రాయప్రోలు సుబ్బారావు

రాయప్రోలు సుబ్బారావు 20వ శతాబ్దం మొదటి భాగపు తెలుగు కవి.¹ ఇంగ్లీషు కవిత్వ ప్రభావంతో రాసిన, ప్రకృతి, ప్రేమలపై చిన్న గీతాలతో కూడిన కొత్త రకం తెలుగు కవిత్వానికి ఆయన నాయకత్వం వహించారు.²¹ దాని అనుచరులను భావ కవులు అని పిలవడం మొదలైంది.³ విషయం, రూపం కంటే భావానికి ఎక్కువ విలువ ఉండే కవిత్వంగా సీతారామయ్య భావ కవిత్వాన్ని వివరిస్తారు.⁴ 1918–19లో హైదరాబాద్‌లోని ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయపు కొత్త తెలుగు పీఠానికి ఆయనను ఆహ్వానించారు.⁵

కొత్త కవిత్వం

పి. చెంచయ్య (P. Chenchiah), రాజా ఎం. భుజంగరావు (Raja M. Bhujanga Rao) తమ తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర (1928)లో “కొత్త కవిత్వాన్ని” తెలుగు రచనలో అత్యంత ఆశాజనకమైన ఉద్యమం అన్నారు.² అది గీతంలో, సానెట్‌లో, ప్రకృతి ప్రేమలో వ్యక్తమవుతోంది.² “ఈ అభివృద్ధి మార్గంలో మార్గదర్శకుడిగా నిలిచే గౌరవం రాయప్రోలు సుబ్బారావుకు చెందుతుంది” అని వారు రాశారు.²

1943లో హైదరాబాద్‌లో రాసిన కె. సీతారామయ్య (K. Sitaramaiya), రాయప్రోలు దృక్పథం పూర్తిగా సాహిత్యపరమైనది అని రాశారు.¹ ఇంగ్లీషు కవిత్వంలో కనుగొన్న ప్రకృతి ప్రేమ వైపు ఆయన ఆకర్షితులయ్యారు.⁶⁷ ఆయన కవితలు మొదట తెలిసిన ఏ తెలుగు కవిత్వ రకానికీ సరిపోలేదని 1944లో పి. టి. రాజు (P. T. Raju) రాశారు.³ అందుకే జి. హరిసర్వోత్తమరావు వాటికి భావ కవిత్వం అనే పేరు కనిపెట్టారు.³

ఆయన పుస్తకాలు

సీతారామయ్య ఆయన మొదటి పుస్తకాల తేదీలను ఇస్తారు:¹

• 1909 నాటికి ప్రచురించిన, 1912 నాటికి రెండవ ముద్రణ పొందిన లలిత
• 1914లో ప్రచురించిన తృణకంకణము (గడ్డి కంకణం)¹

తృణకంకణము “దేశమంతటినీ ఉర్రూతలూగించింది” అని ఆయన రాశారు.¹ తిరుపతి వేంకట కవులు వంటి పాత తరహా పండితుల నుంచి, సి. ఆర్. రెడ్డి వంటి ఆధునిక విమర్శకుల నుంచి అది ప్రశంసలు పొందింది.¹⁵ పాత రూపం లోపల కొత్త విషయం, భావం దానిలో సీతారామయ్యకు కనిపించాయి.⁵ అందులో ప్రేమను శారీరకం కంటే పైకి ఎత్తారు. ప్రకృతి, కవిపై దాని ప్రభావం అందులో కనిపించాయి.⁵

రాయప్రోలు చాలా చిన్న కవితలు కూడా రాశారు. వాటిలో కొన్ని దేశభక్తి కవితలు.⁸ ఆయన ఒమర్ ఖయ్యాంను తెలుగు పద్యంలోకి అనువదించారు.⁸ 1940లో ప్రజలు ఆయనకు ఆయన రచనల రజతోత్సవ సంపుటాన్ని సమర్పించారని సీతారామయ్య గుర్తించారు.⁴

ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో

1918–19లో కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన తన తెలుగు పీఠానికి అధ్యక్షత వహించమని అది రాయప్రోలును పిలిచిందని సీతారామయ్య రాశారు.⁵ 1944లో రాజు ఆయనను “ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్, తెలుగు విభాగాధిపతి” అని వర్ణిస్తారు.³ కొందరు పాఠకులు ఆయనలో షెల్లీ, కీట్స్, స్విన్‌బర్న్‌ల జాడలను కనుగొన్నారని కూడా సీతారామయ్య గుర్తించారు.⁵ ఆయన కొంత కాలం శాంతినికేతన్‌లో ఉన్నందున, ఠాగూర్ ఆధ్యాత్మికత కూడా ఆయన కవిత్వాన్ని తీర్చిదిద్దిందని ఆయన భావించారు.⁵

Footnotes

1. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 90 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

2. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 117 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

3. P. T. Raju, Telugu Literature (1944), p. 59 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

4. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 93 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²

5. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 91 and note (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

6. K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 79 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

7. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 80 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

8. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 92 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²