బిందుసారుడు

బిందుసారుడు చంద్రగుప్త మౌర్యుని కొడుకు, అశోకుడి తండ్రి.¹ గ్రీకులు ఆయనను అమిత్రోకేటిస్ అని పిలిచారు. ఇ. హుల్ట్‌ష్ (E. Hultzsch) ఇది అమిత్రఘాత, “శత్రువులను చంపేవాడు” అనే సంస్కృత బిరుదుకు రూపం అని భావించారు.²

ఆయన పాలన కాలం విషయంలో ఆధారాలు ఏకీభవించవు:¹

• పురాణాలలో ఇరవై ఐదు సంవత్సరాలు
• శ్రీలంక చరిత్ర గ్రంథాలలో ఇరవై ఎనిమిది
• బర్మా సంప్రదాయంలో ఇరవై ఏడు¹

సూయెల్ (Sewell), హుల్ట్‌ష్ ఇద్దరూ ఆయన పాలనను దాదాపు క్రీ.పూ. 296–268 నాటిదిగా చెప్పారు.³²⁴ విన్సెంట్ స్మిత్ (Vincent Smith), తీసుకున్న కాలక్రమాన్ని బట్టి, దాని ప్రారంభాన్ని క్రీ.పూ. 301 లేదా 298లో ఉంచారు.³²⁴

గ్రీకు రాజులతో సంబంధాలు

సిరియా నుంచి ఒక రాయబారి రావడమే ఈ పాలనలో నమోదైన ఏకైక బహిరంగ సంఘటన అని స్మిత్ అన్నారు.⁴ మెగస్తనీస్‌ను ఆయన తండ్రి దగ్గరకు పంపినట్లు, డెయిమాకోస్‌ను బిందుసారుడి దగ్గరకు పంపారని గ్రీకు భూగోళ శాస్త్రవేత్త స్ట్రాబో (Strabo) చెప్పారు.⁵

రచయిత అథెనియస్ (Athenaeus) వారు ఒకరికొకరు రాసుకున్న లేఖల గురించి ఒక కథ చెబుతారు. తనకు తీపి ద్రాక్షారసం, ఎండు అంజూరాలు, ఒక సోఫిస్టు (తత్వశాస్త్ర గురువు)ను కొని పంపమని బిందుసారుడు సిరియాకు చెందిన మొదటి ఆంటియోకస్‌ను కోరాడు.² ఆంటియోకస్ ఇలా జవాబిచ్చాడు: “మేము మీకు ఎండు అంజూరాలు, తీపి ద్రాక్షారసం పంపుతాం; కానీ గ్రీసులో సోఫిస్టును అమ్మడం చట్టబద్ధం కాదు.”² ఈజిప్టుకు చెందిన రెండవ టాలెమీ కూడా బిందుసారుడు గానీ అశోకుడు గానీ అయిన ఒక భారత రాజు దగ్గరకు డయోనీసియస్ అనే రాయబారిని పంపాడు.²

దక్షిణ విస్తరణ

దక్షిణాన విజయాలను తర్వాతి చరిత్రకారులు ఆయనకు ఆపాదించారు. అందుకే తెలుగు దేశ చరిత్రకు బిందుసారుడు ముఖ్యం. ఆయన తన భూములను దక్షిణం వైపు విస్తరించాడని నమ్మేవారని సూయెల్ రాశారు.⁶³ ఏది ఏమైనా ఆయన ఉత్తర మైసూరును పాలించాడని సూయెల్ జోడించారు.⁶³ బిందుసారుడు “తన పాలనను దక్షిణాన చాలా దూరం విస్తరించాడు” అని సూయెల్ వంశవృక్ష పట్టిక చెబుతుంది.⁶³

దక్షిణ రాష్ట్రాలను బిందుసారుడి పాలనలో కలిపి ఉండవచ్చని స్మిత్ భావించారు.⁷⁴ టిబెట్ చరిత్రకారుడు తారానాథుడు సామ్రాజ్యాన్ని దక్షిణం వైపు విస్తరించినది బిందుసారుడే అని చెప్పాడని ఆయన గుర్తించారు.⁷⁴ ఇంత పెద్ద సామ్రాజ్యాన్ని తన కొడుకుకు అప్పగించాడంటే బిందుసారుడు సమర్థుడైన పాలకుడై ఉండాలని కూడా స్మిత్ గమనించారు.⁸ అయినప్పటికీ, స్మిత్ మాటల్లో, బిందుసారుడి వ్యక్తిత్వం “మన దృష్టికి అందదు”.⁸

సిరియా రాయబారం తప్ప ఈ పాలనకు చెందిన మరే రికార్డూ స్మిత్‌కు తెలియదు.⁴ కర్నూలు ప్రాంతం గానీ, తెలుగు భూమిలోని మరే భాగం గానీ ఎప్పుడు మౌర్య పాలన కిందకు వచ్చిందో ఇక్కడ ఉపయోగించిన ఆధారాలలో ఏదీ చెప్పదు.⁴ అశోకుడి సొంత పాలనలో కర్నూలు ప్రాంతం మౌర్య భూభాగం అని మాత్రమే ఎర్రగుడిలోని ఆయన శాసనాలు చూపిస్తాయి.⁹

వారసత్వం

సూయెల్ ప్రకారం, బిందుసారుడి మరణం తర్వాత ఆయన కొడుకుల మధ్య పోరాటం జరిగింది. అందులో అశోకుడు గెలిచాడు.⁶ నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత అశోకుడికి పట్టాభిషేకం జరిగింది.⁶ పట్టాభిషేకంలో ఆలస్యాన్ని స్మిత్ అంగీకరించారు, కానీ పోరాటానికి స్వతంత్ర ఆధారం ఆయనకు దొరకలేదు.¹⁰

Footnotes

1. E. Hultzsch, Corpus Inscriptionum Indicarum, Vol. I: Inscriptions of Asoka (1925), p. xxxii (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

2. Hultzsch, Inscriptions of Asoka (1925), p. xxxv (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

3. Sewell, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 320 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

4. Vincent A. Smith, Asoka, the Buddhist Emperor of India, 3rd ed. (1920), p. 18 and n. 1 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

5. Hultzsch, Inscriptions of Asoka (1925), pp. xxxiv–xxxv (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

6. Robert Sewell, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 6 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

7. Smith, Asoka (1920), p. 80 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

8. Smith, Asoka (1920), p. 105 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

9. D. R. Sahni, “The Yerragudi Rock Edicts of Asoka”, Annual Report of the Archaeological Survey of India 1928–29 (1933), p. 167 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

10. Smith, Asoka (1920), p. 20 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩