లో మద్రాసుకు తరలిపోయింది. నవలలు, చరిత్రలు, అనేక శాస్త్రాలపై మొదటి తెలుగు పుస్తకాలు ప్రచురించింది, తెలుగు విజ్ఞాన సర్వస్వాన్ని మొదలుపెట్టింది, తెలుగులో పరీక్షలు నిర్వహించింది.
క్రీ.శ. 1908
కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు స్థాపించిన తెలుగు వార్తాపత్రిక. 1908లో బొంబాయిలో వారపత్రికగా మొదలై, 1914లో మద్రాసుకు మారి దినపత్రిక అయింది. హోంరూల్, సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాలను బలపరిచింది, పానుగంటి సాక్షి వంటి సాహిత్యాన్ని ప్రచురించింది. 1940ల నాటికి అత్యధికులు చదివే తెలుగు పత్రిక అయింది.
క్రీ.శ. 1911
పిఠాపురం, వెంకటగిరి మహారాజులు స్థాపకులుగా, జయంతి రామయ్య పంతులు కార్యనిర్వాహక సంఘ అధ్యక్షుడిగా 1911 ఏప్రిల్‌లో మద్రాసులో ఏర్పడిన తెలుగు సాహిత్య సంస్థ. వాడుక తెలుగు ఉద్యమానికి ఎదురుగా గ్రాంథిక శైలిని సమర్థించింది. పాత గ్రంథాలను సేకరించి అచ్చువేసింది, ఒక పత్రికను నడిపింది, పెద్ద సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువును మొదలుపెట్టింది. తర్వాత కాకినాడ దీని కేంద్రమైంది.
క్రీ.శ. 1918
హైదరాబాద్ రాష్ట్రపు విశ్వవిద్యాలయం. ఏడవ నిజాం 1917 ఏప్రిల్‌లో దీనికి ఆదేశం ఇచ్చారు, 1918 చార్టరు దీన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ఇది ఉర్దూలో బోధించింది, ఇంగ్లీషును తప్పనిసరి భాషగా నేర్పింది. దాని మొదటి కళాశాల 1919లో మొదలైంది. 1930 నాటికి న్యాయశాస్త్రం, వైద్యం, ఇంజనీరింగ్, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ కళాశాలలు, వరంగల్, ఔరంగాబాద్‌లలో ఇంటర్మీడియట్ కళాశాలలు, స్త్రీల కళాశాల వచ్చాయి.
క్రీ.శ. 1923
తెలుగు జిల్లాల కోసం ఏర్పడిన వైద్య కళాశాల. తెలుగు జిల్లాల ప్రజల కోరిక మేరకు మద్రాసు ప్రభుత్వం 1923 జూలైలో విశాఖపట్నంలోని పాత ఆసుపత్రి భవనాల్లో దీన్ని ప్రారంభించింది. ఇది ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ ఎం.బి.బి.ఎస్. కోసం బోధించింది, తెలుగు జిల్లాల విద్యార్థులకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. 1939–40 నాటికి దీనిలో 391 మంది విద్యార్థులు ఉండేవారు, 300కు పైగా పడకల ఆసుపత్రి ఉండేది.
క్రీ.శ. 1924
కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు 1924 జనవరిలో మద్రాసులోని ఆంధ్రపత్రిక కార్యాలయం నుంచి ప్రారంభించిన తెలుగు సాహిత్య మాసపత్రిక. రంగుల చిత్రాలు, ఆంధ్ర శిల్పంపై బొమ్మలతో వ్యాసాలు ఉంటాయని, పాఠకులు పంపే అముద్రిత ప్రాచీన గ్రంథాలను పరిశీలిస్తామని దాని మొదటి సంచిక ప్రకటించింది. 1920ల, 1940ల రచయితలు దాన్ని ఉన్నత శ్రేణి సాహిత్య పత్రికగా, అత్యంత ఆదరణ పొందిన తెలుగు మాసపత్రికగా వర్ణించారు. 1980లలోనూ అది వెలువడుతూనే ఉంది.
క్రీ.శ. 1925
1925లో సురవరం ప్రతాపరెడ్డి స్థాపించి, 1949 వరకు సంపాదకత్వం వహించిన హైదరాబాద్ తెలుగు పత్రిక. వారానికి రెండుసార్లు వెలువడేది. విమర్శించడం కష్టమూ ప్రమాదకరమూ అయిన కాలంలో నిజాం ప్రభుత్వాన్ని విమర్శించింది. ఆంధ్ర జనసంఘానికి, ఆంధ్ర మహాసభకు అండగా నిలిచింది, బడుల్లో తెలుగు బోధనా భాష కావాలని వాదించింది.
క్రీ.శ. 1926
మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలోని తెలుగు జిల్లాల విశ్వవిద్యాలయం. 1926 జనవరిలో ఆమోదం పొందిన చట్టం అదే ఏప్రిల్‌లో అమలులోకి రావడంతో ఇది ఏర్పడింది. దాని కేంద్రాన్ని మొదట విజయవాడ (అప్పటి బెజవాడ)లో పెట్టారు, 1928–29లో విశాఖపట్నానికి మార్చారు. వాల్తేరులో తన సొంత ఆర్ట్స్ (1931), సైన్స్, టెక్నాలజీ (1932) కళాశాలలు తెరిచింది. 1939–40 నాటికి దానికి 23 కళాశాలలు ఉండేవి.
సుమారు క్రీ.శ. 1937
తొలి తెలుగు టాకీ దర్శకుడు హెచ్. ఎం. రెడ్డి 1937 లేదా 1938లో మద్రాసులో పెట్టిన సినిమా సంస్థ. తాగుడుకు వ్యతిరేకంగా, దేశభక్తి పాటలతో వచ్చిన దాని తొలి సినిమా *గృహలక్ష్మి* (1938) తెలుగు సాంఘిక చిత్రాల యుగానికి నాంది పలికింది, చిత్తూరు వి. నాగయ్యను సినిమాకు పరిచయం చేసింది. వాహినీ స్థాపించడానికి ముందు బి. ఎన్. రెడ్డి ఇందులో పనిచేశారు. 1953 నాటికి మద్రాసులోని రోహిణీ స్టూడియోస్ కూడా రెడ్డి సొంతమైంది.
క్రీ.శ. 1939
చిత్తూరు వి. నాగయ్య, కె. వి. రెడ్డి, సముద్రాల రాఘవాచార్యలతో కలిసి బి. ఎన్. రెడ్డి 1939లో మద్రాసులో స్థాపించిన తెలుగు సినిమా సంస్థ. సమాజ సమస్యల మీద *వందేమాతరం*, *సుమంగళి*, *దేవత*, భక్తకవుల మీద *భక్త పోతన*, *యోగి వేమన*, ఇంకా *మల్లీశ్వరి* తీసింది. దాని వాహినీ స్టూడియోస్‌ను తర్వాత విజయా ప్రొడక్షన్స్‌కు అద్దెకిచ్చారు. దాని *పెద్దమనుషులు* 1955లో తెలుగుకు రజత పతకం గెలుచుకుంది.
హైదరాబాద్ నగరంలో సంస్థానాధీశుల పిల్లల కోసం ఉన్న బడి. మంత్రి సర్ సాలార్ జంగ్ కుమారులు, బంధువుల కోసం ఇంగ్లీషు ఉపాధ్యాయులతో ప్రైవేటు బడిగా మొదలై, 1870లలో ఉన్నత వర్గాల కోసం ప్రజా బడి అయింది. 1879లో అందులో 19 మంది, 1900ల నాటికి సుమారు 200 మంది విద్యార్థులు ఉండేవారు. తర్వాత అది నిజాం కళాశాలకు అనుబంధమైంది.
