తెలుగు చరిత్రTelugu History

ఉమ్దతుల్ ఉమరా

ఉమ్దతుల్ ఉమరా 1795 నుంచి 1801 వరకు కర్ణాటక నవాబు, ముహమ్మద్ అలీ వాలాజా కొడుకు. ఉత్తరాన ఆయన దేశంలో నెల్లూరు జిల్లా, ఒంగోలు ఉండేవి; 1792 ఒప్పందం ప్రకారం వాటిని ఆయన అధికారులు పాలించారు. అప్పులు తీర్చడానికి ఆయన తన దేశ ఆదాయాన్ని అప్పులవాళ్లకు అప్పగించాడని, అది 'అత్యంత క్రూరమైన, పీడించే అణచివేతకు దారితీసిన విధానం' అని నెల్లూరు మాన్యువల్ చెబుతుంది. శ్రీరంగపట్నంలో దొరికిన కాగితాలు టిప్పు సుల్తాన్‌తో ఆయన రహస్య ఉత్తరాలను బయటపెట్టాయి. 1801 జూలైలో ఆయన మరణం తర్వాత కంపెనీ కర్ణాటకను స్వాధీనం చేసుకుంది; నెల్లూరు శాశ్వతంగా బ్రిటిష్ పాలనలోకి వెళ్లింది.

ఉమ్దతుల్ ఉమరా 1795 నుంచి 1801 వరకు కర్ణాటక నవాబు.12 ఆయన ఉత్తర దేశంలో నెల్లూరు జిల్లా, ఒంగోలు ఉండేవి.34 ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి చాలా అధికారం ఇచ్చిన ఒక ఒప్పందం కింద, తన సొంత అధికారుల ద్వారా ఆయన దానిని పాలించాడు.3 ఆర్కాట్ నవాబులు చూడండి.

నవాబు కింద నెల్లూరు

1790లో కంపెనీ నవాబు ఆదాయాల నిర్వహణను చేపట్టింది.5 “నెల్లూరు, దాని పరిసరాలకు” ఒక కలెక్టర్‌ను, “ఒంగోలు, పల్నాడు”కు మరో కలెక్టర్‌ను నియమించింది.5 1792 జూలై 12 నాటి ఒప్పందం దేశాన్ని తిరిగి నవాబుకు అప్పగించింది.3 1792 ఆగస్టు చివరికి నెల్లూరును నవాబు అధికారులకు అప్పగించారు.3

ఆ ఒప్పందం ప్రకారం కంపెనీ కర్ణాటకలో ఒక సైన్యాన్ని ఉంచింది; దాని ఖర్చు నవాబు భరించాలి.3 ఆయన చెల్లించలేకపోతే, ఒక జాబితాలో పేర్కొన్న కొన్ని జిల్లాలను కంపెనీ స్వాధీనం చేసుకుంటుంది.3 వాటిలో 3,31,788 స్టార్ వరహాల నికర ఆదాయమున్న నెల్లూరు, 93,334 వరహాల ఒంగోలు ఉన్నాయి.3 వెంకటగిరి, కాళహస్తి జమీందార్ల కప్పాన్ని కూడా కంపెనీ ఆయన పేరు మీదే వసూలు చేయాలి.3

ఆయన పాలన

ఉమ్దతుల్ ఉమరా 1795 అక్టోబర్ 16న తండ్రి ముహమ్మద్ అలీ వాలాజా తర్వాత నవాబయ్యాడు.1 కంపెనీకి చందా క్రమం తప్పకుండా కట్టారు.1 కానీ తన అప్పులను తీర్చడానికి నవాబు “పెద్ద అప్పులు చేసి, వాటిని తీర్చడానికి తన దేశ ఆదాయాన్ని అప్పులవాళ్లకు అప్పగించాడు” అని అధికారిక రికార్డు చెబుతుంది.1 దాని ఫలితాన్ని నెల్లూరు మాన్యువల్ “అత్యంత క్రూరమైన, పీడించే అణచివేత” అంటుంది.6

1799లో శ్రీరంగపట్నం పతనమైనప్పుడు అక్కడ కొన్ని కాగితాలు దొరికాయి.6 ముహమ్మద్ అలీ మొదలుపెట్టి, ఉమ్దతుల్ ఉమరా 1796 వరకు కొనసాగించిన టిప్పు సుల్తాన్‌తో రహస్య ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలను అవి బయటపెట్టాయి.6 కంపెనీ తాను 1792 ఒప్పందం నుంచి విముక్తమైనట్లు ప్రకటించి, కర్ణాటక పాలనను చేపట్టాలని నిర్ణయించింది.6

మరణం, నెల్లూరు అప్పగింత

కొత్త ఏర్పాట్లు ఖరారు కాకముందే, 1801 జూలై 15న ఉమ్దతుల్ ఉమరా చనిపోయాడు.61 ఆయన వారసుడిగా ప్రకటించిన, ఆయన కొడుకని అందరూ భావించిన అలీ హుస్సేన్ కంపెనీ షరతులను తిరస్కరించాడు.72 1801 జూలై 31న ఆయన సోదరుని కొడుకు అజీముద్దౌలా వాటిని అంగీకరించి, కర్ణాటక పౌర, సైనిక పాలనను వదులుకున్నాడు.72

అలా 1801లో నెల్లూరు శాశ్వతంగా బ్రిటిష్ పాలనలోకి వెళ్లింది.7 “1801లో ఆర్కాట్ నవాబు పల్నాడును అప్పగించడంతో” గుంటూరు జిల్లా మొత్తం బ్రిటిష్ భూభాగమైందని ఇంపీరియల్ గెజిటీర్ చెబుతుంది.8 నెల్లూరు, ఒంగోలు చూడండి.

ఆధారాలు భిన్నంగా చెప్పే విషయాలు

  • ఆయన పాలన ఎప్పుడు మొదలైంది. నెల్లూరు మాన్యువల్‌లోని నవాబుల జాబితా ఆయనకు 1794 నుంచి 1801 వరకు ఇస్తుంది.4 అదే పుస్తకపు కథనం, అధికారిక రికార్డు లాగే, ఆయన తండ్రి మరణాన్ని 1795 అక్టోబర్‌లో ఉంచుతుంది.61

Footnotes

  1. C. U. Aitchison (ed.), A Collection of Treaties, Engagements and Sanads relating to India and Neighbouring Countries, Vol. VIII (1892), p. 4 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased except for the short phrase quoted. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  2. Aitchison, Treaties, Vol. VIII (1892), p. 5 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  3. Boswell, Nellore District (1873), p. 472 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  4. John A. C. Boswell, A Manual of the Nellore District (1873), p. 444 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. Boswell, Nellore District (1873), p. 464 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  6. Boswell, Nellore District (1873), p. 473 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased except for the short phrase quoted. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  7. Boswell, Nellore District (1873), p. 474 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (1908), p. 302 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

రాజవంశాలు

కర్ణాటక (ఆర్కాటు) నవాబులు

సుమారు క్రీ.శ. 1710–1801

కనుమల దిగువ కర్ణాటకను, అంటే గుంటూరు నుంచి కొల్లిడం వరకు తీరాన్ని, మొదట మొఘలుల తరఫున, తర్వాత అసఫ్ జాహీల తరఫున పాలించిన గవర్నర్లు ఆర్కాటు నవాబులు. సుమారు 1710 నుంచి 1801 వరకు ఆర్కాటును కేంద్రంగా చేసుకుని పాలించారు. వారి తెలుగు జిల్లాలు నెల్లూరు, ఒంగోలు, పల్నాడు. ఉదయగిరి జాగీరు, కప్పం చెల్లించే వెంకటగిరి, కాళహస్తి పాలెగాళ్లు కూడా వారి కిందే ఉన్నారు. మొదట పాలించిన సాదతుల్లా ఖాన్ నవాయత్ వంశం స్థానంలో 1744లో అన్వరుద్దీన్ ఖాన్ వచ్చాడు. అతను 1749లో అంబూరు వద్ద చంపబడ్డాడు. అతని కుమారుడు ముహమ్మద్ అలీ వాలాజా చందా సాహెబ్, ఫ్రెంచివారికి వ్యతిరేకంగా ఇంగ్లీషు సహాయంతో నవాబుగిరీని గెలుచుకున్నాడు. నెల్లూరు తన ఆధీనంలో ఉన్న అతని సోదరుడు నజీబుల్లా తిరుగుబాటు చేశాడు. ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి, ప్రైవేటు రుణదాతలకు భారీగా అప్పుపడిన ముహమ్మద్ అలీ 1781లో తన ఆదాయాలను కంపెనీకి అప్పగించాడు. 1790–92లో కంపెనీ ఆ ప్రాంతాన్ని నిర్వహించింది. 1792లో దాని సైన్యం ఖర్చు చెల్లించడానికి అతను కట్టుబడ్డాడు. టిప్పు సుల్తాన్‌తో రహస్య ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు బయటపడిన తర్వాత, అజీముద్దౌలా 1801లో కర్ణాటక పాలనను అప్పగించాడు. నెల్లూరు, ఒంగోలు బ్రిటిష్ జిల్లా అయ్యాయి.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (3)
  1. John A. C. Boswell, A Manual of the Nellore District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras, 1873, pp. 444, 464, 472–474. [Public domain]
  2. C. U. Aitchison (compiler), A Collection of Treaties, Engagements and Sanads relating to India and Neighbouring Countries, Vol. VIII: Madras Presidency, including Ceylon, Hyderabad, Mysore and Coorg, and the Central Provinces (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, India, Calcutta, 1892, pp. 4–5. C. U. Aitchison, Treaties, Engagements and Sanads, Vol. VIII (1892). [Public domain]
  3. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1908, pp. 302. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: