సారంగు తిమ్మన

సారంగు తిమ్మన 16వ శతాబ్దం చివరి భాగపు తెలుగు కవి.¹² ఆయన వైజయంతీ విలాసము రాశాడు. దానిని విప్రనారాయణ చరిత్రము (విప్రనారాయణుని కథ) అని కూడా అంటారు.¹³ వేశ్యా వర్గానికి చెందిన ఇద్దరు సోదరీమణులు దారి తప్పించడానికి ప్రయత్నించిన ఒక వైష్ణవ భక్తుని గురించి అది చెబుతుంది.¹ కవి తనను తాను గోల్కొండ అధికారిగా వర్ణించుకున్నాడని 1898లో జి. ఆర్. సుబ్రమియా పంతులు (G. R. Subramiah Pantulu) రాశారు.²

కవి

పి. చెంచయ్య (P. Chenchiah), రాజా ఎం. భుజంగరావు (Raja M. Bhujanga Rao) తమ తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర (1928)లో ఆయనను “మాధ్వ కవి సారుంగు తిమ్మన్న” అంటారు.¹ 16వ శతాబ్దం రెండవ సగంలోని చిన్న కవులలో వారు ఆయనను జాబితా చేస్తారు.¹

తెనాలి రామకృష్ణుని కాలాన్ని నిర్ణయించడానికి సుబ్రమియా పంతులు తిమ్మనను ఉపయోగించారు.² ఆ ఇద్దరు కవులూ కందాళ అప్పలాచార్యుడు అనే ఒకే గురువు పేరు చెబుతారని ఆయన గుర్తించారు.² తిమ్మన “తన విలాసములో తనను తాను గోల్కొండ కరణంగా పేర్కొంటాడు”, అంటే దాని లెక్కల అధికారిగా, అని ఆయన రాశారు.² అప్పుడు గోల్కొండను ఆయన “మహమూద్ షా” అని పిలిచే రాజు పాలించాడు.² సుబ్రమియా పంతులు ఆ రాజు పాలనను 1581–1611 నాటిదిగా చెప్పారు.²

వైజయంతీ విలాసము

చెంచయ్య, భుజంగరావు ఆ కథను క్లుప్తంగా చెబుతారు.¹ వేశ్యా వర్గానికి చెందిన మధురవాణి, దేవదేవి అనే ఇద్దరు సోదరీమణులు ఒక వైష్ణవ భక్తుడిని అతని పవిత్ర జీవితం నుంచి మళ్లించడానికి ప్రయత్నించారు.¹ వారు దాదాపు సఫలమయ్యారు, కానీ విష్ణువు “అతనిని కాపాడడానికి తన చేయి చాచాడు”.¹ ఎఱ్ఱాప్రెగడ వంశస్థుడు చదలవాడ మల్లయ్య 1585లో అదే కథను పద్యంలోకి మార్చాడని వారు జోడిస్తారు.¹

1852లో చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ (Charles Philip Brown) ఆ కావ్యాన్ని వర్ణించారు.³ అది “1849లో వ్యాఖ్యానంతో ముద్రించబడింది” అని ఆయన రాశారు.³ ఆయన ఆ కథను “ఆధునికమైనది”, “తమిళ మూలం గలది, తమిళ వ్యక్తులకు సంబంధించినది” అన్నారు.³ చాలా “భక్తి” కథల లాగే అది “చాలా దైవదూషణతో కూడినది” అని ఆయన రాశారు.³ ఆయన దానిని సెయింట్ ఆంథోనీ ప్రలోభాల గురించిన కాథలిక్ కథలతో పోల్చారు.³

ఆధారాలు ఏకీభవించని చోట

• కావ్యం ఎక్కడికి చెందినది. సుబ్రమియా పంతులు కవిని గోల్కొండతో ముడిపెడతారు.² 1943లో కె. సీతారామయ్య (K. Sitaramaiya) వైజయంతీ విలాసమును మదురై, తంజావూరు దక్షిణాది నాయక ఆస్థానాల గొప్ప రచనలలో జాబితా చేస్తారు.⁴

Footnotes

1. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 84 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹

2. G. R. Subramiah Pantulu, “Discursive Remarks on the Augustan Age of Telugu Literature”, Indian Antiquary XXVII (1898), p. 328 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸

3. Charles Philip Brown, A Dictionary, Telugu and English (1852), p. xiv (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

4. K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 51 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩