మంగళగిరి ఆనందకవి

మంగళగిరి ఆనందకవి 18వ శతాబ్దపు తెలుగు కవి.¹² ఆయన సంప్రదాయ తెలుగు పద్యంలో యేసు క్రీస్తు జీవిత చరిత్ర అయిన వేదాంత రసాయనము (వేదాంత అమృతం) రాశాడు.²³ క్రైస్తవ విషయాలపై రాసినట్లు తెలిసిన ఇద్దరు తొలి తెలుగు కవులలో ఆయన ఒకరు.²

కవి, ఆయన పోషకుడు

పి. చెంచయ్య (P. Chenchiah), రాజా ఎం. భుజంగరావు (Raja M. Bhujanga Rao) తమ తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర (1928)లో ఆయనను “పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం మధ్యలో” ఉంచారు.² వారు ఆయనను ఒక సంపన్న బ్రాహ్మణ కుటుంబానికి అనుబంధంగా ఉన్న బ్రాహ్మణుడిగా వర్ణిస్తారు.² ఆయన తన కావ్యాన్ని నిడిమామిళ్ల దాసయామాత్యునికి అంకితం ఇచ్చాడు.² దాసయామాత్యుడు క్రైస్తవంలోకి మారిన ఒక ప్రభావవంతమైన కుటుంబానికి చెందినవాడు.² ఆయన అనిరుద్ధ చరిత్రము అనే రెండవ రచన కూడా రాశాడు.²

చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ (Charles Philip Brown) 1852 నాటి తన తెలుగు నిఘంటువులో ఆ కావ్యాన్ని జాబితా చేశారు.⁴ ఆయన రచయితను “మంగళగిరి తిమ్మయ్య కొడుకు ఆనంద అనే రోమన్ కాథలిక్ క్రైస్తవుడు” అన్నారు.⁴

వేదాంత రసాయనము

ఆ కావ్యంలో నాలుగు ఆశ్వాసాలు ఉన్నాయి.²⁴ బ్రౌన్ దానిని “సువార్తల నుంచి ఎంచుకున్న మన ప్రభువు జీవిత సారాంశం: ఒక పరిచయంతో” అన్నారు.⁴ “ఈ కావ్యపు శైలిని ఎంతో మెచ్చుకుంటారు” అని ఆయన జోడించారు.⁴

చెంచయ్య, భుజంగరావు మరింత పూర్తి కథనం ఇస్తారు.³ కవి యేసు బోధన గురించి తక్కువ చెబుతాడు.³ లాజరును బతికించడం, గుడ్డివారిని బాగు చేయడం వంటి కొన్ని అద్భుతాలను ఆయన ఎంచుకుంటాడు.³ క్రీస్తు జననం, ఆయన జీవితపు చివరి వారం కథలను ఆయన వివరంగా చెబుతాడు.³ కావ్యం దేవుని స్వభావంపై చర్చతో మొదలై, అనుగ్రహ మార్గాలపై ప్రసంగంతో ముగుస్తుంది.³

ఆయన క్రైస్తవ భావాలను భారతీయ మాటలలో పెట్టిన తీరును వారు ప్రశంసించారు.³ ఆయన “పాపాన్ని తీసివేసే గొర్రెపిల్ల”ను మాటకు మాట అనువదించలేదు.³ దానికి బదులు ఆయన కల్మష పరిత్రాణ, “పాపాలను తొలగించేవాడు” అని రాశాడు.³

ఆ యుగపు చాలా కావ్యాలు అలంకారంగా ఉండగా ఈ కావ్యం సరళంగా ఉందని కూడా వారు గుర్తించారు.³ వారి అభిప్రాయంలో దాని “భాష నిర్మలమైనది, ఊహలు నియంత్రితమైనవి”.³ కందుకూరి వీరేశలింగం ఆనందకవిని “తన శతాబ్దపు ఉత్తమ కవులలో చేర్చడానికి అర్హుడు” అని నిర్ణయించారని వారు నివేదించారు.³

ఆధారాలు ఏకీభవించని చోట

• ఆయన కాలం. బ్రౌన్ ఆ కావ్యాన్ని “దాదాపు క్రీ.శ. 1700”లో ఉంచారు.⁴ చెంచయ్య, భుజంగరావు 1750 అని ఇచ్చారు.¹²
• ఆయన మతం. బ్రౌన్ ఆయనను “రోమన్ కాథలిక్ క్రైస్తవుడు” అన్నారు.⁴ ఆయన, పూర్వ కవి పింగళి ఎల్లనార్యుడు “క్రైస్తవ చర్చి లాంఛనప్రాయ సభ్యులా” అని చెంచయ్య, భుజంగరావు సందేహించారు.² “వారు హిందూ సమాజం లోపలి నుంచే క్రీస్తు అనుచరులు అయి ఉండే అవకాశం ఉంది” అని వారు భావించారు.² 1943లో కె. సీతారామయ్య (K. Sitaramaiya) ఆయన కావ్యం “క్రైస్తవ ప్రభావపు స్పష్టమైన సంకేతాలు” చూపిస్తుందని మాత్రమే రాశారు.⁵

Footnotes

1. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 90 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

2. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 105 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹²

3. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 106 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹²

4. Charles Philip Brown, A Dictionary, Telugu and English (1852), p. xiv (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

5. K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 59 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩