షోయబుల్లా ఖాన్

షోయబుల్లా ఖాన్ హైదరాబాద్లో ప్రచురించిన ఇమ్రోజ్ అనే వార్తాపత్రిక సంపాదకుడు.¹ 1947–48లో హైదరాబాద్ జాతీయవాద వార్తాపత్రికలలో సరోజిని రేగాని (Sarojini Regani) ఇమ్రోజ్ పేరును చెబుతారు.² అది రజాకార్లను (ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్ సాయుధ స్వచ్ఛంద సైనికులను) విమర్శించింది.¹ 1948 ఆగస్టు 21న ఆయనను హత్య చేశారు.¹ సుమారు మూడు వారాల తర్వాత, సెప్టెంబరు 13న, భారత సైన్యం రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశించింది.³

హత్య, 1948 ఆగస్టు

1948 ఆగస్టు 19న రజాకార్ నాయకుడు ఖాసిం రజ్వీ హైదరాబాద్‌లో ఒక ప్రసంగం చేశాడని రేగాని రాశారు.¹ దానిలో ముస్లింలపై చేయి ఎత్తే ఎవరినైనా అతను బెదిరించాడు.¹ రేగాని ప్రకారం, మునీమ్ ఖాన్ అనే వ్యక్తి, అతని సహచరులు ఆ ప్రసంగాన్ని అక్షరశః తీసుకున్నారు.¹

1948 ఆగస్టు 21న వారు షోయబుల్లా ఖాన్‌ను కాల్చారు.¹ ఆయన కింద పడినప్పుడు, వారు కత్తులతో ఆయనపై దాడి చేసి, ఆయన చేతులు నరికేశారని రేగాని చెబుతారు.¹

పోలీసు చర్య తర్వాత

1948 సెప్టెంబరు 17న నిజాం కాల్పుల విరమణకు ఆదేశించారు.³ సత్యం రాసినందుకు ఆయనను హత్య చేశారని కొత్త ప్రభుత్వ ప్రచురణ Hyderabad Reborn (పునర్జన్మించిన హైదరాబాద్) (1949) చెబుతుంది.⁴ ప్రభుత్వం ఆయన భార్యకు నెలకు రూ. 100 జీవిత పింఛను ఇచ్చిందని అది నమోదు చేస్తుంది.⁴ పత్రికలో ఆయనకు సహాయం చేసిన, అంగవైకల్యం గల ఆయన బావమరిదికి నెలకు రూ. 50 అందింది.⁴ ఇమ్రోజ్ను పునరుద్ధరించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నామని కూడా ప్రభుత్వం చెప్పింది.⁴

1948 సెప్టెంబరుకు ముందు, తర్వాత జరిగిన హత్య, దోపిడీ, గృహదహనం కేసులను విచారించడానికి ప్రత్యేక ట్రిబ్యునళ్లను ఏర్పాటు చేశారని 1961 నాటి పోలీసు చరిత్ర చెబుతుంది.⁵ తిరుమలగిరిలోని ప్రత్యేక ట్రిబ్యునల్ నం. IV షోయబుల్లా ఖాన్ హత్య కేసును విచారించింది.⁵ పోలీసు చరిత్ర తీర్పును ఇవ్వదు.⁵

Footnotes

1. Regani, Highlights (1956), p. 230 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸

2. Sarojini Regani, Highlights of the Freedom Movement in Andhra Pradesh (1956), p. 213 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

3. Regani, Highlights (1956), pp. 232–234 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

4. Hyderabad Reborn (1949), p. 89 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

5. The History of the Andhra Pradesh Police (1861–1961) (1961), p. 106 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³