ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

అశోకుడు

మూడవ మౌర్య చక్రవర్తి (క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దం). కర్నూలు జిల్లాలోని ఎర్రగుడి, రాజుల మందగిరిలలోని ఆయన శాసనాలు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో దొరికిన అతి పురాతన లిఖిత రికార్డులలో ఉన్నాయి. ఆయన కళింగ యుద్ధం గోదావరికి ఉత్తరాన ఉన్న తీరం వరకు చేరింది. ఆయన పదమూడవ శిలా శాసనం ఆంధ్రుల పేరు చెబుతుంది.

Close photograph of a large weathered boulder face covered with rows of Brahmi letters, marked B, with bamboo poles lashed along its foot.
Close photograph of a large weathered boulder face covered with rows of Brahmi letters, marked B, with bamboo poles lashed along its foot. · Archaeological Survey of India (Annual Report 1928-29, ed. H. Hargreaves) (opens in a new tab) · Public domain

అశోకుడు క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దంలో మగధ మౌర్య వంశంలో మూడవ చక్రవర్తి. తన శాసనాలలో ఆయన తనను దేవానాంపియ, “దేవతలకు ప్రియమైనవాడు”, పియదసి (ప్రియదర్శి) అని పిలుచుకుంటాడు.123 1928కి ముందు తెలిసిన శాసనాలలో రాయచూరు జిల్లాలోని మస్కి శాసనం మాత్రమే ఆయన వ్యక్తిగత పేరు ఇచ్చింది.123

కర్నూలు జిల్లాలోని ఎర్రగుడి, రాజుల మందగిరిలలోని ఆయన శాసనాల ప్రతులు ఈ ప్రాంతంలో దొరికిన తొలి లిఖిత రికార్డులలో ఉన్నాయి.456 1929లో ఎర్రగుడి శాసనాలను పరిశీలించిన డి. ఆర్. సాహ్ని (D. R. Sahni), అశోకుడు దక్షిణ భారతదేశంలో కొంత భాగాన్ని పాలించాడనడానికి అవి మరో రుజువు అని భావించారు.456

సింహాసనానికి రావడం, తేదీలు

రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) దక్షిణ భారత చరిత్ర రూపురేఖ (1932) ప్రకారం, అశోకుడి తండ్రి బిందుసారుడు క్రీ.పూ. 273లో గానీ 268లో గానీ చనిపోయాడు. సూయెల్ 268ను ఇష్టపడ్డారు.7 తర్వాత బిందుసారుడి కొడుకుల మధ్య పోరాటం జరిగింది. అందులో చిన్న కొడుకు అశోకుడు గెలిచాడు.7 తండ్రి చనిపోయిన నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత, క్రీ.పూ. 264లో మాత్రమే ఆయనకు పట్టాభిషేకం జరిగింది.7

విన్సెంట్ స్మిత్ (Vincent Smith) నాలుగు సంవత్సరాల ఆలస్యాన్ని అంగీకరించారు, కానీ పోరాటానికి స్వతంత్ర ఆధారం కనిపించలేదని చెప్పారు.38 ఆయన పాలన మధ్యలో కూడా అశోకుడి సోదరులు, సోదరీమణులు జీవించి ఉన్నట్లు శాసనాలు చూపిస్తాయని ఆయన గుర్తించారు.38

పండితులు అశోకుడికి వేర్వేరు తేదీలు ఇస్తారు:

  • సూయెల్ అశోకుడి మరణాన్ని దాదాపు క్రీ.పూ. 226లో ఉంచారు,9 ఇది ఎల్. డి. బార్నెట్ (L. D. Barnett) తేదీ అని ఆయన గుర్తించారు.9 స్మిత్ క్రీ.పూ. 232ను, Cambridge History of India (కేంబ్రిడ్జ్ భారత చరిత్ర) క్రీ.పూ. 237 లేదా 236ను ఇష్టపడ్డాయి.9
  • స్మిత్ సింహాసనం ఎక్కడాన్ని క్రీ.పూ. 273గా, పట్టాభిషేకాన్ని క్రీ.పూ. 269గా చెప్పారు.10
  • ఇ. హుల్ట్‌ష్ (E. Hultzsch) పట్టాభిషేకాన్ని క్రీ.పూ. 264లో ఉంచారు.11
  • హైదరాబాద్ రాష్ట్ర Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) (1909) క్రీ.పూ. 272–231 అని, డి. సి. సర్కార్ (D. C. Sircar) (1959) దాదాపు క్రీ.పూ. 272–232 అని ఇస్తారు.124

అశోకుడు తన తండ్రి కింద ఉజ్జయినిలో వైస్రాయ్‌గా పనిచేశాడని బౌద్ధ సంప్రదాయం చెబుతుంది.133 స్మిత్ దీనిని, ఆయన తక్షశిలను పాలించాడనే సంప్రదాయాన్ని కూడా అంగీకరించారు.133

కళింగ

పట్టాభిషేకం జరిగిన ఎనిమిది సంవత్సరాల తర్వాత తాను తూర్పు తీర రాజ్యమైన కళింగను జయించానని అశోకుడు పదమూడవ శిలా శాసనంలో నమోదు చేశాడు.14 ఎర్రగుడి ప్రతికి సర్కార్ అనువాదంలో, 1,50,000 మందిని బందీలుగా తీసుకువెళ్లారు, 1,00,000 మంది చంపబడ్డారు, దానికి ఎన్నో రెట్లు మంది చనిపోయారు.14

ఆ శాసనం రాజు పశ్చాత్తాపాన్ని, బ్రాహ్మణులు, శ్రమణులు, గృహస్థులు పడిన బాధల పట్ల ఆయన ప్రత్యేక దుఃఖాన్ని వర్ణిస్తుంది. జయించినప్పటి నుంచి తాను తన నైతిక బోధ అయిన ధమ్మం (సంస్కృతంలో ధర్మం)కు అంకితమయ్యానని ఆ శాసనం చెబుతుంది.14 సూయెల్, హుల్ట్‌ష్ ఆ యుద్ధాన్ని క్రీ.పూ. 256 నాటిదిగా, స్మిత్ క్రీ.పూ. 261 నాటిదిగా చెప్పారు.71516

కళింగ దక్షిణాన గోదావరి వరకు విస్తరించింది. స్మిత్, గోదావరి గెజిటీర్ రెండూ దానిని మహానది, గోదావరి మధ్య ఉన్న తీర ప్రాంతంగా వర్ణిస్తాయి.1617 విశాఖపట్నం (అప్పుడు విజగపటం) జిల్లా మొత్తం బహుశా అశోకుడు జయించిన కళింగలో భాగమై ఉండవచ్చని Imperial Gazetteer భావించింది.18

యుద్ధం తర్వాత అశోకుడు కొత్త రాష్ట్రం కోసం రెండు ప్రత్యేక శాసనాలు జారీ చేశాడు.1920 అవి ధౌలిలో, గంజాంలోని జౌగడలో చెక్కి ఉన్నాయి.1920 1908లో Imperial Gazetteer జౌగడ శాసనాలను మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలోని ఏకైక అశోక శాసనాలు అంది.1920

వాటిలో రెండవది సమాప లోని అధికారులను ఉద్దేశించినది.21 సరిహద్దులోని జయించని ప్రజలు “రాజు తమకు తండ్రి వంటివాడని తెలుసుకోవాలని” రాజు కోరుకుంటున్నాడని అది వారికి చెబుతుంది.21 ఈ ఉద్దేశం కోసం అన్ని రాష్ట్రాలలో అధికారులను ఉంచుతానని ఆయన మాట ఇచ్చాడు.21

కర్నూలు జిల్లాలోని శాసనాలు

1928 చివరలో భారత భూగర్భ సర్వే సంస్థకు చెందిన ఎ. ఘోష్ (A. Ghose) ఖనిజాల కోసం వెతుకుతుండగా, గుత్తికి వాయవ్యంగా దాదాపు ఎనిమిది మైళ్ల దూరంలో ఎర్రగుడి దగ్గర అక్షరాలు చెక్కిన బండరాళ్లను కనుగొన్నారు.422 వాటిపై అశోకుడి పూర్తి పద్నాలుగు శిలా శాసనాల వరుస, ఆయన మొదటి, రెండవ చిన్న శిలా శాసనాల ఒక రూపం ఉన్నాయి.422 చిన్న శిలా శాసనాలను మొదట చెక్కారని, అవి అశోకుడి ప్రకటనలన్నిటిలో తొలివని సర్కార్ భావించారు.422

చిన్న శిలా శాసనాల రెండవ, పాడైన ప్రతి 1953లో పత్తికొండ దగ్గరి రాజుల మందగిరిలో దొరికింది.5 ఎర్రగుడి అశోక శాసనాలు, రాజుల మందగిరి అశోక శాసనం చూడండి.

ఎర్రగుడిలోని రెండు సమూహాలు కలిసి రాలేదు. చిన్న శిలా శాసనాలు మైసూరు రూపాల లాగే ర ధ్వనిని ఉంచుతాయి.2324 శిలా శాసనాలు మగధ తూర్పు మాండలికంలో లాగా దానిని లగా మారుస్తాయి.2324 ఆ పాఠాలు వేర్వేరుగా, వేర్వేరు సందర్భాలలో వచ్చాయని సర్కార్ నిర్ణయించారు.2324

చిన్న శిలా శాసనాలలోని కొన్ని పంక్తులు కుడి నుంచి ఎడమకు సాగుతాయి.23 చెక్కిన వ్యక్తి వాయవ్య భారతదేశానికి చెందినవాడని, ఆ దిశలో రాసే ఖరోష్ఠి లిపికి అలవాటు పడినవాడని సర్కార్ సూచించారు.23 మైసూరు ప్రతుల లేఖకుడు చపడ తన పేరును ఖరోష్ఠిలో సంతకం చేశాడు.25 చపడను వాయవ్యం నుంచి పంపారనడానికి ఇది గుర్తు అని హుల్ట్‌ష్ భావించారు.25

చిన్న శిలా శాసనాలు

మొదటి చిన్న శిలా శాసనంలో, తాను రెండున్నర సంవత్సరాలకు పైగా బుద్ధుని గృహస్థ అనుచరుడిని (ఉపాసకుడు) అని అశోకుడు చెబుతాడు.261 మొదటి సంవత్సరం ఆయన ఉత్సాహంగా లేడు. కానీ ఒక సంవత్సరానికి పైగా ఆయన బౌద్ధ సంఘంతో దగ్గరగా ఉండి, ఎంతో ఉత్సాహంగా ఉన్నాడు. పేదవారు కూడా ప్రయత్నంతో స్వర్గం చేరవచ్చని ఆయన చెబుతాడు.261

256 రోజులు పర్యటనలో ఉన్న తర్వాత ఈ ప్రకటన జారీ చేశారని అది చెబుతుంది.1 ఇవే అశోకుడి మొదటి మత ప్రకటనలని, ఆయన పాలనలో దాదాపు పదమూడవ సంవత్సరంలో జారీ అయ్యాయని హుల్ట్‌ష్ వాదించారు.27

గ్రామీణ ప్రజలకు, రాష్ట్రికులకు రజ్జుకుడి (జిల్లా పాలకుడు) ద్వారా బోధించమని రెండవ చిన్న శిలా శాసనం అధికారులకు చెబుతుంది.128 వారు తల్లిదండ్రులకు, పెద్దలకు విధేయంగా ఉండాలి, జీవుల పట్ల దయ చూపాలి, నిజం మాట్లాడాలి. మావటివారు, లేఖకులు, రథసారథులు, బ్రాహ్మణ గురువులు ఈ కర్తవ్యాలను తమ శిష్యులకు బోధించాలి.128

ఈ ఆదేశం దక్షిణ రాష్ట్ర కేంద్రమైన సువర్ణగిరిలోని ఉన్నతాధికారులను (మహామాత్రులు) ఉద్దేశించినదని సర్కార్ భావించారు.12930 మైసూరు ప్రతులలో ఉన్న సువర్ణగిరి నుంచి ప్రారంభ సంబోధనను ఎర్రగుడి ప్రతి వదిలేసిందని సాహ్ని గుర్తించారు.12930 తెలుగు జిల్లాలను నేరుగా పాటలీపుత్రం నుంచి పాలించారని ఆయన భావించారు.12930

పద్నాలుగు శిలా శాసనాలు

ఎర్రగుడిలోని పద్నాలుగు శిలా శాసనాలు అశోకుడి ఇతర ప్రతులతో సరిపోతాయి. కర్నూలు ప్రాంత ప్రజలకు ఏమి చెప్పారో అవి చూపిస్తాయి.

ఎర్రగుడి పాఠానికి సర్కార్ అనువాదంలో:

  • I జంతు బలిని, చాలా రకాల ప్రజల ఉత్సవ సమావేశాలను నిషేధిస్తుంది.31 రాజ వంటశాలలో ఇప్పుడు రోజుకు రెండు పక్షులను, ఒక జంతువును మాత్రమే చంపుతున్నారని అది తెలియజేస్తుంది.31
  • II మనుషులకు, జంతువులకు వైద్య చికిత్సను, ఔషధ మూలికలు, వేర్లు, పండ్ల మొక్కలను నాటడాన్ని నమోదు చేస్తుంది.3132 సామ్రాజ్యంలో, దానికి ఆవల ఉన్న చోడులు, పాండ్యులు, ఇతరుల భూములలో రహదారుల వెంట చెట్లను, బావులను కూడా అది నమోదు చేస్తుంది.3132
  • III, పట్టాభిషేకం తర్వాత పన్నెండు సంవత్సరాలకు జారీ అయినది, ధమ్మాన్ని ప్రచారం చేయడానికి ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు రజ్జుకుడిని, ప్రాదేశికుడిని పర్యటనలకు పంపుతుంది.32
  • IV భేరీ ఘోషం ధమ్మ ఘోషంగా మారిందని చెబుతుంది.33
  • V పట్టాభిషేకం తర్వాత పదమూడు సంవత్సరాలకు సృష్టించిన కొత్త ధమ్మ-మహామాత్రులను ప్రకటిస్తుంది. వారు అన్ని మత శాఖల మధ్య, ఖైదీల మధ్య పనిచేయాలి, కుటుంబాలు ఉన్నవారికి డబ్బు ఇవ్వాలి, వృద్ధులను విడుదల చేయాలి.3435
  • VI ఏ సమయంలోనైనా, ఏ ప్రదేశంలోనైనా ప్రజా వ్యవహారాల గురించి రాజుకు తెలియజేయాలని ఆదేశిస్తుంది.36
  • VII అన్ని మత శాఖలూ అన్ని చోట్లా నివసించాలని కోరుకుంటుంది.35
  • VIII పట్టాభిషేకం తర్వాత పది సంవత్సరాలకు అశోకుడు సంబోధి (బుద్ధగయ)ను సందర్శించడాన్ని వర్ణిస్తుంది.3738 విహార యాత్రలకు, వేటకు బదులుగా ఆయన చేసిన ధమ్మ యాత్రలను కూడా అది వర్ణిస్తుంది.3738
  • IX జబ్బు, పెళ్లిళ్లు, పుట్టుకల సమయంలో, ముఖ్యంగా స్త్రీలు చేసే చిన్న కర్మలను విమర్శిస్తుంది.39 దానికి బదులుగా “ధమ్మ మంగళాన్ని” సిఫార్సు చేస్తుంది.39
  • X తన ప్రజలు ధమ్మాన్ని పాటించడం ద్వారా వచ్చే కీర్తిని మాత్రమే రాజు కోరుకుంటాడని చెబుతుంది.38
  • XI బానిసలు, సేవకుల పట్ల మర్యాదతో సహా “ధమ్మ దానాన్ని” ప్రశంసిస్తుంది.40
  • XII మత శాఖలు ఒకరినొకరు గౌరవించుకోవాలని, తమ మాటను అదుపులో ఉంచుకోవాలని కోరుతుంది.41 స్త్రీల వ్యవహారాలు, రాజ పశువులు, పచ్చిక బయళ్ల బాధ్యత ఉన్న అధికారుల పేర్లు ఇస్తుంది.41
  • XIII కళింగ యుద్ధం గురించి చెప్పి, అటవీ ప్రజలను హెచ్చరిస్తుంది.1442 రాజు ధమ్మాన్ని అనుసరించే ప్రజలను, వారిలో ఆంధ్రులను కూడా, జాబితాగా ఇస్తుంది.1442
  • XIV శాసనాలను చిన్న, మధ్యస్థ, దీర్ఘ రూపాలలో రాశారని, కొన్ని భాగాలను పునరావృతం చేశారని వివరిస్తుంది.4340

ఆంధ్రులు, దక్షిణ రాష్ట్రాలు

పదమూడవ శిలా శాసనం ఆంధ్రుల పేరు చెబుతుంది. సర్కార్ అనువాదంలో వారిని యవనులు, కాంభోజులు, భోజులు, ఇతరులతో కలిపి జాబితా చేశారు.42 వీరు అశోకుడి సొంత భూములలో ఉండి ధమ్మంలో ఆయన సూచనలను పాటించే ప్రజలు.42

హుల్ట్‌ష్ అదే భాగాన్ని “ఇక్కడ రాజు భూభాగంలో” అని చదివారు.44 ఆయన ఆంధ్రులను తూర్పు తీరంలోని తెలుగు ప్రజలుగా, తర్వాత దక్కన్‌లో చాలా భాగాన్ని పాలించిన వంశంగా గుర్తించారు.44 ఇతర రచయితలు ఆ భాగాన్ని వేరుగా చదివారు:

  • ఆంధ్రులు సామ్రాజ్య నియంత్రణలో ఉన్నా, స్థిరమైన రాష్ట్రాలకు బయట ఉన్నారని స్మిత్ భావించారు.45 మత ప్రచారకులను పంపిన ప్రజలలో ఆయన వారిని లెక్కించారు.45
  • వారు మౌర్య ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరించినా కొంత స్వాతంత్ర్యాన్ని నిలుపుకున్నారని రాప్సన్ (Rapson) భావించారు.46 ఆయన అభిప్రాయంలో, కళింగుల లాగా కాకుండా, వారిని ఎప్పుడూ జయించలేదు.46
  • వారు తమ సొంత భూములలో సార్వభౌములుగా అశోకుడు గుర్తించిన పాలకులు అని సూయెల్ భావించారు.7
  • అశోకుడు వారిని లొంగదీశానని చెప్పుకున్నాడని గోదావరి గెజిటీర్ చెప్పింది.1747 గోదావరి జిల్లాపై Imperial Gazetteer వ్యాసం వారిని క్రీ.పూ. 260లో జయించారని చెబుతుంది.1747

అశోకుడి రెండవ శిలా శాసనం సతియపుత్ర లేదా సతికపుత్ర అనే ప్రజల పేరు చెబుతుంది. కర్నూలు శాసనాలు దొరకక ముందు జేమ్స్ బర్జెస్ (James Burgess) ఆ పేరుకు తెలుగు దేశం అని అర్థం అని భావించారు.48 సర్కార్ అనువాదం సతికపుత్రను చోడులు, పాండ్యులతో పాటు సామ్రాజ్యానికి సరిహద్దులో ఉన్న ప్రాంతాలలో లెక్కిస్తుంది.31

1928కి ముందు, దక్షిణాన అశోకుడి పాలన గంజాంలోని జౌగడ, ఉత్తర మైసూరులోని శాసనాల ద్వారా తెలిసింది. వీటిని బట్టి దాదాపు క్రీ.పూ. 250లో ప్రెసిడెన్సీ ఉత్తర సగభాగం “బహుశా” మౌర్య భూభాగం అయి ఉండవచ్చని మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ Imperial Gazetteer (1908) నిర్ణయించింది.49

అశోకుడి భూములలో బేరార్, హైదరాబాద్ రాష్ట్రపు వాయవ్య, తూర్పు భాగాలలో చాలా వరకు ఉన్నాయని 1909 నాటి హైదరాబాద్ గెజిటీర్ భావించింది.12 ఒక రాజకుమారుడు సువర్ణగిరి నుంచి అత్యంత దక్షిణ రాష్ట్రాన్ని పాలించాడని మైసూరు శాసనాలు చూపిస్తాయి.509 ఇసిల దాని జిల్లాలలో ఒకటని కూడా అవి చూపిస్తాయి.509

ఆంధ్ర దేశంలో అశోకుడు, బౌద్ధం

స్మిత్ పదమూడవ శిలా శాసనాన్ని ఆంధ్రులకు, ఇతర సరిహద్దు ప్రజలకు పంపిన మత ప్రచార బృందాల రికార్డుగా చదివారు.45 శ్రీలంక చరిత్ర గ్రంథాలు మత ప్రచారకుల వేరే జాబితాను ఇస్తాయి. అందులో మహిషమండలం (మైసూరు), వనవాసి (ఉత్తర కన్నడ)కు బృందాలు ఉన్నాయి, కానీ ఆంధ్ర దేశానికి ఒక్కటీ లేదు.51

అశోకుడి లిపికి దగ్గరగా ఉన్న లిపిలోని బౌద్ధ శాసనాలు కృష్ణా లోయలో మిగిలి ఉన్నాయి. భట్టిప్రోలు నుంచి వచ్చిన ధాతు పేటిక శాసనాలు దాదాపు క్రీ.పూ. 200 కంటే తర్వాతివి కావని జి. బ్యూలర్ (G. Bühler) అంచనా వేశారు.52 అమరావతిలో బర్జెస్ మౌర్య రకపు అక్షరాలలో ఉన్న ఒక ముక్కను కనుగొన్నారు.53 ఆయన మొదటి స్తూపాన్ని (ధాతు దిబ్బ) దాదాపు క్రీ.పూ. 200 నాటిదిగా చెప్పారు.53 ఈ రెండు రికార్డులలో ఏదీ అశోకుడి పేరు చెప్పదు.

క్రీ.శ. 7వ శతాబ్దంలో చైనా యాత్రికుడు శ్వాన్‌జాంగ్ (హ్యూయెన్ త్సాంగ్) కళింగ రాజధానికి దక్షిణాన అశోకుడు కట్టించాడని చెప్పే ఒక స్తూపాన్ని చూశాడు.5455 శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని శాలిహుండంలో తవ్వకాలు జరిపిన ఆర్. సుబ్రహ్మణ్యం (R. Subrahmanyam) దానిని అక్కడి స్తూపంగా తాత్కాలికంగా గుర్తించారు.5455

కృష్ణా లోయలోని తర్వాతి బౌద్ధ కళాకారులు అశోకుడిని కథలలో గుర్తుంచుకున్నారు.56 నాగార్జునకొండ నుంచి వచ్చిన ఒక శిల్పం ఆయన పూర్వ జన్మ కథను చూపిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది.56 అందులో జయుడు అనే బాలుడు బుద్ధుని భిక్షాపాత్రలో గుప్పెడు ఇసుక వేశాడు.56 ఆ కథ ప్రకారం జయుడు అశోక చక్రవర్తిగా మళ్లీ పుడతాడని బుద్ధుడు ముందే చెప్పాడు.56

అశోకుడి తర్వాత

సూయెల్ ప్రకారం, అశోకుడి మరణం తర్వాత సామ్రాజ్యం చీలిపోయింది. ఆయన మనవళ్లు దశరథుడు, సంప్రతి తూర్పు, పశ్చిమ రాష్ట్రాలను పాలించారు.9 చివరి మౌర్య రాజు బృహద్రథుడిని దాదాపు క్రీ.పూ. 184లో ఆయన సర్వసైన్యాధిపతి పుష్యమిత్రుడు చంపాడు.9

తెలుగు దేశంలో, ఆ తర్వాతి కాలంలో పురాణాలు ఆంధ్రులు అని పిలిచే శాతవాహనులు అధికారంలోకి వచ్చారు.46 వారి తేదీల గురించి శాతవాహనులు పేజీలో చర్చించారు.46

Footnotes

  1. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 9 and nn. 6–7 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  2. E. Hultzsch, Corpus Inscriptionum Indicarum, Vol. I: Inscriptions of Asoka (1925), p. xxvi (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. Vincent A. Smith, Asoka, the Buddhist Emperor of India, 3rd ed. (1920), pp. 19–20 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  4. D. C. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka”, Epigraphia Indica XXXII (1959), p. 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  5. D. C. Sircar, “Rajula-Mandagiri Inscription of Asoka”, Epigraphia Indica XXXI (1960), pp. 211–212 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  6. D. R. Sahni, “The Yerragudi Rock Edicts of Asoka”, Annual Report of the Archaeological Survey of India 1928–29 (1933), p. 161 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. Robert Sewell, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 6 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  8. Hultzsch, Inscriptions of Asoka (1925), p. xl (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. Sewell, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 7 and n. 2 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  10. Smith, Asoka (1920), pp. 73–74 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. Hultzsch, Inscriptions of Asoka (1925), p. xxxv (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  12. Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (1909), p. 10 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  13. Hultzsch, Inscriptions of Asoka (1925), p. xxxvii (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  14. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  15. Hultzsch, Inscriptions of Asoka (1925), p. xxxvi (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  16. Smith, Asoka (1920), p. 24 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  17. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 17 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  18. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 233 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  19. Smith, Asoka (1920), p. 25 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  20. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 224 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  21. Hultzsch, Inscriptions of Asoka (1925), pp. 117–118, second separate edict at Jaugada (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  22. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 3 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  23. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 4 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  24. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 5 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  25. Hultzsch, Inscriptions of Asoka (1925), p. xlii (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  26. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 8 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  27. Hultzsch, Inscriptions of Asoka (1925), pp. xliv–xlv, xlvii (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  28. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 10 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  29. Sahni, “The Yerragudi Rock Edicts of Asoka” (1933), p. 164 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  30. Sahni, “The Yerragudi Rock Edicts of Asoka” (1933), p. 167 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  31. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 11 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  32. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 12 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  33. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), pp. 18–19 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  34. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 16 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  35. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 17 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  36. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 13 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  37. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 19 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  38. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 20 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  39. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), pp. 27–28 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  40. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 15 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  41. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  42. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 24 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  43. Sircar, “Erragudi Edicts of Asoka” (1959), p. 14 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  44. Hultzsch, Inscriptions of Asoka (1925), p. xxxix (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  45. Smith, Asoka (1920), p. 42 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  46. E. J. Rapson, Catalogue of the Coins of the Andhra Dynasty (1908), p. xvi and notes 1–3 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  47. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 271 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  48. James Burgess, The Buddhist Stupas of Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 3 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  49. Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (1908), p. 15 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  50. Hultzsch, Inscriptions of Asoka (1925), p. xxxviii (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  51. Smith, Asoka (1920), p. 44 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  52. G. Bühler, “The Bhattiprolu Inscriptions”, Epigraphia Indica II (1894), p. 325 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  53. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 101 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  54. R. Subrahmanyam, Salihundam: A Buddhist Site in Andhra Pradesh (1964), p. 13 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  55. Subrahmanyam, Salihundam (1964), p. 14 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  56. A. H. Longhurst, The Buddhist Antiquities of Nagarjunakonda (1938), pp. 37–38 and Pl. XXXV (b) (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

చిత్రాలు

రాజవంశాలు

మౌర్యులు

సుమారు క్రీ.పూ. 322 – క్రీ.పూ. 184

మగధ మౌర్య సామ్రాజ్యం (సుమారు క్రీ.పూ. 322–185) క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దంలో తెలుగు దేశంలో కొంత భాగాన్ని పట్టుకుంది. కర్నూలు జిల్లాలోని ఎర్రగుడి, రాజుల మందగిరిలలోని అశోకుని శాసనాలు ఈ ప్రాంతంలో దొరికిన తొలి లిఖిత రికార్డుల్లో ఉన్నాయి. అతని కళింగ విజయం గోదావరికి ఉత్తరాన ఉన్న తీరం వరకు చేరింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (14)
  1. D. C. Sircar and B. Ch. Chhabra (eds.), Epigraphia Indica, Vol. XXXII (1957–58) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1959, pp. 1–5, 8–28. D. C. Sircar, 'Erragudi Edicts of Asoka' (No. 1), with translations of the Erragudi texts. [Public domain in India]
  2. N. Lakshminarayan Rao and D. C. Sircar (eds.), Epigraphia Indica, Vol. XXXI (1955–56) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1960, pp. 211–215. D. C. Sircar, 'Rajula-Mandagiri Inscription of Asoka' (No. 28). [Public domain in India]
  3. H. Hargreaves (ed.), Annual Report of the Archaeological Survey of India, 1928-29 (opens in a new tab), Government of India, 1933, pp. 161, 164, 167. [Public domain]
  4. E. Hultzsch, Corpus Inscriptionum Indicarum, Vol. I: Inscriptions of Asoka (New Edition) (opens in a new tab), Clarendon Press, Oxford, for the Government of India, 1925, xxvi, xxxv–xl, xliv–xlv, 117–118, 177. [Public domain]
  5. Vincent A. Smith, Asoka, the Buddhist Emperor of India (Rulers of India), 3rd edition (opens in a new tab), Clarendon Press, Oxford, 1920, pp. 20, 24–28, 42, 44, 74. [Public domain]
  6. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 6–7. [Public domain in India]
  7. E. J. Rapson, Catalogue of the Coins of the Andhra Dynasty, the Western Ksatrapas, the Traikutaka Dynasty, and the 'Bodhi' Dynasty (Catalogue of the Indian Coins in the British Museum) (opens in a new tab), British Museum, London, 1908, xvi. [Public domain]
  8. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1909, pp. 10. [Public domain]
  9. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1908, pp. 15, 224, 233, 271. [Public domain]
  10. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 17. [Public domain]
  11. James Burgess, The Buddhist Stupas of Amaravati and Jaggayyapeta in the Krishna District, Madras Presidency, Surveyed in 1882 (opens in a new tab), Trübner & Co. for the Archaeological Survey of Southern India, 1887, pp. 3, 101. [Public domain]
  12. Jas. Burgess (ed.), Epigraphia Indica, Vol. II (1894) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1894, pp. 325. [Public domain]
  13. R. Subrahmanyam, Salihundam: A Buddhist Site in Andhra Pradesh (Andhra Pradesh Government Archaeological Series No. 17) (opens in a new tab), Government of Andhra Pradesh, Hyderabad, 1964, pp. 13–14. [Public domain in India]
  14. A. H. Longhurst, The Buddhist Antiquities of Nagarjunakonda, Madras Presidency (Memoirs of the Archaeological Survey of India No. 54) (opens in a new tab), Manager of Publications, Delhi, 1938, pp. 37–38. [Public domain in India]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: