న్యాపతి సుబ్బారావు

రాజమండ్రి న్యాయవాది, తెలుగు జిల్లాలలో కాంగ్రెస్ మితవాద వర్గ నాయకుడు. 1905–1908 వందేమాతరం సంవత్సరాలలో ఆయన రాజమండ్రిలో స్వదేశీ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించారు. బహిష్కరించబడిన విద్యార్థుల తరఫున మధ్యవర్తిత్వం చేశారు. 1907 కాకినాడ క్లబ్ అల్లర్ల తర్వాత ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్న వారి తరఫున వాదించారు. రాజమండ్రిలో జాతీయ ఉన్నత పాఠశాలను ప్రారంభించారు. హోమ్ రూల్ నాయకుల విడుదల కోసం నిష్క్రియ ప్రతిఘటనకు పిలుపునిచ్చిన 1917 మద్రాస్ కాంగ్రెస్ తీర్మానంపై ఆయన సంతకం చేశారు.

ఒక్క చూపులో

న్యాపతి సుబ్బారావు రాజమండ్రి న్యాయవాది. 1905 తర్వాతి కాంగ్రెస్ మితవాద నాయకులలో రేగాని ఆయనను లెక్కిస్తారు. రాజమండ్రిలో ఆయన స్వదేశీ ఉద్యమ నాయకులలో ఒకరు.^1,2,3

1907లో కాకినాడలోని యూరోపియన్ క్లబ్‌పై ఒక గుంపు దాడి చేసిన తర్వాత అరెస్టయిన వారి కేసును ఆయన చేపట్టారు. రాజమండ్రిలో ఒక జాతీయ ఉన్నత పాఠశాలను ఆయన ప్రారంభించారు.^1,6

1917 ఆగస్టు 14న నిర్బంధంలో ఉన్న హోమ్ రూల్ నాయకుల విడుదల కోసం నిష్క్రియ ప్రతిఘటనను సమర్థించిన మద్రాస్ ప్రాంతీయ కాంగ్రెస్ తీర్మానంపై ఆయన సంతకం చేశారు.⁷

న్యాపతి సుబ్బారావు రాజమండ్రి న్యాయవాది.¹ 1905 తర్వాతి సంవత్సరాలలో కాంగ్రెస్ మితవాద నాయకులలో సరోజినీ రేగాని (Sarojini Regani) ఆయనను లెక్కిస్తారు.² రాజమండ్రిలో ఆయన స్వదేశీ ఉద్యమ నాయకులలో ఒకరు.³ ఈ పేజీకి ఆధారం రేగాని Highlights of the Freedom Movement in Andhra Pradesh (ఆంధ్రప్రదేశ్ స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ ముఖ్యాంశాలు).²

స్వదేశీ సంవత్సరాలలో మితవాది, 1905–1907

1905 బెంగాల్ విభజన కాంగ్రెస్‌ను రెండు శిబిరాలుగా చీల్చింది.² గోఖలే, ఫిరోజ్‌షా మెహతా, మితవాద శిబిరంలోని ఇతర నాయకులతో పాటు రేగాని “న్యాపతి సుబ్బారావు పంతులు” పేరు చెబుతారు.² మరో శిబిరం, జాతీయవాదులకు తిలక్, లాజపత్ రాయ్, బిపిన్ చంద్ర పాల్ నాయకత్వం వహించారు.²

రాజమండ్రిలో స్వదేశీ ఉద్యమానికి గంటి లక్ష్మన్న, న్యాపతి సుబ్బారావు, ఇతరులు నాయకత్వం వహించారు.³ స్వదేశీ పనిని ప్రణాళిక చేసిన ఒక సమావేశానికి ఆయన అధ్యక్షత వహించారని రేగాని రాశారు. ఆ పనిలో జాతీయ ఉపకార వేతనాలు, పేద నేతకారులకు చిన్న రుణాలు, భారతీయ వస్తువులను అమ్మే విద్యార్థి స్వచ్ఛంద సేవకులు ఉన్నాయి.⁴

విద్యార్థులు, కాకినాడ అల్లర్లు, జాతీయ పాఠశాల, 1907

1907లో రాజమండ్రి ప్రభుత్వ కళాశాల ప్రిన్సిపాల్ వందేమాతరం బ్యాడ్జీలు ధరించిన విద్యార్థులను శిక్షించారు.⁵ న్యాపతి సుబ్బారావు, విశాఖపట్నానికి చెందిన బి. ఎన్. శర్మ విద్యార్థుల తరఫున మధ్యవర్తిత్వం చేయడానికి ప్రయత్నించారని, కానీ ఫలితం లేకపోయిందని రేగాని రాశారు.⁵

అదే సంవత్సరం ఒక గుంపు కాకినాడలోని యూరోపియన్ క్లబ్‌పై దాడి చేసింది. ఇరవై మంది అరెస్టయ్యారు.¹ రేగాని న్యాపతి సుబ్బారావును రాజమండ్రి ప్రముఖ న్యాయవాది అని, ఆయన వారి కేసును చేపట్టారని చెబుతారు.¹ నిందితులలో కొందరికి రెండు సంవత్సరాల కఠిన కారాగార శిక్ష, మరికొందరికి పది నెలలు పడ్డాయి.¹

ఈ సంవత్సరాలలో రాజమండ్రిలో ఒక జాతీయ ఉన్నత పాఠశాల మొదలైంది.⁶ న్యాపతి సుబ్బారావు ఆ సంస్థను ప్రారంభించి, దానిని జాతీయ విద్యా దేవాలయంతో పోల్చారని రేగాని రాశారు.⁶

హోమ్ రూల్, 1917

1917లో అనీ బెసెంట్ సహా ముగ్గురు హోమ్ రూల్ నాయకులను నిర్బంధించారు.⁷ 1917 ఆగస్టు 14న వారి విడుదల కోసం నిష్క్రియ ప్రతిఘటనను మద్రాస్ ప్రాంతీయ కాంగ్రెస్ కమిటీ సమర్థించింది.⁷ ఈ తీర్మానంపై సంతకం చేసిన వారిలో రేగాని న్యాపతి సుబ్బారావు పేరు చెబుతారు.⁷

Regani, Highlights (1956), p. 40 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴
Sarojini Regani, Highlights of the Freedom Movement in Andhra Pradesh (1956), p. 24 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵
Regani, Highlights (1956), p. 44 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩²
Regani, Highlights (1956), p. 46 (archive.org (opens in a new tab)). ↩
Regani, Highlights (1956), p. 38 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩²
Regani, Highlights (1956), p. 43 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩²
Regani, Highlights (1956), p. 54 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

స్వదేశీ సంవత్సరాలలో మితవాది, 1905–1907

విద్యార్థులు, కాకినాడ అల్లర్లు, జాతీయ పాఠశాల, 1907

హోమ్ రూల్, 1917

Footnotes

ఆధారసూచికలు