తెలుగు చరిత్రTelugu History

ఆంధ్రప్రకాశిక

1885లో మద్రాసులో మొదలైన తెలుగు వారపత్రిక. దీన్ని మొదటి తెలుగు రాజకీయ వార్తాపత్రికగా చెబుతారు. దాని సంపాదకుడు ఎ. పి. పార్థసారథినాయుడు ఇరవై ఐదేళ్లకు పైగా దాన్ని నడిపారు. రైతుల, గ్రామోద్యోగుల కష్టాలను అది రాసింది, లంచాలు తీసుకునే అధికారులను విమర్శించింది, యూరోపియన్ల చేతిలో భారతీయులకు జరిగిన అవమానాలను ఖండించింది.

ఆంధ్రప్రకాశిక 1885 నుంచి మద్రాసులో వెలువడిన తెలుగు వారపత్రిక.1 మొదటి తెలుగు రాజకీయ వార్తా వారపత్రిక అదేనని సరోజినీ రెగాని అంటారు.1 తెలుగు వార్తాపత్రికలు, పత్రికలు, సంస్కరణ, స్వాతంత్ర్య, ప్రజా ఉద్యమాలు పేజీల్లోని కథలో ఇది భాగం.

సంపాదకుడు, పాఠకులు

మద్రాసుకు చెందిన ఎ. పి. పార్థసారథినాయుడు మొదటి నుంచీ దీనికి సంపాదకుడని రెగాని రాశారు.1 ఆయన గట్టి జాతీయవాది అని, ఇరవై ఐదేళ్లకు పైగా ఉత్సాహంతో ఈ వారపత్రికను నడిపారని ఆమె చెబుతారు.1 భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పుట్టిన 1885లోనే ఈ పత్రిక కూడా మొదలైంది.1

మద్రాసుకు దూరంగా కూడా దీనికి పాఠకులు, రచయితలు ఉండేవారు. సత్తిరాజు సీతారామయ్య పాత్రికేయ జీవితం ఆంధ్రప్రకాశిక విలేకరిగానే మొదలైందని ఎస్. మహబూబ్ బాషా రాశారు.2 సీతారామయ్యే తర్వాత హిందూసుందరి మహిళా పత్రికను స్థాపించారు.2 సాంఘిక దురాచారాలతో పోరాడి స్త్రీల సమస్యలను చేపట్టిన పందొమ్మిదో శతాబ్దం చివరి పత్రికల్లో బాషా దీన్ని లెక్కిస్తారు.3

అది ఏం రాసింది

ఆనాటి పత్రికలు రాయలసీమ గురించి ఏం రాశాయో జి. సాంబశివారెడ్డి పరిశీలించారు. ఆంధ్రప్రకాశిక పల్లెల కష్టాల గురించి తరచూ రాసేదని ఆయన గుర్తించారు.4 సహాయం కోసం పెట్టుకున్న అర్జీలను పట్టించుకోకుండా, గవర్నర్లు ఇతర అధికారులు చల్లని ప్రాంతాల్లో పర్యటనలకు, విహారాలకు డబ్బు ఖర్చు చేస్తున్నారని అది 1885లో ఫిర్యాదు చేసింది.4

లంచాలు తీసుకుని, బకాయిలు కట్టలేనివారిని కొరడాలతో కొట్టే రెవెన్యూ, గ్రామ అధికారుల సంగతులను పత్రిక వెలుగులోకి తెచ్చింది.4 కరణాల (గ్రామ లెక్కల అధికారుల) కష్టాల గురించి విపులంగా రాసింది.4 ఇతర పత్రికలతో కలిసి నీటి కొరత, వానలు కురవకపోవడం, తిండి దొరకకపోవడం గురించి రాసింది.4 అటవీ శాఖలో హత్యలపై, అటవీ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రైతులు చేసిన నేరాలపై ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులను కూడా అది ప్రకటించింది.5

భారతీయుల తరఫున

భారతీయులను తక్కువగా చూసినప్పుడు పత్రిక నిరసించింది. యూరోపియన్లు భారతీయులను చిన్నచూపు చూస్తారని, తమ కోసం ప్రత్యేక చట్టాలు ఉన్నాయని నమ్ముతారని దాని విలేకరి ఒకరు రాశారు.5 భారతీయ ఉద్యోగులకు తక్కువ జీతాలిచ్చి, బ్రిటిష్ ఉద్యోగుల కింద ఉంచుతున్నారని అది ఇతర పత్రికలతో కలిసి ఫిర్యాదు చేసింది.6

కడప జిల్లాలో అధికారులు బ్రాహ్మణ ఉద్యోగులను తొలగించిన ఒక సంఘటనను, రెవెన్యూ అధికారులు మత పక్షపాతం చూపిన మరో సంఘటనను అది ప్రకటించింది.7 ఆనాటి పత్రికలు ప్రజల్లో చైతన్యాన్ని ఎలా పెంచాయో చూపడానికి సాంబశివారెడ్డి ఇలాంటి వార్తలను ఉపయోగిస్తారు.4

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

ఈ పేజీకి వాడిన ఆధారాల మధ్య ఎలాంటి భేదమూ కనిపించలేదు.

Footnotes

  1. Sarojini Regani, Highlights of the Freedom Movement in Andhra Pradesh (1956), p. 19 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. S. Mahaboob Basha, “Flagging off the Marathon: Print Culture and Women’s Intellectual Movement in Colonial Andhra: Story of the Hindu Sundari, 1902–1947”, Kakatiya Journal of Historical Studies, Vol. V (2010), p. 79 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  3. S. Mahaboob Basha, “Sculpturing a ‘New Woman’ with Print Culture in Colonial Andhra: A Biography of Telugu Zenana, 1893–1907”, Kakatiya Journal of Historical Studies, Vol. IV (2009), p. 125 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  4. G. Samba Siva Reddy, “Role of Press in Promotion of Socio-Political Awareness in Rayalaseema (1858–1947)”, Kakatiya Journal of Historical Studies, Vol. V (2010), p. 113 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  5. Samba Siva Reddy, “Role of Press in Rayalaseema”, KJHS V (2010), p. 114 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  6. Samba Siva Reddy, “Role of Press in Rayalaseema”, KJHS V (2010), p. 115 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  7. Samba Siva Reddy, “Role of Press in Rayalaseema”, KJHS V (2010), p. 116 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. Sarojini Regani, Highlights of the Freedom Movement in Andhra Pradesh (opens in a new tab), Ministry of Cultural Affairs, Government of Andhra Pradesh, Hyderabad, 1956, pp. 19. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  2. G. Samba Siva Reddy (article); Thallapally Manohar and K. Vijaya Babu (eds.), Kakatiya Journal of Historical Studies, Vol. V, No. 1 (May 2010), incl. G. Samba Siva Reddy, 'Role of Press in Promotion of Socio-Political Awareness in Rayalaseema (1858-1947)', pp. 111 ff. (opens in a new tab), 2010, pp. 113–116. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  3. S. Mahaboob Basha (article); Thallapally Manohar and K. Vijaya Babu (eds.), Kakatiya Journal of Historical Studies, Vol. IV, No. 1 (May 2009), incl. S. Mahaboob Basha, 'Sculpturing a "New Woman" with Print Culture in Colonial Andhra: A Biography of Telugu Zenana, 1893-1907', pp. 124 ff. (opens in a new tab), 2009, pp. 125. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  4. S. Mahaboob Basha (article); Thallapally Manohar and K. Vijaya Babu (eds.), Kakatiya Journal of Historical Studies, Vol. V, No. 1 (May 2010), incl. S. Mahaboob Basha, 'Flagging off the Marathon: Print Culture and Women's Intellectual Movement in Colonial Andhra: Story of the Hindu Sundari, 1902-1947' (opens in a new tab), 2010, pp. 79. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: