ఫజ్లే అలీ ఖాన్ (బనగానపల్లె నవాబు)

సయ్యద్ ఫజ్లే అలీ ఖాన్ బనగానపల్లెను పాలించిన చివరి నవాబు.¹ 1922 నుంచి 1948 ఫిబ్రవరిలో సంస్థానం మద్రాసు రాష్ట్రంలో కలిసే వరకు ఆయన పాలించాడు.²³ కొన్ని నెలలకే ఆయన చనిపోయాడు.¹ బనగానపల్లె సంస్థానం చూడండి.

వారసత్వం

భారతీయ సంస్థానాల మెమొరాండా (1934) ఆయన పేరును “నవాబు సయ్యద్ ఫజ్లే అలీ ఖాన్ బహదూర్” అని ఇస్తుంది.² ఆయన 1901 నవంబరు 9న పుట్టాడని, 1922 జనవరి 22న గద్దెనెక్కాడని అది చెబుతుంది.² ఆయన నవాబు గులాం అలీ ఖాన్ పెద్ద కొడుకు.⁴ మూడవ గులాం అలీ ఖాన్ చూడండి.

1934లో ఆయనకు 9 తుపాకుల శాశ్వత వందనం ఉందని, ఆయన నరేంద్ర మండలి (పాలించే రాజుల సభ, ఛాంబర్ ఆఫ్ ప్రిన్సెస్) సభ్యుడని మెమొరాండా చెబుతుంది.⁴ తన హోదా వల్ల వైస్రాయ్‌ను కలిసే హక్కు ఆయనకు ఉంది.⁴ 1925 అక్టోబరు 12న ఆయనకు కొడుకు, 1927 ఆగస్టు 31న కూతురు పుట్టారు.⁴ సంస్థాన విస్తీర్ణం 275 చదరపు మైళ్లు, సగటు వార్షిక ఆదాయం 4,58,000 రూపాయలు అని మెమొరాండా చెబుతుంది.²

ఆయన పాలన

కర్నూలు జిల్లా జనాభా లెక్కల పుస్తకం (1961, ముద్రణ 1964) ఆయనను “ఉదారుడు, జ్ఞానవంతుడైన పాలకుడు” అంటుంది.¹ ఆయన తండ్రి కాలంలో మొదలైన వ్యాపారం, పరిశ్రమలు ఆయన పాలనలో పెరిగాయని అది చెబుతుంది.¹

కానీ సంస్థాన పాలన విషయంలో నవాబుకు, ఆయన దివాన్‌కు (ముఖ్య మంత్రి), బ్రిటిష్ రెసిడెంట్‌కు మధ్య విభేదాలు వచ్చాయి.¹ చివరికి శాంతిభద్రతల అధికారాలను వదులుకోవడానికి నవాబును ఒప్పించారని ఆ పుస్తకం చెబుతుంది.¹ ఆ తర్వాత బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం మైసూరులోని తన రెసిడెంట్ ద్వారా సంస్థానాన్ని నడిపింది.¹ ఆ సంవత్సరాల్లో సంస్థాన శాఖలను బ్రిటిష్ ఇండియా పద్ధతిలో తిరిగి ఏర్పాటు చేశారు.¹

బ్రిటిష్ పాలన ముగియడానికి కొద్ది ముందు నవాబుకు “హిజ్ హైనెస్” బిరుదు, పదకొండు తుపాకుల వందనం లభించాయి.¹

సంస్థానం ముగింపు, 1947–1948

1947 జూన్ 26న నవాబు సంస్థానానికి తిరిగి వచ్చాడు.¹ ప్రజలు హర్షధ్వానాలతో, సంబరాలతో ఆయనకు స్వాగతం పలికారని ఆ పుస్తకం చెబుతుంది.¹ 1947 జులై 1న బనగానపల్లెలో జరిగిన దర్బారులో (రాజసభ వేడుక) ఆయన ఒక సంస్థాన మండలిని, కొత్త రాజ్యాంగాన్ని ప్రకటించాడు.¹ పాలనలో ప్రజలకు పెద్ద వాటా ఇవ్వడం దాని ఉద్దేశం.¹

భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చాక 1948 ఫిబ్రవరి 18న సంస్థానాన్ని విలీనం చేసే ఒప్పందంపై ఆయన సంతకం చేశాడు.³¹ దక్షిణ భారతదేశంలో అలా చేసిన మొదటి పాలకుడు ఆయనే అని ఆ పుస్తకం చెబుతుంది.¹ 1948 ఫిబ్రవరి 23న మద్రాసు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సంస్థానాన్ని చేపట్టిందని భారతీయ సంస్థానాలపై శ్వేతపత్రం (1950) చెబుతుంది.³ బనగానపల్లె కర్నూలు జిల్లాలో ఒక ప్రత్యేక ఉప-తాలూకా అయింది.¹ కర్నూలు చూడండి.

మరణం

ఫజ్లే అలీ ఖాన్ ఇంకా చిన్న వయసులో ఉండగానే 1948 జులై 1న గుండెపోటుతో హఠాత్తుగా చనిపోయాడు.¹ ఆయన ఒక్కగానొక్క కొడుకు మీర్ గులాం అలీ ఖాన్‌ను భారత ప్రభుత్వం ఆయన వారసుడిగా గుర్తించింది.¹

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

ఆయన గద్దెనెక్కిన తేదీ విషయంలో ఆధారాలు వేరుగా ఉన్నాయి. ఆయన తండ్రి 1922 జనవరి 22న చనిపోయాడని, అప్పుడే ఆయన గద్దెనెక్కాడని మెమొరాండా చెబుతుంది.²⁴ జనాభా లెక్కల పుస్తకం ఆయన తండ్రి మరణాన్ని 1922 జులైలో అని చెబుతుంది.¹

Footnotes

1. A. Chandra Sekhar, Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Kurnool District (1964), p. xxxii (PDF p. 53) (censusindia.gov.in↗ (opens in a new tab)). Paraphrased (Public domain in India). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴ ↩¹⁵ ↩¹⁶ ↩¹⁷ ↩¹⁸ ↩¹⁹

2. Memoranda on the Indian States, 1934 (Delhi, 1934), p. 138, Madras States Agency (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

3. Ministry of States, White Paper on Indian States (revised ed., 1950), p. 44, para. 107 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Paraphrased (Public domain in India). ↩ ↩² ↩³

4. Memoranda on the Indian States, 1934 (Delhi, 1934), p. 139, “Banganapalle” (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵