ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

గురజాడ అప్పారావు

విజయనగరానికి చెందిన తెలుగు రచయిత. చిన్న వయసు అమ్మాయిలను ముసలి వాళ్లకు అమ్మి పెళ్లి చేసే ఆచారాన్ని వ్యంగ్యంగా చూపించే, తెలుగులో మొదటి ముఖ్యమైన సాంఘిక నాటకం కన్యాశుల్కం (వధువు ధర) రచయిత. వ్యావహారిక తెలుగులో రాయాలనే ఉద్యమ నాయకులలో ఆయన ఒకరు. ముత్యాల సరములు అనే పాటల ఛందస్సును కనిపెట్టారు. తెలుగు కథానికను ఆయనే మొదలుపెట్టారని చెబుతారు.

గురజాడ అప్పారావు విజయనగరంకు చెందిన తెలుగు నాటక రచయిత, కవి, కథా రచయిత.12 ఆయన నాటకం కన్యాశుల్కం (వధువు ధర) చిన్న వయసు అమ్మాయిలను ముసలి వాళ్లకు అమ్మి పెళ్లి చేసే ఆచారంపై దాడి చేస్తుంది.3 పి. టి. రాజు (P. T. Raju) దానిని “తెలుగులో మొదటి ముఖ్యమైన సాంఘిక నాటకం” అన్నారు.3 ఆధునిక వ్యావహారిక తెలుగులో రాయాలనే ఉద్యమ నాయకులలో కూడా అప్పారావు ఒకరు.14

కన్యాశుల్కం

పి. చెంచయ్య (P. Chenchiah), రాజా ఎం. భుజంగరావు (Raja M. Bhujanga Rao) తమ తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర (1928)లో వ్యంగ్య నాటకాల ప్రముఖ రచయితలలో “కన్యాశుల్కం రాసిన గురుజాడ అప్పారావు” పేరు చెప్పారు.5 వారు ఆ నాటకాన్ని “వరకట్న పద్ధతి అపకీర్తి గురించి” అని వర్ణించారు.5

1944లో రాసిన రాజు ఆ నాటకాన్ని మరింత ఖచ్చితంగా వర్ణిస్తారు.3 అది చిన్న వయసు అమ్మాయిలను ముసలి భర్తలకు అమ్మి పెళ్లి చేసే పద్ధతిని వ్యంగ్యంగా చూపిస్తుంది, వితంతు పునర్వివాహాన్ని సమర్థిస్తుంది.3 దానికి “సంచలనాత్మక ఆదరణ లభించింది”.3 “నీతి నియమాలు లేని సంఘ సంస్కర్త” గిరీశం అనే పాత్ర కోసం అప్పారావును అన్నిటికంటే ఎక్కువగా గుర్తుంచుకుంటారని రాజు రాశారు.3

1943లో హైదరాబాద్‌లో రాసిన కె. సీతారామయ్య (K. Sitaramaiya) కన్యాశుల్కంను “తెలుగులోని గొప్ప నాటకాలలో ఒకటి”గా అంచనా వేశారు.6 ఆయన 1909 నాటి పీఠికను ఉదహరిస్తారు.7 “తెలుగు భాష రంగస్థలానికి తగదనే ప్రజల దురభిప్రాయం”తో పోరాడడానికి కొంత వరకు తాను ఈ నాటకం రాశానని అక్కడ అప్పారావు చెప్పారు.7

వ్యావహారిక భాష

1913లో జయంతి రామయ్య (Jayanti Ramayya) వ్యావహారిక తెలుగు ఉద్యమానికి వ్యతిరేకంగా A Defence of Literary Telugu (గ్రాంథిక తెలుగు సమర్థన) రాశారు.1 దాని ముగ్గురు నాయకులలో ఒకరిగా ఆయన “విజయనగరానికి చెందిన మిస్టర్ జి. వి. అప్పారావు” పేరు చెప్పారు.1 అప్పారావు 1897లో, మళ్లీ 1909లో కన్యాశుల్కం పీఠికలో తన అభిప్రాయాలు చెప్పారని రామయ్య గుర్తించారు.8 కానీ ఇప్పుడు అవి తన ప్రస్తుత అభిప్రాయాలు కావని అప్పారావు అన్నారు.8

వివరించమని ఒత్తిడి చేసినప్పుడు, సంప్రదాయ, ఆధునిక శైలులు పక్కపక్కనే ఉండాలని అప్పారావు అన్నారు.8 పాఠ్యపుస్తక కమిటీ సభ్యుడిగా అప్పారావు రెండు శైలులలోనూ పుస్తకాలను అంగీకరిస్తారని రామయ్య ఫిర్యాదు చేశారు.8 1912 అక్టోబర్, 1913 జనవరి నాటి స్కూల్ లీవింగ్ సర్టిఫికేట్ బోర్డు రెండు సర్క్యులర్లకు ఆయనను, ఆయన మిత్రులను రామయ్య బాధ్యులను చేశారు.8

ఆ ఉద్యమంలో అప్పారావు గిడుగు రామమూర్తితో కలిసి పనిచేశారని సీతారామయ్య రాశారు.94 ఆయన అభిప్రాయంలో కన్యాశుల్కం ఆ ఉద్యమానికి వ్యావహారిక శైలికి ఉపయోగకరమైన ఉదాహరణలను ఇచ్చింది.7

పద్యాలు, కథలు

అప్పారావు ముత్యాల సరములు (ముత్యాల హారాలు) అనే కొత్త పాటల ఛందస్సులో కూడా పద్యాలు రాశారు.72 ఒక జానపద గేయపు ఛందస్సు నుంచి అప్పారావు దానిని కనిపెట్టారని రాజు రాశారు.2 ఆయన “ఎక్కువ పద్యాలు రాయకపోయినా” ఆయనను కొత్త భావ కవులకు ఆద్యుడు అన్నారు.2 నాటకం కాకుండా ఈ పద్యాలే ఆయనను ఆధునిక తెలుగు కవిత్వానికి మార్గదర్శకుడిని చేశాయని సీతారామయ్య భావించారు.7 దాదాపు ఆధునిక రచయితలందరూ అప్పారావును, రాయప్రోలు సుబ్బారావును ఆధునిక యుగానికి ఆద్యులుగా అంగీకరించారని ఆయన రాశారు.610

“తెలుగు కథానిక మిస్టర్ గురుజాడ అప్పారావుతో మొదలైంది” అని కూడా రాజు రాశారు.11

ఆధారాలు ఏకీభవించని చోట

  • నాటకం దేనిపై దాడి చేస్తుంది. అది “వరకట్న పద్ధతి” గురించి అని చెంచయ్య, భుజంగరావు రాశారు.5 అది చిన్న వయసు అమ్మాయిలను ముసలి భర్తలకు అమ్మడాన్ని, అంటే వధువు కోసం చెల్లించే ధరను వ్యంగ్యంగా చూపిస్తుందని రాజు రాశారు.3
  • భాషపై ఆయన అభిప్రాయాలు. సీతారామయ్య ఆయనను రామమూర్తికి గట్టి మిత్రుడిగా చూపిస్తారు.4 1913లో రామయ్య ఆయనను “అంతుపట్టనివాడు” అన్నారు, ఆయన రెండు శైలులూ పక్కపక్కనే ఉండాలని కోరుకున్నారని చెప్పారు.8

Footnotes

  1. J. Ramayya Pantulu, A Defence of Literary Telugu (1913), p. 6 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  2. P. T. Raju, Telugu Literature (1944), p. 59 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  3. Raju, Telugu Literature (1944), p. 73 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  4. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 87 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  5. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 115 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  6. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 92 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  7. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 90 and note 1 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  8. Ramayya, A Defence of Literary Telugu (1913), p. 7 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  9. K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), pp. 79–80 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  10. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 93 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  11. Raju, Telugu Literature (1944), p. 78 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (The Heritage of India Series) (opens in a new tab), Association Press (Y.M.C.A.), Calcutta / Oxford University Press, London, 1928, pp. 115. [Public domain]
  2. J. Ramayya Pantulu, A Defence of Literary Telugu (opens in a new tab), Telugu Academy (the author was Chairman of its Senate), 1913, pp. 6–7. [Public domain]
  3. K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (opens in a new tab), Hyderabad Telugu Academy, Hyderabad (Deccan), 1943, pp. 72, 79–80, 87, 90, 92. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  4. P. T. Raju, Telugu Literature (Andhra Literature) (The P. E. N. Books, The Indian Literatures, No. XV) (opens in a new tab), International Book House, Bombay, for the P. E. N. All-India Centre, 1944, pp. 59, 73, 78. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: