ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం

ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం హైదరాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం. ఏడవ నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ 1917–18లో దీన్ని స్థాపించారు.¹² ఒక భారతీయ భాష అయిన ఉర్దూలో విశ్వవిద్యాలయ బోధన ఇవ్వడానికి భారతదేశంలో జరిగిన మొదటి ప్రయత్నం ఇదే అని 1931 జనాభా లెక్కలు చెబుతాయి.² ఇంగ్లీషు తప్పనిసరి రెండో భాష.²

స్థాపన

1931 జనాభా లెక్కలు విశ్వవిద్యాలయ రిజిస్ట్రార్ రాసిన దాని కథనాన్ని ప్రచురించాయి.² 1917కు ముందు రాష్ట్రంలో ఉన్నత విద్యకు రెండు సంస్థలు మాత్రమే ఉండేవని ఆయన చెబుతారు.² అవి ఇస్లామిక్ అధ్యయనాల పాఠశాల దారుల్ ఉలూమ్, మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం పరీక్షలు నిర్వహించే నిజాం కళాశాల.² 1917 మొదట్లో విద్యా శాఖ కార్యదర్శి మిస్టర్ ఎ. హైదరీ కొత్త విశ్వవిద్యాలయాన్ని ప్రతిపాదిస్తూ నిజాంకు ఒక మెమోరాండం పంపారు.² ఆయన ఆ తర్వాత నవాబ్ సర్ హైదర్ నవాజ్ జంగ్ అయ్యారని జనాభా లెక్కలు జోడిస్తాయి.² 1932–33 పాలనా నివేదిక ఆ బిరుదును ఆర్థిక సభ్యుడు సర్ అక్బర్ హైదరీకి ఇస్తుంది.³ అక్బర్ హైదరీ (నవాబ్ హైదర్ నవాజ్ జంగ్) పేజీ చూడండి.

హైదరీ ఒక విదేశీ భాషకు బదులు ఉర్దూలో బోధన కోరుకున్నారు.² రాష్ట్రంలో చాలామంది ప్రజలు ఇతర భాషలు మాట్లాడతారని విమర్శకులు జవాబిచ్చారు.⁴ ఉర్దూ “రాష్ట్రపు సాంస్కృతిక, అధికార భాష” అని దానికి సమాధానం ఇచ్చారు.⁴ రెండో అభ్యంతరానికి, అంటే ఉర్దూ పాఠ్యపుస్తకాలు లేకపోవడానికి, హైదరీ ఒక అనువాద శాఖను ప్రతిపాదించారు.⁴

1917 ఏప్రిల్ 26 నాటి ఫర్మానా (రాజాజ్ఞ)తో నిజాం ఈ ప్రణాళికను ఆమోదించారు.¹ కె. కృష్ణస్వామి ముదిరాజ్ (K. Krishnaswamy Mudiraj) రాసిన Pictorial Hyderabad (చిత్రాల హైదరాబాద్) (1929) ఆ ఆజ్ఞను ప్రచురించింది.¹ అది ఉర్దూను ఉన్నత విద్యకు మాధ్యమంగా చేసింది, కానీ విద్యార్థులందరికీ ఇంగ్లీషును తప్పనిసరి చేసింది.⁵ “నేను సింహాసనం ఎక్కిన జ్ఞాపకార్థం” విశ్వవిద్యాలయానికి హైదరాబాద్ ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం అని పేరు పెట్టారు.⁵ 1918లో ఒక చార్టర్‌తో దాన్ని ఏర్పాటు చేశారని జనాభా లెక్కలు చెబుతాయి.²

అనువాద శాఖ

ప్రసిద్ధ ఉర్దూ రచయిత మౌల్వీ అబ్దుల్ హఖ్ ఆధ్వర్యంలో ఎనిమిది మంది అనువాదకులతో ఒక అనువాద శాఖ విశ్వవిద్యాలయపు మొదటి పని.⁴ పండితుల కమిటీలు ఉర్దూలో కొత్త శాస్త్రీయ పదాలను సృష్టించాయి.⁴ ఐదు సంవత్సరాలలో బి.ఎ. పరీక్ష వరకు అవసరమైన దాదాపు అన్ని పుస్తకాలను ఆ శాఖ అనువదించింది.⁴ చరిత్ర, రసాయన శాస్త్రం, అర్థశాస్త్రం, ఇతర విషయాలపై ఆ శాఖ పుస్తకాలు ప్రచురించిందని ముదిరాజ్ చెబుతారు.⁵

కొత్త ప్రాంగణం

కొత్త స్థలంలో మొదటి పనుల కోసం రూ. 20 లక్షలు కేటాయించినట్లు 1342 ఫస్లీ (1932–33) పాలనా నివేదిక నమోదు చేస్తుంది.⁶ వాటిలో భూమి, రోడ్లు, నీటి పైపులు, ఒక విద్యుత్ లైను ఉన్నాయి.⁶ దీనిలో రూ. 6.97 లక్షలు ఆ సంవత్సరం ఖర్చయింది.⁶

విశ్వవిద్యాలయం అడిక్‌మెట్‌లోని తన కొత్త స్థలానికి మారడాన్ని 1344 ఫస్లీ (1934–35) నివేదిక పేర్కొంటుంది.⁷ మారడానికి ముందు దాని విద్యార్థులు నగరమంతటా చెల్లాచెదురుగా ఉన్న ఆరు వేర్వేరు వసతిగృహాలలో ఉండేవారు.⁷ 1936–37లో ప్రాంగణంలో ముఖ్య నిర్మాణ పని ఆర్ట్స్ కళాశాల.⁸ దాని మంజూరైన ఖర్చు రూ. 27,13,000.⁹ 1936–37 నాటికి రూ. 16,46,804 ఖర్చయింది. కింది అంతస్తు, మొదటి అంతస్తు లేస్తున్నాయి.⁸ 1937–38 చివరికి ఖర్చు రూ. 20,93,845. పని ఇంకా కొనసాగుతోంది.¹⁰

1937–38లో విశ్వవిద్యాలయ స్నాతకోత్సవం టౌన్ హాలులో జరిగింది.¹¹ ఛాన్సలర్‌గా సర్ అక్బర్ హైదరీ అధ్యక్షత వహించారు.¹¹ గౌరవ డాక్టరేట్లు పొందినవారిలో మహారాజా కిషన్ ప్రసాద్, సర్ తేజ్ బహదూర్ సప్రూ ఉన్నారు.¹¹

1938 వందేమాతరం నిరసన

కాంగ్రెస్ వైపు నుంచి రాసిన సరోజిని రేగాని (Sarojini Regani) స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ చరిత్ర 1938లో జరిగిన ఒక విద్యార్థి నిరసనను వర్ణిస్తుంది.¹² దసరాకు ముందు ఒక విశ్వవిద్యాలయ వసతిగృహంలో హిందూ విద్యార్థులు తమ ప్రార్థనలలో “వందేమాతరం” పాట పాడారు.¹² అధికారులు ప్రార్థనా మందిరాన్ని మూసేసి, తాము రాజకీయమని పిలిచిన పాటలను నిషేధించారు.¹² విద్యార్థులు పాడటం కొనసాగించారు.¹² రేగాని రాసిన ప్రకారం, 1938 నవంబర్ 29న వాళ్లను తమ గదులు ఖాళీ చేయమని చెప్పారు. దాని తర్వాత సమ్మె జరిగింది.¹³ డిసెంబర్ 12న ఉస్మానియా కళాశాలలకు చెందిన 350 మంది విద్యార్థుల పేర్లను జాబితాల నుంచి తొలగించారు.¹³ తర్వాత నాగపూర్ విశ్వవిద్యాలయం వాళ్లను చేర్చుకుందని ఆమె చెబుతారు.¹³ ఈ సంఘటనలపై విశ్వవిద్యాలయపు సొంత అభిప్రాయం ఇక్కడ వాడిన ఆధారాలలో లేదు. సంస్కరణ, స్వాతంత్ర్య, ప్రజా ఉద్యమాలు పేజీ చూడండి.

Footnotes

1. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (1929), p. 97 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

2. Census of India 1931, Vol. XXIII: H.E.H. the Nizam’s Dominions, Part I: Report (1933), p. 216, “The Osmania University” by H. A. Ansari, Registrar (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰

3. Report on the Administration of H.E.H. the Nizam’s Dominions for 1342 Fasli (1932–33) (1935), p. 118 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

4. Census of India 1931, Vol. XXIII, Part I (1933), p. 217 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

5. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 99 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

6. Administration Report, 1342 Fasli (1932–33) (1935), p. x (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

7. Report on the Administration of H.E.H. the Nizam’s Dominions, 1344 Fasli (1934–35) (1938), p. 118 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

8. Administration Report, 1346 Fasli (1936–37) (1939), p. 87 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

9. Report on the Administration of H.E.H. the Nizam’s Dominions, 1346 Fasli (1936–37) (1939), p. 86 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

10. Report on the Administration of H.E.H. the Nizam’s Dominions, 1347 Fasli (1937–38) (1940), p. 99 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

11. Administration Report, 1347 Fasli (1937–38) (1940), p. 177 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

12. Sarojini Regani, Highlights of the Freedom Movement in Andhra Pradesh, p. 185 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

13. Regani, Highlights of the Freedom Movement, p. 186 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³