తెలుగు చరిత్రTelugu History

గూడవల్లి రామబ్రహ్మం

గూడవల్లి రామబ్రహ్మం (1953 నాటికి మరణించారు) తెలుగు సినిమా నిర్మాత, దర్శకుడు; *ప్రజామిత్ర* పత్రికను మొదలుపెట్టారు. ఆయన సారథి ఫిలిమ్స్ ఒక బ్రాహ్మణ యువకుడు దళిత యువతిని ప్రేమించిన కథ *మాలపిల్ల* (1938), జమీందార్లు, రైతుల గురించిన *రైతుబిడ్డ* (1939) తీసింది; రెండోది నిషేధానికి గురైంది. కాంగ్రెస్ వాది అయిన ఆయన జానపద కళలను ప్రేమించారు, పల్నాటి యుద్ధాన్ని సినిమాగా తీయాలని కలలు కన్నారు.

గూడవల్లి రామబ్రహ్మం 1930ల చివర, 1940లలో తెలుగు సినిమా నిర్మాత, దర్శకుడు.12 ఆయన తీసిన మాలపిల్ల (1938), రైతుబిడ్డ (1939) తెలుగు సినిమాను దేవుళ్ల కథల నుంచి సమాజ సమస్యల వైపు మళ్లించడానికి తోడ్పడ్డాయి.31 ఆయన గురించి మనకు తెలిసింది చాలావరకు, ఆయనను ఎన్నో ఏళ్లు ఎరిగిన రచయిత కొడవటిగంటి కుటుంబరావు రచనల నుంచే. రామబ్రహ్మం గురించిన ఆ వ్యాసాలు తెలుగులో ఉన్నాయి; వాటిని ఆధారంగా మాత్రమే పేర్కొన్నాము, ఉదహరించలేదు.4

పని నేర్చుకోవడం

పి. వి. దాసు మద్రాసులో సినిమా నిర్మాణం మొదలుపెట్టినప్పటి నుంచే రామబ్రహ్మం ఆ పని నేర్చుకోవడం మొదలుపెట్టారని కుటుంబరావు రాశారు.54 ఎన్నో ఏళ్లు ప్రొడక్షన్ నిర్వహించాకే ఆయన నిర్మాతగా, దర్శకుడిగా ముందుకు వచ్చారు.4 రామబ్రహ్మం వేల్ పిక్చర్స్ దగ్గర అనుభవం సంపాదించారని 1953లోనూ కుటుంబరావు రాశారు.1 ఆయన ప్రజామిత్ర అనే పత్రిక మొదలుపెట్టారని కె. ఎన్. టి. శాస్త్రి చెబుతారు.6

మాలపిల్ల, రైతుబిడ్డ

1938లో రామబ్రహ్మం మాలపిల్ల విడుదల చేశారు.1 ఒక్క బీజం నుంచే దాని కథ పెరిగిందని కుటుంబరావు అంటారు: ఒక బ్రాహ్మణ యువకుడు దళిత సముదాయమైన మాల కులపు అమ్మాయిని ప్రేమిస్తాడు.7 సినిమా నిర్మాణానికి ఆయన కొత్త హోదా తెచ్చారని, తన సినిమాల మీద ప్రజల నమ్మకం సంపాదించారని కుటుంబరావు రాశారు.7 మాలపిల్ల, హెచ్. ఎం. రెడ్డి గృహలక్ష్మి విజయంతో సాంఘిక చిత్రాల యుగం మొదలైంది.1 కృష్ణాపత్రిక మాలపిల్ల‌ను విమర్శించినప్పుడు, దానికి ప్రజామిత్ర‌లో జవాబు రాయమని రామబ్రహ్మం కుటుంబరావును అడిగారు.5

ఆయన రైతుబిడ్డ (1939) జమీందార్లకు, వారి కౌలు రైతులకు మధ్య ఉన్న తగాదాను చేపట్టింది.8 కథలో జమీందార్లతో రాజీపడినా ఆ సినిమాను నిషేధించారు.8 రామబ్రహ్మం ఉన్న పరిస్థితుల్లో మరెవరూ అలాంటి సినిమా తీయాలని కలలో కూడా అనుకోరని కుటుంబరావు భావించారు.9 రంగస్థల మహానటుడు బళ్లారి రాఘవ అందులో నటించారు.10 ఈ సినిమాలో తాను రాఘవాచారి అని పిలిచే నటుణ్ణి నడిపించడానికి రామబ్రహ్మం తంటాలు పడటం కుటుంబరావు చూశారు. రామబ్రహ్మం సమర్థుడైన నిర్మాత, కానీ ప్రతిభావంతుడైన దర్శకుడు కాదని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.5

రామబ్రహ్మం సారథి ఫిలిమ్స్ పేరుతో సినిమాలు తీశారని, మాలపిల్ల, పల్నాటి యుద్ధం పెద్ద విజయాలని 1956 నాటి సంచిక చెబుతుంది.11 దాని సినిమాల జాబితా మాలపిల్ల, రైతుబిడ్డ రెండింటినీ సారథి ఫిలిమ్స్ సినిమాలుగా ఇస్తుంది.12 సాంఘిక చిత్రాల వైపు మళ్లించిన ఇద్దరిలో ఆయనను, బి. ఎన్. రెడ్డి‌ని కుటుంబరావు పేర్కొన్నారు. రామబ్రహ్మం సినిమాల్లో ప్రయోజనమూ జాతీయ భావమూ ఉన్నాయని ఆయన అంటారు.3

డబ్బు, మార్కెట్

మార్కెట్ కోసం పోటీ పెంచుతూ 1941లో రామబ్రహ్మం సినిమా నిర్మాణ ఖర్చును లక్ష రూపాయలకు తీసుకెళ్లారని కుటుంబరావు రాశారు.13 1940–41లో ఒక్క ప్రచారానికే ఆయన 40,000 రూపాయలు ఖర్చు చేశారు.14 కుటుంబరావు దీన్ని ఆంధ్రపత్రిక‌లో విమర్శించారు. రామబ్రహ్మం మారుపేరుతో ప్రజామిత్ర‌లో వ్యాసాలు రాసి తనను సమర్థించుకున్నారు.13 ఈ తగాదా వారి స్నేహాన్ని చెడగొట్టలేదు.13

ఆయన కేవలం డబ్బు కోసం ఒక సినిమా తీశారు, అదే మాయలోకం; దానికి బాగా డబ్బు వచ్చింది. అయినా అది కుటుంబరావు చూడాల్సిన సినిమా కాదని ఆయనే చెప్పారు.25

పల్నాటి కల

పల్నాటి యుద్ధం కథను సినిమాగా తీయాలన్నది రామబ్రహ్మం జీవితాశయం.513 దాని గురించి దొరికినదంతా ఒక చిన్న పరిశోధకుడిలా చదివారు.13 అదే కథ మీద బుర్రకథ (జానపద గాథ) రాస్తున్న బుర్రకథ గాయకుడు నాజర్‌కు 1945లో ఆయన పుస్తకాలు ఇచ్చారు.5 ఆయన పల్నాటి యుద్ధం మొదలుపెట్టారు, కానీ పూర్తి చేయలేకపోయారు. ఆయన తీసినవి రెండే సన్నివేశాలు, రెండూ మాంచాల గురించినవే.513

మనిషిగా

రామబ్రహ్మం సంస్కార హృదయుడని, సినిమా ఆయనకు ఒక సాంస్కృతిక సాధనమని కుటుంబరావు వర్ణిస్తారు.13 ఆయన గట్టి కాంగ్రెస్ వాది; కమ్యూనిస్టులను ఆమోదించేవారు కారు.4 అయినా ప్రజా నాటక ఉద్యమమైన ప్రజానాట్యమండలి ప్రదర్శించిన నాటకం చూసి పరవశించి, నటులను మెచ్చుకున్నారు.49 జానపద కళలంటే ఆయనకు చాలా ఇష్టం. బుర్రకథలను రికార్డు చేయించారు; ఒకసారి కుటుంబరావుకు జముకుల కథ (ఒక జానపద గాథ) పాడి వినిపించారు.54

1953 అక్టోబర్ నాటికి రామబ్రహ్మం మరణించారు. తెలుగు సినిమాకు పేరు తెచ్చిన నిర్మాతల గురించి రాస్తూ కుటుంబరావు అప్పుడు “స్వర్గస్థులైన దాసు, రామబ్రహ్మం” అని రాశారు.15 1976లో ఆయన స్మారక సంచిక వచ్చింది.9 ఆయన మరణం తర్వాత సారథి ఫిలిమ్స్ కొంతకాలం వెనకబడి, తర్వాత వాస్తవిక చిత్రాలతో మళ్లీ ముందుకు వచ్చిందని కుటుంబరావు చెబుతారు.16

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

ప్రచారానికి ఎంత ఖర్చు చేశారు. తన సినిమా ఇల్లాలు ప్రచారానికి రామబ్రహ్మం 42,000 రూపాయలు ఖర్చు చేశారని ఒక వ్యాసంలో కుటుంబరావు అంటారు.2 1940–41లో ఒక్క ప్రచారానికే 40,000 రూపాయలు ఖర్చు చేశారని మరో వ్యాసంలో అంటారు.14

Footnotes

  1. Kutumbarao, “Telugu chitralu: simhavalokanam”, Andhra Prabha, 1 October 1953, in Cinema Vyasalu, Vol. 1, p. 172 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. Kutumbarao, “Gudavalli Ramabrahmam”, Kinema, 15 February 1972, in Cinema Vyasalu, Vol. 1, p. 286 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  3. Kutumbarao, “Telugu cinema vishishta charitralo konni mailurallu” (1952), Cinema Vyasalu, Vol. 1, p. 159 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  4. Kutumbarao, “Gudavalli Ramabrahmam” (1972), Cinema Vyasalu, Vol. 1, p. 288 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  5. Kutumbarao, “Gudavalli Ramabrahmam” (1972), Cinema Vyasalu, Vol. 1, p. 287 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  6. K. N. T. Sastry, Chittoor V. Nagaiah: A Monograph (New Delhi: Publications Division, 2000), p. 4 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  7. Kodavatiganti Kutumbarao, “Mana directorlu” (“Our directors”), in Cinema Vyasalu, Vol. 1 (Viplava Rachayitala Sangham, 2000), p. 52 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  8. Kutumbarao, “Mailurallu” (1952), Cinema Vyasalu, Vol. 1, p. 160 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  9. Kutumbarao, “Samskara hrudayudu Ramabrahmam” (1976), Cinema Vyasalu, Vol. 1, p. 290 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  10. M. Nagabhushana Sarma, “Bellary Raghava: The Man who Made the Modern Telugu Theatre”, Sangeet Natak, No. 57 (1980), p. 9 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  11. “Telugu Film”, unsigned article in Indian Talkie, 1931–56: Silver Jubilee Souvenir (Bombay: Film Federation of India, 1956), p. 91 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  12. Silver Jubilee Souvenir (1956), p. XXII, list of Telugu talkies, 1936–1952 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  13. Kutumbarao, “Samskara hrudayudu Ramabrahmam”, in the Gudavalli Ramabrahmam memorial volume (1976), Cinema Vyasalu, Vol. 1, p. 289 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  14. Kutumbarao, essay on the cost of making films, in Cinema Vyasalu, Vol. 2 (Viplava Rachayitala Sangham, 2000), p. 130 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  15. Kutumbarao, “Toli mali darsakulu”, Telugu Swatantra, 23 October 1953, in Cinema Vyasalu, Vol. 2, p. 248 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  16. Kutumbarao, “Telugu cinemalu” (written about 1962), Cinema Vyasalu, Vol. 1, p. 230 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. Kodavatiganti Kutumbarao; Krishnabai and Prasad (eds.), Cinema Vyasalu, Vol. 1 (Vyasa Prapancham 4) (in Telugu) (opens in a new tab), Viplava Rachayitala Sangham, Andhra Pradesh, 2000, pp. 52, 159–160, 172, 230, 286–290. Cite-only; paraphrased. [Cite only]
  2. Kodavatiganti Kutumbarao; Krishnabai and Prasad (eds.), Cinema Vyasalu, Vol. 2 (Vyasa Prapancham 4) (in Telugu) (opens in a new tab), Viplava Rachayitala Sangham, Andhra Pradesh, 2000, pp. 130, 248. Cite-only; paraphrased. [Cite only]
  3. Film Federation of India, Indian Talkie, 1931-56: Silver Jubilee Souvenir (opens in a new tab), Film Federation of India, Bombay, 1956, pp. 91, XXII. [Public domain in India (photographs and unsigned matter); signed articles cite only]
  4. K. N. T. Sastry, Chittoor V. Nagaiah: A Monograph (opens in a new tab), Publications Division, Government of India, New Delhi (for the National Film Archive of India), 2000, pp. 4. Cite-only; paraphrased. [Cite only]
  5. M. Nagabhushana Sarma, 'Bellary Raghava: The Man who Made the Modern Telugu Theatre', Sangeet Natak, No. 57 (1980), pp. 5-13 (opens in a new tab), Sangeet Natak Akademi, New Delhi, 1980, pp. 9. Cite-only; paraphrased. [Cite only]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: