పటాలు

ఏదీ సరిపోలలేదు. తక్కువ పదాలతో ప్రయత్నించండి, లేదా ఒక ఫిల్టర్ తీసేయండి.

• దక్షిణాన అశోకుని సామ్రాజ్యం, శాసనాలు — తెలుగు నేలలో, దాని సమీపంలో అశోకుని శాసనాలు దొరికిన చోట్లు; 1920లో విన్సెంట్ స్మిత్ గీసిన ఆయన సామ్రాజ్యపు దక్షిణ సరిహద్దుతో. ఈ సరిహద్దు సుమారుగా గీసినదే: కర్నూలు శాసనాలు బయటపడటానికి ఎనిమిదేళ్ల ముందు స్మిత్ దానిని నెల్లూరుకు కొంచెం ఉత్తరాన గీశాడు.
• శతాబ్దాల రాజధానులు — శాతవాహనుల ధాన్యకటకం నుండి కుతుబ్ షాహీల హైదరాబాద్ వరకు తెలుగు నేల అధికార కేంద్రాలు.
• అశోక శాసనాలు, తొలి బౌద్ధ క్షేత్రాలు — కర్నూలులోని అశోకుని శాసనాల నుండి కృష్ణా లోయ స్తూపాల వరకు — ఈ ప్రాంతపు తొలి లిఖిత ఆధారాలు దొరికిన చోట్లు.
• తెలుగు నేలలో శాతవాహనుల నాణేలు, శాసనాలు — తెలుగు నేలలో, దాని సమీపంలో శాతవాహన రాజుల నాణేలు, శాసనాలు దొరికిన చోట్లు: 1908లో ఇ. జె. రాప్సన్ జాబితా చేసిన కృష్ణా, గోదావరి జిల్లాల సీసపు నాణేల నుండి అమరావతి, చిన్నగంజాం, కొడవలి, మ్యాకడోని రాజ శాసనాల వరకు. రంగు వేసిన ప్రాంతం సుమారుగా గీసినదే.
• ఇక్ష్వాకుల శాసనాలు, కృష్ణా లోయ — విజయపురి ఇక్ష్వాకు రాజుల (క్రీ.శ. 3వ శతాబ్దం) ప్రాకృత శాసనాలు దొరికిన కృష్ణా తీరంలోని నాగార్జునకొండ, జగ్గయ్యపేట; వారి తరువాత వచ్చిన పల్లవ రాజు సింహవర్మ ప్రాకృత స్తంభ శాసనం ఉన్న మంచికల్లు; వీరపురుషదత్తుని కుమార్తెను పెళ్లాడిన వనవాస మహారాజు రాజ్యమైన బనవాసి.
• ఆంధ్ర తీరం: రేవులు, సముద్ర వ్యాపారం — పెరిప్లస్‌లోని ‘మసాలియా’, కాకతీయుల రేవు మోటుపల్లి నుండి 17వ శతాబ్దపు డచ్, ఇంగ్లీష్ వర్తక స్థావరాలు, సుమారు 1900 నాటి స్టీమర్ రేవుల వరకు — ఆధారాల్లో కనిపించే తెలుగు తీర రేవులు; టావెర్నియర్ గోల్కొండ నుండి మచిలీపట్నానికి వెళ్ళిన దారి కూడా. సముద్ర మార్గాలు ఆధారాలు పేర్కొన్న ప్రయాణాల దిశను మాత్రమే చూపుతాయి; దారులన్నీ సుమారుగా గీసినవి.
• మార్కో పోలో చెప్పిన ‘ముత్‌ఫిలి’ — కాకతీయ రాజ్యాన్ని మార్కో పోలో దాని రేవు మోటుపల్లి పేరుతో ‘ముత్‌ఫిలి’ అని పిలిచాడు; అక్కడి వజ్రాలను, ‘సాలెపురుగు గూడులాంటి’ సన్నని వస్త్రాలను పొగిడాడు. హెన్రీ యూల్, హెన్రీ కోర్డియర్ (1903) గీసిన పోలో భారతదేశ పటం ఆధారంగా తిరిగి గీసినది: రాజధాని వరంగల్, రేవు, ముత్‌ఫిలి మీదుగా యూల్ గీసిన తీర సముద్రయానం, ఆయన గుర్తించిన రెండు వజ్రాల ప్రాంతాలు. సముద్రయానం, వజ్రాల ప్రాంతాలు సుమారుగా గీసినవి.
• వేంగి శాలంకాయనులు — క్రీ.శ. 4, 5 శతాబ్దాల శాలంకాయన రాజుల రాజధాని వేంగిపురం (ఏలూరు సమీపంలోని పెదవేగి); వారి తామ్ర శాసనాలు పేర్కొన్న లేదా దొరికిన ప్రదేశాలు: ఏలూరు, కొల్లేరు సరస్సు, కానుకొల్లు, దెందులూరు, కుద్రహార విషయంగా ప్రతిపాదించిన గుడివాడ, మచిలీపట్నం.
• విష్ణుకుండినుల శాసనాలు — విష్ణుకుండినుల శాసనాలు దొరికిన లేదా పేర్కొన్న ప్రదేశాలు: వేంగి శిథిలాలపై ఉన్న దెందులూరు (లెందులూర), రామతీర్థం, ఈపూరు, పొలమూరు, వేల్పూరు స్తంభం, కృష్ణా తీరంలోని రావిరేల, అమరావతి; అలాగే వినుకొండ, శ్రీశైలం, కొల్లేరు సరస్సు, ఉండవల్లి, మొగల్రాజపురం గుహలు.
• దక్కన్, 1336–1570 — రాబర్ట్ సెవెల్ 1900లో గీసిన ‘1336–1570 నాటి సాధారణ రాజకీయ స్థితి’ పటం ఆధారంగా విజయనగర సామ్రాజ్యం, దక్కన్ ముస్లిం రాజ్యాలు. ప్రతి ప్రాంతమూ సుమారుగా గీసినదే. ఈ పటం రెండు శతాబ్దాలను ఒకే చిత్రంలో చూపుతుంది: 1347లో ఏర్పడిన బహమనీ రాజ్యం 1489 తర్వాతనే బీజాపూర్, బీదర్, బేరార్, అహ్మద్‌నగర్, గోల్కొండ అనే ఐదు సుల్తానత్‌లుగా చీలింది; కృష్ణా–గోదావరి తీరం ఒడిశా, విజయనగరం, గోల్కొండల మధ్య చేతులు మారింది.
• తెలుగు దేశంలో పల్లవులు — తెలుగు దేశంలోని పల్లవ శాసనాలు దొరికిన లేదా పేర్కొన్న ప్రదేశాలు: మయిదవోలు, మంచికల్లు, చెందలూరు, దర్శి, నేలటూరు, వవ్వేరు, రేవూరు, ధాన్యకటకం (అమరావతి), కొప్పరం, శ్రీశైలం; కర్మరాష్ట్రం, ముండరాష్ట్రం సుమారు విస్తీర్ణం.
• టావెర్నియర్ వజ్రాల దారులు — ఫ్రెంచ్ వజ్రాల వ్యాపారి జాన్-బాప్టిస్ట్ టావెర్నియర్ గోల్కొండ, కొల్లూరు–రామల్లకోట వజ్రాల గనులు, మచిలీపట్నం రేవు, 1652లో గండికోట వద్ద ఉన్న మీర్ జుమ్లా శిబిరం మధ్య ప్రయాణించిన దారులు — వి. బాల్ 1889 అనువాదంలోని పటం ఆధారంగా. బాల్ గుర్తించిన మజిలీలను కలుపుతూ గీసిన ఈ గీతలు సుమారువి మాత్రమే.
• బాదామి చాళుక్యులు, తెలుగు దేశం — బాదామి చాళుక్యుల శాసనాల్లోని తెలుగు దేశ ప్రదేశాలు: పిఠాపురం, కొల్లేరు, వేంగి, కొప్పరం, అలంపురం, గద్వాల, తలమంచి; బాదామి, ఐహొళె, కాంచీపురం.
• ఢిల్లీ సుల్తానులు, తెలుగు దేశం (1303–1336) — ఢిల్లీ సైన్యాల దండయాత్రల్లో పేర్కొన్న ప్రదేశాలు: మాలిక్ కాఫూర్ (1309–10), ఉలుగ్ ఖాన్ (1323) మార్గాలు, ఓరుగల్లు, అనుమకొండ, రాజమహేంద్రవరం, కౌలాస్, గోల్కొండ.
• వేంగి తూర్పు చాళుక్యులు — వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజ్యం (క్రీ.శ. 7–11 శతాబ్దాలు): రాజధానులు వేంగిపురం (ఏలూరు సమీపంలోని పెదవేగి), రాజమహేంద్రవరం; చీపురుపల్లి నుండి ఏదర, బెజవాడ (విజయవాడ), మచిలీపట్నం వరకు తామ్ర శాసనాలు దొరికిన ప్రదేశాలు; 1202 నాటి శాసనం ఉన్న పిఠాపురం; ద్రాక్షారామం, చాళుక్య భీమవరం (సామర్లకోట), బిక్కవోలు దేవాలయాలు. షేడ్ చేసిన ప్రాంతం రాజ్య విస్తీర్ణానికి సుమారు చిత్రం.
• రేనాటి చోళులు — రేనాటి చోళుల శాసనాలు దొరికిన ప్రదేశాలు: కలమళ్ల, ఎర్రగుడిపాడు, తిప్పలూరు, మాలెపాడు, దొమ్మర నంద్యాల, చామలూరు, బూదిలి; రేనాడు సుమారు విస్తీర్ణం.
• తెలుగు నేల కోటలు — ఇక్ష్వాకుల నాగార్జునకొండ దుర్గం నుండి 1757 బొబ్బిలి ముట్టడి, 1759 మచిలీపట్నం కోట స్వాధీనం వరకు — ఆధారాల ప్రకారం ముట్టడికి గురైన, చేతులు మారిన, లేదా ఎవరో ఒకరి అధీనంలో నిలిచిన కొండకోటలు, ప్రాకార పట్టణాలు. ఒక్కొక్క కోట కథ ‘కోటలు, యుద్ధాలు’ పుటలో ఉంది.
• ముసునూరి నాయకులు — ముసునూరి నాయకుల శాసనాల్లోని ప్రదేశాలు: రేకపల్లి, విలస, గురజ, ఓరుగల్లు, గణపేశ్వరం, కోరుకొండ, అద్దంకి, కౌలాస్, గోల్కొండ.
• గోల్కొండ కుతుబ్‌షాహీ రాజ్యం — కుతుబ్‌షాహీ రాజ్యం (1518–1687) ప్రదేశాలు: రాజధానులు గోల్కొండ, హైదరాబాదు; సుల్తాన్ కులీ తెలుగు నాయకుల నుంచి గెలిచిన కోటలు; ఇబ్రహీం కాలంలో గెలిచిన కోస్తా; 1565 తళ్ళికోట; 17వ శతాబ్దపు దక్షిణ విజయాలు; మచిలీపట్నం రేవు, కొల్లూరు వజ్రాల గని, టావెర్నియర్ ప్రయాణించిన దారి; హయాత్‌నగర్, భద్రాచలం.
• కళ్యాణి చాళుక్యులు, తెలుగు దేశం — కళ్యాణి చాళుక్యుల శాసనాల్లోని తెలుగు దేశ ప్రదేశాలు: పటాన్‌చెరు, కొలనుపాక, బోధన్, పానగల్లు, పోలాస, హనుమకొండ, జమ్మికుంట, అలంపురం, త్రిపురాంతకం, వేంగి, ద్రాక్షారామం; పశ్చిమాన రాజధాని కళ్యాణి.
• గోదావరి డెల్టా నీటిపారుదల పనులు — 1847లో ఆర్థర్ కాటన్ ధవళేశ్వరం వద్ద గోదావరిపై ప్రారంభించిన ఆనకట్ట, 1890ల నాటికి తూర్పు, మధ్య, పశ్చిమ డెల్టాల్లో ఉన్న ప్రధాన నౌకాయాన కాలువలు — జి. టి. వాల్చ్ 1896లో రాసిన పుస్తకంలోని రేఖాపటం ఆధారంగా. ఆనకట్ట నది నాలుగు పాయలకూ అడ్డంగా ఒకే వరుసలో కట్టారు; 1903–04 నాటికి ఈ వ్యవస్థ 6,62,000 ఎకరాలకు నీరిచ్చింది. కాలువల దారులు సుమారుగా గీసినవి.
• వేములవాడ, ముదిగొండ చాళుక్యులు — వేములవాడ, ముదిగొండ చాళుక్యుల శాసనాల్లోని ప్రదేశాలు: వేములవాడ, బోధన్ (పోదన), కురిక్యాల (బొమ్మలగుట్ట), చెన్నూరు, ముదిగొండ, కురవి (కొరవి), కుక్కునూరు; మాల్ఖేడ్, వేంగి.
• ఉత్తర తెలుగు దేశంలో తూర్పు గాంగులు — తూర్పు గాంగుల శాసనాల్లోని ఉత్తర తెలుగు దేశ ప్రదేశాలు: రాజధాని ముఖలింగం (కళింగనగరం), శ్రీకాకుళం, నడగాం, అలమండ, దీర్ఘాసి, కళింగపట్నం, శ్రీకూర్మం, సింహాచలం, విశాఖపట్నం, భోగాపురం, మహేంద్రగిరి, ద్రాక్షారామం, బెండపూడి; కళింగ సుమారు విస్తీర్ణం.
• రాష్ట్రకూటులు, తెలుగు దేశం — రాష్ట్రకూటుల శాసనాల్లోని తెలుగు దేశ ప్రదేశాలు: కృష్ణా-మూసీ సంగమం, శ్రీశైలం, అలంపురం, ఖాజీపేట, బోధన్, దానవులపాడు, కంబదూరు; మాన్యఖేట (మళఖేడ్), వేంగి, కాంచీపురం.
• రేచర్ల వెలమలు — రేచర్ల వెలమల శాసనాల్లోని ప్రదేశాలు: రాచకొండ, దేవరకొండ, ఓరుగల్లు, భువనగిరి, ఐనవోలు, ఉమామహేశ్వరం, శ్రీశైలం, గోల్కొండ, ధరణికోట.
• తెలుగు జానపద కథాగేయాల స్థలాలు — 1820ల నుండి 1900ల వరకు నమోదైన వీరగాథలు, జానపద కథాగేయాలు జరిగిన చోట్లు: బ్రహ్మనాయుడి పల్నాటి యుద్ధం, నెల్లూరుతో కాటమరాజు యుద్ధం, 1757 బొబ్బిలి పతనం, విశాఖ జిల్లా కథకుల పాటలు, భద్రాచలం రామదాసు కథ.
• 12వ శతాబ్దపు ప్రాంతీయ వంశాలు — చాళుక్య-చోళుల తరువాత, కాకతీయులకు ముందు తీరాంధ్రాన్ని, దక్షిణ తెలంగాణను పాలించిన ప్రాంతీయ వంశాల దేశాలు: వెలనాడు, ఆరువేల నాడు (కోట వంశం), కోనమండలం, పల్నాడు, కందూరునాడు (సుమారు విస్తీర్ణం).
• ఆదిల్ షాహీలు, తెలుగు దేశం (1489–1686) — బీజాపూర్ సుల్తానుల కాలంలో తెలుగు దేశం పశ్చిమ అంచు: 1493 నుంచి 1565 వరకు విజయనగరంతో పోరాడిన కృష్ణా–తుంగభద్రల నడుమ రాయచూర్ అంతర్వేది; తాళికోట; 1568లో స్వాధీనమై 1688 వరకు బీజాపూర్ అధికారుల చేతిలో ఉన్న ఆదోని; 1570లలో ముట్టడించి 1652లో స్వాధీనం చేసుకున్న పెనుగొండ; పదిహేడో శతాబ్దం ఆరంభంలో స్వాధీనమైన కర్నూలు, నంద్యాల వరకు దాని ప్రాంతం; గోల్కొండ వశమైన గండికోట, చంద్రగిరి. షేడ్ చేసిన ప్రాంతాలు స్థూల చిత్రాలు మాత్రమే.
• తెలుగు దేశంలో బహమనీ సుల్తానులు — తెలుగు దేశంలో బహమనీ సుల్తానుల ప్రదేశాలు: రాజధానులు గుల్బర్గా, బీదర్; కౌలాస్, ఇందూరు, మెదక్; భువనగిరి; గోల్కొండ; పాంగల్; వరంగల్లు; దేవరకొండ, రాచకొండ; బాల్కొండ; రాజమహేంద్రవరం, కొండపల్లి, కొండవీడు, మచిలీపట్నం; కంచిపై దాడి.
• తెలుగు దేశంలో మొఘల్ దక్కన్ (1687–1724) — 1687లో ఔరంగజేబు గోల్కొండను జయించిన తర్వాత హైదరాబాద్ సుబా: రాజధాని హైదరాబాద్, గోల్కొండ కోట; తెలంగాణ సర్కారు పట్టణాలు; తీరంలోని ఐదు ఉత్తర సర్కారులు, మచిలీపట్నం; కడప కేంద్రంగా హైదరాబాదీ కర్ణాటక ఎగువ ప్రాంతం; కర్నూలు, ఆదోని (ఇంతియాజ్‌గఢ్ టంకశాల); పాపడు చివరి పోరాటం జరిగిందని చెప్పే తాటికొండ.
• పొత్తపి, నెల్లూరు తెలుగు చోడులు — తెలుగు చోడుల శాసనాల్లోని ప్రదేశాలు: పొత్తపి, నెల్లూరు (విక్రమసింహపురం), కావలి, నందలూరు, కాంచీపురం, కందుకూరు, కొణిదెన, మోటుపల్లి.
• కాకతీయ శాసనాలు — ఈ సైట్‌లో వివరించిన కాకతీయ శాసనాలు దొరికిన ప్రదేశాలు: ఓరుగల్లు (వరంగల్), హనుమకొండ, కాజీపేట, పాలంపేట, పాకాల, బయ్యారం, కరీంనగర్, కొలనుపాక, పానుగల్లు, చందుపట్ల, మేళ్లచెరువు, చేబ్రోలు, మల్కాపురం, గణపేశ్వరం, మోటుపల్లి, దుర్గి, త్రిపురాంతకం, కోటగిరి, రాయచూరు, కాంచీపురం.
• నిజాం రాజ్యం (1724–1948) — నిజాముల అసఫ్ జాహీ రాజ్యం: 1909 ఇంపీరియల్ గెజెటీర్ మ్యాప్ ప్రకారం హైదరాబాద్ రాష్ట్రం; 1753లో ఫ్రెంచి వారికి, 1766లో ఇంగ్లీషు వారికి వెళ్ళిన ఉత్తర సర్కారులు; 1800లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి అప్పగించిన దత్త మండలాలు (రాయలసీమ); హైదరాబాద్, గోల్కొండ, సికింద్రాబాద్; గద్వాల్, వనపర్తి, జటప్రోలు (కొల్లాపూర్), అమరచింత, పాల్వంచ సంస్థానాలు.
• మరాఠాలు, తెలుగు దేశం (1677–1818) — 1677లో శివాజీ హైదరాబాద్ నుంచి కర్నూలు దగ్గర కృష్ణను దాటి, శ్రీశైలం దర్శించి, కడప ప్రాంతం గుండా దామలచెరువు కనుమ దిగి జింజీ వైపు సాగిన మార్గం, బళ్ళారి మీదుగా తిరుగు ప్రయాణం; 1680లో బీజాపూర్ అతనికి వదిలిన బళ్ళారి–అనంతపురం ఎగువ ప్రాంతం; 1743–1774 మధ్య మరాఠాల చేతిలో అప్పుడప్పుడు ఉన్న పెనుగొండ, గుర్రంకొండ, పుంగనూరు కోటలు; నిజాంలతో ఉద్గీర్ (1760), రాక్షసభువన్ (1763), ఖర్దా (1795) యుద్ధాలు; 1754లో పాచిపెంట కనుమ గుండా భోంస్లేల ఉత్తర సర్కారుల దాడి. మార్గాలు, షేడ్ చేసిన ప్రాంతం స్థూల చిత్రాలు మాత్రమే.
• మైసూరు, తెలుగు దేశం (1762–1800) — 1762–1799 మధ్య హైదర్ అలీ, టిప్పు సుల్తాన్ చేతిలో ఉన్న రాయలసీమ కోటలు: 1762లో మురారిరావు నుంచి తీసుకున్న పెనుగొండ, మడకశిర; గుర్రంకొండ; శ్రీరంగపట్టణం నుంచి ఐదు రోజుల్లో దండెత్తి వచ్చి 1775లో హైదర్ ఆక్రమించిన బళ్ళారి; 1776లో గుత్తి; 1779లో కడప, సిద్ధవటం. 1792లో టిప్పు నిజాంకు వదిలిన జిల్లాలు (కడప తాలూకాలు, గుర్రంకొండ, తాడిపత్రి ప్రాంతం), 1799లో టిప్పు మరణం తర్వాత నిజాంకు వచ్చినవి (గుత్తి, పెనుగొండ, మడకశిర, అనంతపురం, రాయదుర్గం) షేడ్ చేసిన ప్రాంతాలుగా స్థూలంగా చూపించాం; 1800లో నిజాం ఈ రెండింటినీ దత్త మండలాలుగా ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి ఇచ్చాడు. మార్గాలు, షేడ్ చేసిన ప్రాంతాలు స్థూల చిత్రాలు మాత్రమే.
• బనగానపల్లె సంస్థానం — కర్నూలు జిల్లాలోని చిన్న నవాబు సంస్థానం బనగానపల్లె: జుర్రేరు లోయలోని బనగానపల్లె పట్టణం చుట్టూ సుమారు 255 చదరపు మైళ్లు, పడమట ఎర్రమల మీది రాంపూర్ కనుమ నుంచి తూర్పున కుందేరు వరకు. పద్దెనిమిదవ శతాబ్ది ఆరంభం నుంచి 1948 ఫిబ్రవరిలో మద్రాసు ప్రభుత్వం పాలన చేపట్టే వరకు మొఘల్ కిల్లేదారు ముహమ్మద్ బేగ్ ఖాన్ వంశం దీనిని పాలించింది. షేడ్ చేసిన ప్రాంతం గెజిటీర్ వర్ణన ఆధారంగా గీసిన స్థూల చిత్రం మాత్రమే, సర్వే చేసిన సరిహద్దు కాదు.
• తెలుగు దేశంలో నవాబులు (సుమారు 1714–1801) — పద్దెనిమిదవ శతాబ్దిలో తెలుగు దేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలను పాలించిన మూడు ముస్లిం వంశాలు. కడప పఠాన్ నవాబులు సుమారు 1714 నుంచి 1779లో హైదర్ అలీ జయించే వరకు సిద్ధవటం, గండికోట, గుర్రంకొండ, కంభం సర్కార్లను పాలించారు; కర్నూలు పఠాన్ నవాబులు 1690ల నుంచి 1839 వరకు కర్నూలు, దాని నాలుగు తాలూకాలను జాగీరుగా ఉంచుకున్నారు; ఆర్కాటులోని కర్ణాటక నవాబులు నెల్లూరు, ఒంగోలు, పల్నాడులను 1801లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి అప్పగించే వరకు పాలించారు. 1751లో కర్నూలు, కడప నవాబులు నిజాం ముజఫర్ జంగ్‌పై దాడి చేసిన లక్కిరెడ్డిపల్లె, 1779లో హైదర్ అలీ కడప పఠాన్ అశ్వికులను ఓడించిన దువ్వూరు గుర్తించాం. షేడ్ చేసిన ప్రాంతాలు ఆధారాలు పేర్కొన్న జిల్లాల స్థూల చిత్రాలు మాత్రమే, సర్వే చేసిన సరిహద్దులు కావు.
• గుత్తి మురారిరావు (సుమారు 1741–1776) — అనంతపురం ప్రాంతంలో మరాఠా అధిపతి మురారిరావు ఘోర్పడే కోటలు, భూభాగం: అతని రాజధాని గుత్తి కొండకోట; 1762లో హైదర్ అలీ తీసుకున్న పెనుగొండ, మడకశిర, కొడికొండ; తాడిపత్రి, ఉదిరిపికొండ; అతనికి కప్పం చెల్లించిన అనంతపురం పాలెగాడు. 1776లో హైదర్ గుత్తిని ఆక్రమించాడు. బళ్ళారి ప్రాంతంలో ఆ వంశం తర్వాత నిలుపుకున్న సండూరు సంస్థానాన్ని బిందువుగా చూపించాం. షేడ్ చేసిన ప్రాంతం ఆధారాల్లో పేర్కొన్న ప్రదేశాలను కలిపి గీసిన స్థూల చిత్రం మాత్రమే, సరిహద్దు కాదు.
• ఓరుగల్లు షితాబ్ ఖాన్ (సుమారు 1504–1516) — పదహారవ శతాబ్ది ఆరంభంలో తెలుగు అధిపతి షితాబ్ ఖాన్ (సీతాపతి) చేతిలో ఉన్న కోటలు: 1504 జనవరిలో ముస్లింల నుంచి తీసుకున్నట్లు అతని శాసనం చెప్పే ఓరుగల్లు, ఖమ్మం, బెల్లంకొండ; శాసనంలోని "రాజాద్రి" అయిన రాచకొండ; అతడు ఆనకట్ట బాగుచేశాడని చెప్పే పాకాల చెరువు. అతడు గజపతి రాకుమారుడి దగ్గరకు పారిపోయిన కొండపల్లి, అతని శత్రువు సుల్తాన్ కులీ రాజధాని గోల్కొండ బయట చూపించాం. షేడ్ చేసిన ప్రాంతం పేర్కొన్న కోటలను కలిపి గీసిన స్థూల చిత్రం మాత్రమే, సరిహద్దు కాదు.
• తెలుగు దేశంలో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (1759–1858) — 1858 వరకు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాలించిన తెలుగు జిల్లాలు ఎలా దానికి వచ్చాయో చూపే పటం: ఫ్రెంచివారిపై ఫోర్డ్ విజయం తర్వాత సలాబత్ జంగ్ ఇచ్చిన మచిలీపట్నం ప్రాంతం (1759); 1765లో చక్రవర్తి ఇచ్చి, 1766–68లో నిజాం అప్పగించిన కొండపల్లి, ఏలూరు, రాజమండ్రి, చికాకోల్ ఉత్తర సర్కారులు; గుంటూరు సర్కారు (1788); రాయలసీమ దత్త మండలాలు (1800); కర్ణాటకంతో పాటు నెల్లూరు, పల్నాడు (1801); కర్నూలు జాగీరు (1839). మాధవాయపాలెం, ఇంజరం వద్ద కంపెనీ పాత ఫ్యాక్టరీలు, 1794లో విజయనగరం రాజు మరణించిన పద్మనాభం, ఫ్రెంచి స్థావరం యానాం గుర్తించాం. షేడ్ చేసిన ప్రాంతాలు ఆధారాలు పేర్కొన్న జిల్లాల స్థూల చిత్రాలు మాత్రమే, సర్వే చేసిన సరిహద్దులు కావు.
• ఉత్తర సర్కారులలో ఫ్రెంచివారు (1750–1759) — నిజాములు ముజఫర్ జంగ్, సలాబత్ జంగ్ ఫ్రెంచి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి తెలుగు తీరాన్ని ఇచ్చిన దానాలు: మచిలీపట్నం, దివి (1750), కొండవీడు ప్రాంతం (1751–52), బుస్సీ రాజమండ్రి నుంచి పాలించిన ముస్తఫానగర్ (కొండపల్లి), ఏలూరు, రాజమండ్రి, చికాకోల్ నాలుగు సర్కారులు (1753). మచిలీపట్నం, యానాం, నరసాపురంలోని ఫ్రెంచి ఫ్యాక్టరీలు, 1757 జనవరిలో బుస్సీ ముట్టడించిన బొబ్బిలి, అదే ఏడాది జూన్‌లో ఇంగ్లీషువారి నుంచి అతను తీసుకున్న విశాఖపట్నం, 1758 డిసెంబర్ 9న ఫోర్డ్ ఫ్రెంచివారిని ఓడించిన చందుర్తి (కాండోర్) గుర్తించాం. షేడ్ చేసిన ప్రాంతాలు ఆధారాలు పేర్కొన్న ప్రాంతాల స్థూల చిత్రాలు మాత్రమే.
• మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో తెలుగు జిల్లాలు (1858–1947) — 1925 తర్వాత మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలోని తెలుగు జిల్లాలు, ఒక్కొక్కటి ఏర్పడిన సంవత్సరంతో: విశాఖపట్నం (1802), నెల్లూరు (1801), కడప, బళ్లారి (1808), కర్నూలు (1858), గోదావరి, కృష్ణా (1859), అనంతపురం (1882), గుంటూరు (1904), చిత్తూరు (1911), పశ్చిమ గోదావరి (1925); గోదావరిలో మిగిలిన భాగం తూర్పు గోదావరి అయింది. భద్రాచలం, రేకపల్లి తాలూకాలను నిజాం 1860లో అప్పగించాడు; విశాఖపట్నం, గోదావరి కొండ ప్రాంతాలను ప్రత్యేక చట్టాల కింద ఏజెన్సీ ప్రాంతాలుగా పాలించారు. పెద్ద జమీందారీల కేంద్రాలను గుర్తించాం. షేడ్ చేసిన ప్రాంతాలు 1921, 1931 జనాభా లెక్కల పటాల ఆధారంగా గీసిన స్థూల చిత్రాలు మాత్రమే, సర్వే చేసిన సరిహద్దులు కావు.
• నిజాం రాజ్యంలో జిల్లాలు (1931) — 1931 జనాభా లెక్కల పటం ప్రకారం హైదరాబాద్ రాష్ట్ర జిల్లాలు. తెలుగు ఎక్కువగా మాట్లాడే ఎనిమిది తెలంగాణ జిల్లాలను విడివిడిగా చూపాం: వరంగల్ సుబాలో ఆదిలాబాద్, కరీంనగర్, వరంగల్, నిజామాబాద్; మెదక్ సుబాలో మెదక్, నల్గొండ, మహబూబ్‌నగర్; హైదరాబాద్ చుట్టూ నిజాం సొంత జిల్లా అత్రాఫ్-ఇ-బల్దా. పడమటి మరాఠీ, కన్నడ జిల్లాలను ఔరంగాబాద్, గుల్బర్గా సుబాలుగా చూపాం. మెదక్ జిల్లా కేంద్రం సంగారెడ్డి. సరిహద్దులు జనాభా లెక్కల పటం ఆధారంగా గీసిన స్థూల చిత్రాలు మాత్రమే.
• తెలుగు దేశానికి దక్షిణ పొరుగు రాజ్యాలు — క్రీ.శ. 700 నుండి 1342 వరకు తెలుగు దేశంలో కొంత భాగాన్ని పాలించిన దక్షిణ రాజ్యాలు: బాణులు (గుడిమల్లం, పుంగనూరు, శ్రీకాళహస్తి), నొళంబ పల్లవులు (హేమావతి, కంబదూరు, పెనుకొండ, గుత్తి), వైదుంబులు, తంజావూరు చోళులు, హొయసలులు (హళేబీడు), మదురై పాండ్యులు (నెల్లూరు, నందలూరు); కళింగ యుద్ధానికి చోళ సైన్యం నడిచిన మార్గం.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటు (1953–1956) — 1956 నవంబరు 1న కలిసి ఆంధ్రప్రదేశ్‌గా ఏర్పడిన రెండు భాగాలు. మద్రాసు రాష్ట్రంలోని పదకొండు తెలుగు జిల్లాలు, బళ్లారిలోని మూడు తాలూకాలతో 1953 అక్టోబరు 1న ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడింది; దాని రాజధాని కర్నూలు. హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని తెలంగాణ జిల్లాలు (హైదరాబాద్, మెదక్, మహబూబ్‌నగర్, నిజామాబాద్, వరంగల్, ఖమ్మం, నల్గొండ, కరీంనగర్, ఆదిలాబాద్‌లో చాలా భాగం) 1956లో దానితో కలిశాయి; హైదరాబాద్ నగరం రాజధాని అయింది. షేడ్ చేసిన ప్రాంతాలు స్థూల చిత్రాలు మాత్రమే, సర్వే చేసిన సరిహద్దులు కావు.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ కొత్త జిల్లాలు (1953–1979) — 1953–1979 మధ్య తెలుగు ప్రాంతంలో ఏర్పడిన జిల్లాలు. 1953 అక్టోబర్ 1న వరంగల్ నుండి ఖమ్మం జిల్లాను వేరు చేశారు. 1959లో భద్రాచలం తాలూకాను తూర్పు గోదావరి నుండి దానికి మార్చారు. ప్రకాశం జిల్లా 1970 ఫిబ్రవరి 2న గుంటూరు, నెల్లూరు, కర్నూలు భాగాలతో ఏర్పడింది. శ్రీకాకుళం, విశాఖపట్నం భాగాలతో విజయనగరం, హైదరాబాద్ జిల్లా గ్రామీణ ప్రాంతాలతో రంగారెడ్డి 1970ల చివరలో ఏర్పడ్డాయి. 1981 జనాభా లెక్కలు 23 జిల్లాలను లెక్కించాయి. పట్టణాలను మాత్రమే గుర్తించాం; ఆధార పటంలో జిల్లా సరిహద్దులు లేవు.
• కొండవీడు, రాజమహేంద్రవరం రెడ్డి రాజ్యాలు — రెడ్డి రాజుల రాజధానులు, కోటలు, ఆలయాలు: అద్దంకి, కొండవీడు, కొండపల్లి, బెల్లంకొండ, వినుకొండ, రాజమహేంద్రవరం, మోటుపల్లి, శ్రీశైలం, అహోబిలం, అమరావతి, ద్రాక్షారామం, పాలకొల్లు, పిఠాపురం, సింహాచలం.
• తెలుగు దేశంలో ఒడిశా గజపతులు — తెలుగు దేశంలో ఒడిశా గజపతుల ప్రదేశాలు: రాజధాని కటకం; శ్రీకూర్మం, ముఖలింగం, సింహాచలం, ద్రాక్షారామం, శ్రీశైలం ఆలయాలు; రాజమహేంద్రవరం, రఘుదేవపురం; చావలి, కపిలేశ్వరపురం, చిరువోలు శాసనాలు; కొండవీడు, కొండపల్లి, అద్దంకి, వినుకొండ; దేవరకొండ, వరంగల్లు; ఉదయగిరి, కంచి; బీదర్; ఉదయగిరి నుండి పొట్నూరు వరకు కృష్ణదేవరాయల దండయాత్ర మార్గం.
• విజయనగర సామ్రాజ్యం, తెలుగు దేశం — తెలుగు దేశంలో విజయనగర సామ్రాజ్యం ప్రదేశాలు: రాజధాని హంపి; గుత్తి, పెనుకొండ, గండికోట, చంద్రగిరి కోటలు; 1364 నాటి బుక్కరాయసముద్రం చెరువు; లేపాక్షి, తిరుమల, శ్రీకాళహస్తి, అహోబిలం, అమరావతి, మంగళగిరి, సింహాచలం ఆలయాలు, శాసనాలు; 1356లో సంగముడు దానం చేసిన బిట్రగుంట; కొండవీడు; ఉదయగిరి నుండి పొట్నూరు వరకు 1513–16 నాటి కృష్ణదేవరాయల దండయాత్ర; 1565 యుద్ధానికి పేరైన తళ్ళికోట.
• నదులు, నీటి పనులు — గెజిటీర్లు వర్ణించిన తెలుగు దేశపు ప్రధాన నదులు, వాటి పుణ్యక్షేత్రాలు, రేవులు, నీటి పనులు: గోదావరిపై పుష్కర పట్టణం రాజమండ్రి, భద్రాచలం, కోటిపల్లి; ధవళేశ్వరం (1847–1852), విజయవాడ (1852–1855) ఆనకట్టలు; పాఖాల, రామప్ప, లక్నవరం, బయ్యారం, ఘన్‌పూర్ కాకతీయ చెరువులు; బుక్కరాయసముద్రం, పోరుమామిళ్ల చెరువులు; కంభం చెరువు; కర్నూలు–కడప కాలువ; కొల్లేరు సరస్సు. కాలువ దారి సుమారుగా గీసినది.
• ప్రాంతాల పాత పేర్లు — ఆధారాలు చెప్పినట్లు తెలుగు తీరం, రాయలసీమల పాత దేశ పేర్ల సుమారు చిత్రాలు: కృష్ణా, గోదావరి ముఖద్వారాల మధ్య వేంగి; పశ్చిమ కృష్ణా డెల్టాలో వెలనాడు; ఒంగోలు, బాపట్ల చుట్టూ కమ్మనాడు (కర్మరాష్ట్రం); ఒంగోలు, నెల్లూరు మధ్య పాకనాడు; కడప చుట్టూ రేనాడు. రంగు వేసిన ప్రాంతాలు సుమారుగా గీసినవి.

ఈ సైట్‌లోని అన్ని ప్రదేశాలు