ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

అసద్ ఖాన్ లారీ

ఖుస్రో ఆఘా అనే పేరుతో పుట్టిన బీజాపూర్ టర్కీ అధికారి (మరణం 1549). ఆయన బెల్గాంను జాగీర్ (భూమి మంజూరు)గా అనుభవించాడు. ఇస్మాయిల్ ఆదిల్ షా, మొదటి ఇబ్రహీం ఆదిల్ షాల దగ్గర ప్రధాన మంత్రిగా, సైన్యాధిపతిగా ఉన్నాడు. 1535–37లో ఆదోనిపై బీజాపూర్ మొదటి దాడికి ఆయన నాయకత్వం వహించాడు. ఆయన కోటను ముట్టడించాడు. దానిని కాపాడడానికి వచ్చిన రామరాయల సోదరుడు వేంకటాద్రి శిబిరంపై ఆకస్మిక దాడి చేశాడు.

ఒక తరానికి పైగా అసద్ ఖాన్ బీజాపూర్‌లో ప్రముఖ సామంతుడు.1 ఆయన పేరు ఖుస్రో ఆఘా అని, ఆయన టర్కీ దేశస్థుడని కజిన్స్ (Cousens) చెప్పారు.1 సంరక్షక పాలకుడు కమాల్ ఖాన్ రాజమహల్‌పై దాడి చేసినప్పుడు ఆయన యువ ఇస్మాయిల్ ఆదిల్ షాను కాపాడాడు.1 ఇస్మాయిల్ ఆయనకు అసద్ ఖాన్ అనే బిరుదు, బెల్గాం కోటను జాగీర్ (భూమి మంజూరు)గా ఇచ్చాడు.1

1520–21లో కృష్ణా నది దగ్గర బీజాపూర్ ఓడిపోయింది.2 సిపహ్‌సాలార్ అంటే సైన్యాధిపతి. ఆ తర్వాత రాజు “అసద్ ఖాన్‌కు సిపహ్‌సాలార్ హోదా ఇచ్చి, ఆయన జాగీర్‌కు చాలా జిల్లాలు కలిపి, అప్పటి నుంచి అన్ని ముఖ్యమైన వ్యవహారాలలో ఆయనను తన ప్రధాన సలహాదారుడిగా చేసుకున్నాడు” అని ఫెరిష్తా (Ferishta) చెప్పారు.2 బీజాపూర్ ఆదిల్ షాహీలు చూడండి.

ఆదోని ముట్టడి

మొదటి ఇబ్రహీం ఆదిల్ షా కాలంలో 1535లో బీజాపూర్ సైన్యం విజయనగరానికి వెళ్లింది.3 దీని తర్వాత ఆదోనిని తీసుకోవడానికి అసద్ ఖాన్‌ను పంపారు.3 రామరాజు తమ్ముడు వేంకటాద్రి దానిని కాపాడడానికి పెద్ద సైన్యంతో వచ్చినప్పుడు, కోట “లొంగిపోయే దశలో” ఉందని ఫెరిష్తా చెప్పారు.3

అసద్ ఖాన్ ముట్టడిని వదిలి, యుద్ధం చేసి ఓడిపోయాడు.3 ఆయన దాదాపు ఇరవై ఒక్క మైళ్లు వెనక్కి వెళ్లాడు.3 తర్వాత “ఎంపిక చేసిన నాలుగు వేల గుర్రపు సైనికులతో” ఆయన “వేంకటాద్రి శిబిరంపై ఆకస్మిక దాడి చేశాడు”.3 వేంకటాద్రి “తన సంపదలను, కుటుంబాన్ని, ఏనుగులను విజేతల చేతుల్లో వదిలి” అతి కష్టంగా తప్పించుకున్నాడు.3

తర్వాత వేంకటాద్రి అసద్ ఖాన్ మధ్యవర్తిగా శాంతి కోరాడు.45 బందీలను విడిపించినందుకు మంత్రి రామరాజు నుంచి పెద్ద మొత్తం తీసుకున్నాడని ఆస్థాన ప్రముఖులు రాజుకు చెప్పారు.45 “గొప్ప రాజులు కూడా కప్పం చెల్లించడానికి దిగివచ్చే సేవకుడు తనకు ఉన్నందుకు దేవునికి కృతజ్ఞతలు” అని ఇబ్రహీం జవాబిచ్చాడు.45 అసద్ ఖాన్ తిరిగి వచ్చినప్పుడు రాజు ఆయనను సర్వసైన్యాధిపతితో పాటు ప్రధాన మంత్రిగా కూడా చేశాడు.5

తర్వాతి సంవత్సరాలు

ఇబ్రహీం అసద్ ఖాన్ కూతురును పెళ్లి చేసుకుని ఆయనను గౌరవించాడని కజిన్స్ చెప్పారు.67 ఆమె వల్ల పుట్టే కొడుకే తన వారసుడని రాజు ప్రకటించాడు.67 అలీకి బదులుగా ఇబ్రహీం కొడుకు తహ్మాస్ప్‌ను సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టాలని కొందరు కోరుకున్నారు. కజిన్స్ తహ్మాస్ప్‌ను “అసద్ ఖాన్ లారీ మనవడు” అంటారు.67

ఆస్థానంలోని శత్రువులు రెండుసార్లు రాజును ఆయనకు వ్యతిరేకంగా మార్చారు.68 తాను చేసిన దానికి పశ్చాత్తాపపడి ఇబ్రహీం బెల్గాంలో ఆయనను చూడడానికి బయలుదేరాడు, కానీ ఆలస్యంగా చేరాడు.68 “వంద సంవత్సరాలకు పైబడిన వయసు ఉందని చెప్పే” అసద్ ఖాన్ హిజ్రీ 956 (1549; హిజ్రీ అంటే సంవత్సరాలను లెక్కించే ఇస్లామిక్ పద్ధతి)లో చనిపోయాడు.68 బెల్గాం కోట దగ్గర తాను కట్టించుకున్న సమాధిలో ఆయనను ఖననం చేశారు.68 అక్కడ “ఆయనను ఇప్పటికీ గుర్తుంచుకుంటారు, ఒక వలీ లేదా సాధువుగా చూస్తారు” అని కజిన్స్ రాశారు.68

Footnotes

  1. Henry Cousens, Bijapur and its Architectural Remains (Archaeological Survey of India, Imperial Series, Vol. XXXVII, 1916), p. 4 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  2. Muhammad Qasim Ferishta, tr. John Briggs, History of the Rise of the Mahomedan Power in India, Vol. III (1829), p. 51 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. Ferishta, tr. Briggs, Vol. III (1829), p. 85 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  4. Ferishta, tr. Briggs, Vol. III (1829), p. 86 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  5. Ferishta, tr. Briggs, Vol. III (1829), p. 87 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  6. Cousens, Bijapur and its Architectural Remains (1916), p. 6 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  7. Cousens, Bijapur and its Architectural Remains (1916), p. 8 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Cousens, Bijapur and its Architectural Remains (1916), p. 7 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (2)
  1. Muhammad Qasim Ferishta (tr. John Briggs), History of the Rise of the Mahomedan Power in India till the Year A.D. 1612, Vol. III (opens in a new tab), Longman, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1829, pp. 51, 85–87. [Public domain]
  2. Henry Cousens, Bijapur and its Architectural Remains, with an Historical Outline of the 'Adil Shahi Dynasty (Archaeological Survey of India, Imperial Series, Vol. XXXVII) (opens in a new tab), Government Central Press, Bombay (archive.org scan of the 1976 facsimile reprint, Bharatiya Publishing House, Varanasi), 1916, pp. 4, 6–8. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: