ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

కాకినాడ

గోదావరి తీరంలోని రేవు. ఇంగ్లీషువారికి ఇది కోకనాడగా తెలుసు. కోరంగి పూడిక పట్టడంతో ఇది పెరిగింది. దాని దక్షిణ శివారు జగన్నాథపురం పదిహేడవ శతాబ్దం నుంచి 1825 వరకు టంకశాల ఉన్న డచ్ ఫ్యాక్టరీ (వ్యాపార కేంద్రం). 1759లో అక్కడ దిగిన ఒక ఫ్రెంచి బృందాన్ని డచ్ కోటలో లొంగిపోయేలా చేశారు. 1794లో ఉత్తర సర్కారులలో ఏర్పడిన మొదటి కలెక్టరేట్లలో కోకనాడ ఒకటి.

కంపెనీ రికార్డులలోని కోకనాడ అయిన కాకినాడ గోదావరి తీరంలో ప్రధాన రేవు.1 కోరంగి అఖాతం పూడిక పట్టినప్పుడు ఈ పట్టణం మొదట పెరిగిందని గోదావరి గెజిటీర్ (1907) చెబుతుంది.1 అమెరికా అంతర్యుద్ధ కాలంలో గుంటూరులో నొక్కిన పత్తిని ఓడల్లో పంపినప్పుడు ఇది మళ్లీ పెరిగింది.1 కాకినాడ అనే పేరుకు “దానిలో నివసించే అసాధారణ సంఖ్యలోని కాకులతో ఏదో సంబంధం ఉందని భావిస్తారు” అని గెజిటీర్ జోడిస్తుంది.1 డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పేజీ చూడండి.

జగన్నాథపురం

పట్టణంలో చరిత్ర ఉన్న భాగం రేవుకు దక్షిణాన ఉన్న, “ఒక డచ్ ఫ్యాక్టరీ ఉన్న చోటు” అయిన జగన్నాథపురం అని గెజిటీర్ చెబుతుంది.2 ఆ చోటుకు అసలు పేరు “దాతిజెరూన్” అని మోరిస్ (Morris) గోదావరి మాన్యువల్ చెబుతుంది.34 బట్టలు తెల్లబరచడానికి వాడే రెండు గ్రామాలతో కూడిన ఈ ఫ్యాక్టరీ డచ్ కంపెనీకి చెందినది. అది “మట్టితో చేసిన మోటు ప్రాకారాలతో రక్షించబడింది”.34

గెజిటీర్ డబ్ల్యూ. హాడ్జ్‌సన్ నివేదికను ఉదహరిస్తుంది.2 దాని ప్రకారం, భీమునిపట్నం (అప్పుడు బిమ్లీపటం), పాలకొల్లు లాగే ఈ ఫ్యాక్టరీని కూడా 1628 నుంచి 1713 వరకు తేదీలున్న ఫర్మానాల (రాజాజ్ఞల) కింద పాలించారు.2 భీమునిపట్నం నుంచి జారీ చేసిన నాణేలను దాని టంకశాల ముద్రించింది.2

1787లో ఇంగ్లీషు సర్క్యూట్ కమిటీ ఫ్యాక్టరీపై నివేదిక ఇచ్చింది.56 డచ్చివారు జగన్నాథపురంలో సంవత్సరానికి సుమారు ఒక లక్ష మద్రాసు వరహాల విలువైన సరుకులు దిగుమతి చేసేవారని అది కనుగొంది.56 పిఠాపురం జమీందారీ (భూస్వామి ఎస్టేట్)లోని జగన్నాథపురం, గొల్లపాలెం, గుండవరం గ్రామాలు వారి చేతిలో ఉండేవి. వాటి కోసం వారు ఇంగ్లీషు కంపెనీకి స్థిర కౌలు (నిర్ణీత అద్దె) చెల్లించేవారు.56 కోకనాడ నదిలో వారు సుంకాలు కూడా వసూలు చేసేవారు.56

1781లో ఇంగ్లీషువారు ఫ్యాక్టరీని తీసుకున్నారు.2 అప్పుడు “ఫ్యాక్టరీ భవనం, నాకు తెలిసినంత వరకు కోట గోడలున్నది, అన్ని ప్రజా భవనాలనూ కూల్చేశారు”.7 1790లలో ఇంగ్లీషువారు దాన్ని మళ్లీ తీసుకున్నారు.289 1785లో, 1818లో దాన్ని డచ్చివారికి తిరిగి ఇచ్చారు. 1825లో అది శాశ్వతంగా ఇంగ్లీషువారి చేతికి వెళ్లింది.289 తమ కంపెనీ రెండు సంవత్సరాల ముందే తీరంలో తన వ్యాపారాన్ని వదిలేసిందని 1794లో అక్కడి డచ్చివారు మచిలీపట్నం (అప్పుడు మసులిపటం)లోని చీఫ్, కౌన్సిల్‌కు చెప్పారు.10

1759

ఫ్రెంచి యుద్ధంలో డచ్ ఫ్యాక్టరీకి ఒక పాత్ర ఉంది. 1758 డిసెంబర్‌లో కాండోర్ వద్ద గాయపడిన ఫ్రెంచి అధికారులను వాగ్దానంపై జగన్నాథపురానికి వెళ్లడానికి అనుమతించారని గెజిటీర్ చెబుతుంది.2 1759 నవంబర్‌లో మొరాసిన్ ఫ్రెంచి సైనికులతో కాకినాడలో దిగాడు.11 డిసెంబర్‌లో మరో చిన్న ఫ్రెంచి బృందం అక్కడ దిగింది.12 కెప్టెన్ ఫిషర్ వారిని డచ్ కోటలోకి తరిమాడు. డచ్చివారు నిరసన తెలిపినా వారిని లొంగిపోయేలా చేశారు.122 ఫ్రెంచి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ, చందుర్తి పేజీలు చూడండి.

కంపెనీ కాలంలో

1794లో ఉత్తర సర్కారుల చీఫ్‌లు, కౌన్సిళ్లను రద్దు చేశారు.13 అప్పుడు రాజమహేంద్రవరం, మొగల్తుర్రులతో పాటు కాకినాడ గోదావరి ప్రాంతంలోని మొదటి మూడు కలెక్టరేట్లలో ఒకటి అయింది.13 జగన్నాథపురం శ్మశానంలో అతి పురాతన స్మారకం 1775, 1778 మధ్య సమాధి చేసిన ఒక డచ్ కుటుంబానిది.1 ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పేజీ చూడండి.

Footnotes

  1. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 210, s.v. Cocanada (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. Hemingway, Godavari (1907), p. 209 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  3. Henry Morris, A Descriptive and Historical Account of the Godavery District (1878), p. 197 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  4. Morris, Godavery District (1878), p. 198 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. Morris, Godavery District (1878), p. 203 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  6. Morris, Godavery District (1878), p. 204 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  7. Alexander Rea, Monumental Remains of the Dutch East India Company in the Presidency of Madras (1897), p. 47 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  8. “Acquisitions of Territory by the British in the Presidency of Fort St. George”, in W. K. Firminger (ed.), The Fifth Report from the Select Committee … on the Affairs of the East India Company, Vol. III (1918), p. xxv, No. XXXVI (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. “Acquisitions of Territory”, in Firminger, Fifth Report, Vol. III (1918), p. xxvi (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. Morris, Godavery District (1878), p. 205 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. Hemingway, Godavari (1907), p. 32 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  12. Hemingway, Godavari (1907), p. 33 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  13. Hemingway, Godavari (1907), p. 163 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

వ్యక్తులు

బులుసు సాంబమూర్తి

1924 నుంచి సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యం కోసం ఒత్తిడి చేసిన కాకినాడ, గోదావరి జిల్లాల కాంగ్రెస్ నాయకుడు. 1928లో ఆయన ఆంధ్ర ప్రాంతీయ స్వాతంత్ర్య సంఘానికి అధ్యక్షత వహించారు. సైమన్ కమిషన్‌కు వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేసినందుకు ఆయనను ఒక సంవత్సరం జైలులో ఉంచారు. 1930లో చొల్లంగి వద్ద ఉప్పు చట్టాలను ఉల్లంఘించారు, కాకినాడలో పోలీసులు ఆయనను తీవ్రంగా కొట్టారు. తర్వాత ఆయన మద్రాసు శాసనసభ స్పీకర్ అయ్యారు.

న్యాపతి సుబ్బారావు

రాజమండ్రి న్యాయవాది, తెలుగు జిల్లాలలో కాంగ్రెస్ మితవాద వర్గ నాయకుడు. 1905–1908 వందేమాతరం సంవత్సరాలలో ఆయన రాజమండ్రిలో స్వదేశీ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించారు. బహిష్కరించబడిన విద్యార్థుల తరఫున మధ్యవర్తిత్వం చేశారు. 1907 కాకినాడ క్లబ్ అల్లర్ల తర్వాత ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్న వారి తరఫున వాదించారు. రాజమండ్రిలో జాతీయ ఉన్నత పాఠశాలను ప్రారంభించారు. హోమ్ రూల్ నాయకుల విడుదల కోసం నిష్క్రియ ప్రతిఘటనకు పిలుపునిచ్చిన 1917 మద్రాస్ కాంగ్రెస్ తీర్మానంపై ఆయన సంతకం చేశారు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 32–33, 163, 209–210. [Public domain]
  2. Henry Morris, A Descriptive and Historical Account of the Godavery District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Trübner & Co., London, 1878, pp. 197–198, 203–205. [Public domain]
  3. Alexander Rea, Monumental Remains of the Dutch East India Company in the Presidency of Madras (Archaeological Survey of India, New Imperial Series, Vol. XXV) (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1897, pp. 47. [Public domain]
  4. Walter Kelly Firminger (ed.), The Fifth Report from the Select Committee of the House of Commons on the Affairs of the East India Company, Vol. III: British Acquisitions in the Presidency of Fort St. George, Madras Appendices, Wilkins' Glossary and Index (opens in a new tab), R. Cambray and Co., Calcutta, 1918, xxv–xxvi. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: