తెలుగు చరిత్రTelugu History

రెండవ అల్లావుద్దీన్ అహ్మద్ షా

మొదటి అహ్మద్ షా కొడుకు రెండవ అల్లావుద్దీన్ అహ్మద్ షా 1435 నుంచి 1458 వరకు బహమనీ సుల్తాన్. ఆయన కాలంలో బహమనీ తెలంగాణ గవర్నర్ ఖాన్ ఆజం కింద ఒక ప్రాంతంగా ఉండేది. అక్కడి సైన్యాలు విజయనగరంతో రాజు చేసిన యుద్ధాల్లో పాల్గొన్నాయి. సుమారు 1455లో రాజు చనిపోతున్నాడని భావించినప్పుడు, ఆయన సోదరి భర్త జలాల్ ఖాన్, జలాల్ కొడుకు సికందర్ ఆ ప్రాంతాన్ని చేజిక్కించుకున్నారు. హేగ్, బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ బాల్కొండ అని పిలిచే వారి కోటను మహమూద్ గవాన్ ముట్టడించాడు. వాళ్లు లొంగిపోయి క్షమాపణ పొందారు.

రెండవ అల్లావుద్దీన్ అహ్మద్ షా 1435 నుంచి 1458 వరకు పాలించిన బహమనీ రాజు.12 ఆయన వరంగల్‌ను జయించిన మొదటి అహ్మద్ షా కొడుకు.1 ఆయన కాలంలో తెలంగాణలోని బహమనీ భూములు ఒక గవర్నర్ కింద ఒక ప్రాంతంగా ఉండేవి.34 దాని గవర్నర్, సైన్యాలు ఆయన యుద్ధాల్లో పాల్గొన్నారు.54 ఆయన పాలన చివర్లో ఆ ప్రాంతమే ఆయనపై తిరగబడింది.54

ఆయన యుద్ధాల్లో తెలంగాణ సైన్యాలు

తండ్రి కోరిక మేరకు అల్లావుద్దీన్ బీదర్‌లో సింహాసనం ఎక్కాడు.1 హిజ్రీ 847 (1443; హిజ్రీ అనేది సంవత్సరాలను లెక్కించే ఇస్లామీయ పద్ధతి)లో, ఫెరిష్తా దేవ్ రాయ్ అని పిలిచే విజయనగర రాజు తుంగభద్రను దాటి ముద్గల్ కోటను పట్టుకున్నాడు.6 అల్లావుద్దీన్ తెలంగాణ, దౌలతాబాద్, బేరార్‌ల నుంచి తన సైన్యాలను బీదర్‌కు పిలిపించాడు.6 ఆ యుద్ధంలో “బేరార్, తులింగాణ సైన్యాల అధిపతి” ఖాన్ ఆజం విజయనగర ప్రధాన సైన్యాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు.5

తెలంగాణలో తిరుగుబాటు

ఆయన పాలన చివర్లో రాజు కాలికి ఒక పుండు లేచింది.34 ఆయన రాజభవనంలోనే ఉండిపోవలసి వచ్చింది.34 ఆయన చనిపోయాడనే వదంతులు ప్రాంతాలన్నిటా వ్యాపించాయి.3 మొదటి అహ్మద్ షా కూతురిని పెళ్లాడిన సయ్యద్ జలాల్ ఖాన్ ఆ వదంతులను నమ్మాడు.34 తన కొడుకు సికందర్‌ను తెలంగాణకు స్వతంత్ర పాలకుడిని చేయడానికి అతను అక్కడ తిరుగుబాటు చేశాడని హేగ్ రాశారు.4

సరిగ్గా ఆ సమయంలోనే తెలంగాణ గవర్నర్ ఖాన్ ఆజం చనిపోయాడు.3 అక్కడ బలమైన అధికారి ఎవరూ లేకపోవడంతో ఆ ప్రాంత అధికారులు సికందర్ ఖాన్‌కు లోబడ్డారు.3 సికందర్ తర్వాత మాళ్వా సుల్తాన్ మహమూద్ ఖిల్జీ సాయం కోరాడు.74 అల్లావుద్దీన్ ఇప్పటికే చనిపోయాడని, బేరార్, తెలంగాణ ఒక్క దెబ్బ కూడా లేకుండా అతని చేతికి వస్తాయని చెప్పాడు.74

మాళ్వా రాజు బేరార్‌పై దండెత్తాడు; కానీ అల్లావుద్దీన్ బతికే ఉన్నాడని, తన మీదికి వస్తున్నాడని తెలియగానే వెనక్కి వెళ్లిపోయాడు.24 తిరుగుబాటుదారుల మీదికి రాజు మహమూద్ గవాన్‌ను తెలంగాణకు పంపాడు.7 మహమూద్ గవాన్ వారి కోటను ముట్టడించాడు; క్షమిస్తామనే హామీతో వాళ్లు లొంగిపోయారు.24 అల్లావుద్దీన్ వారిని క్షమించి, ఆ కోటను వారికే వదిలేశాడు.24 అల్లావుద్దీన్ తన పెద్ద కొడుకు హుమాయూన్‌ను వారసునిగా ప్రకటించాడు; ఆయన కాలంలో సికందర్ మళ్లీ తిరుగుబాటు చేశాడు.8

మరణం

కాలి పుండు గ్యాంగ్రీన్‌గా (కండ కుళ్లిపోయే వ్యాధిగా) మారి అల్లావుద్దీన్ హిజ్రీ 862 (1458)లో చనిపోయాడు.28 ఆయన పాలన ఇరవై మూడేళ్లు, తొమ్మిది నెలలు, ఇరవై రోజులు సాగిందని ఫెరిష్తా చెబుతాడు.2

నాణేలు

ముద్రణా స్థలం పేరు లేని, హిజ్రీ 860 నాటి అల్లావుద్దీన్ బంగారు నాణేన్ని కాడ్రింగ్టన్ (1898) జాబితాలో చేర్చారు.9 ఆయన వెండి నాణేలను హిజ్రీ 847 నుంచి 861 మధ్య అహసనాబాద్ (గుల్బర్గా)లో ముద్రించారు.9 ఆయన రాగి నాణేల్లో చాలా రకాలు విరివిగా దొరుకుతాయని కాడ్రింగ్టన్ గుర్తించారు.10

ఆధారాలు భిన్నంగా చెప్పే విషయాలు

  • తిరుగుబాటుదారుల కోట పేరు. బ్రిగ్స్ అనువదించిన ఫెరిష్తా దానిని నౌల్గూండ్ అంటాడు.32 హేగ్, బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ బాల్కొండ అంటారు.411
  • తిరుగుబాటు తేదీ. ఫెరిష్తా రాజు జబ్బును హిజ్రీ 859 (1455)లో, మాళ్వా దండయాత్రను హిజ్రీ 860 (1456)లో ఉంచుతాడు.37 హేగ్ రాజు గాయాన్ని 1453లో, దండయాత్రను 1456లో ఉంచుతారు.4
  • అది ఎలా ముగిసింది. మహమూద్ గవాన్ కోటను ముట్టడించాడని ఫెరిష్తా, హేగ్ అంటారు.24 బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ ప్రకారం రాజే స్వయంగా బాల్కొండ వైపు సాగాడు; సికందర్ పశ్చాత్తాపపడి క్షమాపణ కోరాడు.1211
  • ఆయన పాలనా కాలం. ఫెరిష్తా 23 ఏళ్లు, 9 నెలలు, 20 రోజులు అంటాడు.2 బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ 23 ఏళ్లు, 9 నెలలు, 22 రోజులు అంటుంది.11

Footnotes

  1. Muhammad Qasim Ferishta, tr. John Briggs, History of the Rise of the Mahomedan Power in India, Vol. II (1829), p. 421 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 449 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  3. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 447 and note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  4. Wolseley Haig (ed.), The Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 409 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14 ↩15

  5. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 433 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  6. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 432 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 448 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  8. Haig, Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 410 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. O. Codrington, “On the Coins of the Bahmani Dynasty”, Numismatic Chronicle, 3rd series, XVIII (1898), p. 267 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. Codrington, “Coins of the Bahmani Dynasty” (1898), p. 268 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. King, History of the Bahmani Dynasty (1900), p. 78 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  12. J. S. King, The History of the Bahmani Dynasty, founded on the Burhan-i Ma’asir (1900), p. 77 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

రాజవంశాలు

బహమనీలు

క్రీ.శ. 1347–1527

గుల్బర్గా నుంచి, 1420ల నుంచి బీదర్ నుంచి పాలించిన దక్కన్ సుల్తానులు (1347–1527). వరంగల్ పాలకుడు పంపిన సైన్యంతో వారి స్థాపకుడు సింహాసనం గెలిచాడు. అతని వారసులు తెలుగు నాయకుల నుంచి కౌలాస్, భువనగిరి, గోల్కొండలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. (వేర్వేరు కథనాల ప్రకారం 1422, 1424 లేదా 1425లో) వరంగల్‌ను దోచుకుని, పడమటి తెలంగాణను బీదర్ రాష్ట్రంగా తమ ఆధీనంలో ఉంచుకున్నారు. వారు ముసునూరి, రేచర్ల నాయకులతో, రెడ్డి రాజులతో, విజయనగరంతో, ఒడిశా గజపతులతో పోరాడారు. 1470లలో రాజమహేంద్రవరం నుంచి కొండపల్లి, కొండవీడు వరకు తీరాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. మహమూద్ గవాన్ తెలింగాణ రాష్ట్రాన్ని రాజమహేంద్రవరం, వరంగల్ మధ్య విభజించాడు. దాని చివరి గవర్నర్ సుల్తాన్ కులీ గోల్కొండ కుతుబ్ షాహీ రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. Muhammad Qasim Ferishta (tr. John Briggs), History of the Rise of the Mahomedan Power in India till the Year A.D. 1612, Vol. II (opens in a new tab), Longman, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1829, pp. 421, 432–433, 447–449. [Public domain]
  2. J. S. King, The History of the Bahmani Dynasty, founded on the Burhan-i Ma'asir (opens in a new tab), Luzac and Co., London, 1900, pp. 77–78. [Public domain]
  3. Wolseley Haig (ed.), The Cambridge History of India, Vol. III: Turks and Afghans (opens in a new tab), Cambridge University Press, Cambridge, 1928, pp. 409–410. [Public domain]
  4. O. Codrington, On the Coins of the Bahmani Dynasty (Numismatic Chronicle, 3rd series, Vol. XVIII) (opens in a new tab), Royal Numismatic Society, London, 1898, pp. 267–268. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: