తెలుగు చరిత్రTelugu History

వై. ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి

కడప జిల్లా పులివెందులకు చెందిన యెదుగూరి సందింటి రాజశేఖరరెడ్డి కాంగ్రెస్ నాయకుడు. 2004 నుంచి చనిపోయే వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నారు. 1982లో మంత్రిగా పనిచేశారు. 1990ల ప్రారంభంలో కాంగ్రెస్‌లో అసమ్మతివర్గానికి నాయకత్వం వహించారు. 2004, 2009 ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్‌ను గెలిపించారు. 2009 సెప్టెంబర్ 2న హెలికాప్టర్ కూలి చనిపోయారు. ఆయన పేరు మీద కడప జిల్లాను వైఎస్ఆర్ జిల్లాగా మార్చారు.

వై. ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి కడప జిల్లాకు చెందిన కాంగ్రెస్ నాయకుడు. 2004 నుంచి 2009లో చనిపోయే వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నారు.12 2004, 2009 రెండు ఎన్నికల్లోనూ పార్టీని గెలిపించారు.3 ఆయన మరణం తర్వాత రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కడప జిల్లాకు “వైఎస్ఆర్ జిల్లా” అని ఆయన పేరు పెట్టింది.4

ఆయన పూర్తి పేరు యెదుగూరి సందింటి రాజశేఖరరెడ్డి.4 కడప జిల్లా పులివెందుల మండలం ఆయన సొంత ప్రాంతం.4 ఈ పేజీ ఎక్కువగా జి. వెంకటరామారావు తెలుగు చరిత్ర గ్రంథం తెలంగాణ చరిత్ర (2014) మీద ఆధారపడింది.1

మంత్రి, అసమ్మతి నాయకుడు, 1982–1994

1982 సెప్టెంబర్‌లో కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. ఆయన మంత్రుల్లో రాజశేఖరరెడ్డి ఒకరు.5 1983 జనవరి ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ ఓడిపోయింది; ఆ ప్రభుత్వం మూడు నెలల 19 రోజుల్లోనే ముగిసింది.5 ఆ తర్వాతి సంవత్సరాల కథ ఎన్. టి. రామారావు, మర్రి చెన్నారెడ్డి పేజీల్లో ఉంది.56

1989లో కాంగ్రెస్ మళ్లీ అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు రాజశేఖరరెడ్డి మంత్రివర్గం బయట నుంచి అసమ్మతివర్గాన్ని నడిపారని వెంకటరామారావు రాశారు.6 ఆయన పోరాటాన్ని విరామం లేని “వీధి పోరాటం”గా వర్ణించారు.6 ఎదురొడ్డి పోరాడటమే తప్ప వెన్ను చూపి పారిపోవడం, వెన్నుపోటు పొడవడం తనకు అలవాటు లేదని రాజశేఖరరెడ్డి నిర్భయంగా అనేవారు.6

1991లో ముఖ్యమంత్రి ఎన్. జనార్దనరెడ్డిని పదవి నుంచి దించడానికి రాజశేఖరరెడ్డి ఒక వ్యూహం పన్నారని వెంకటరామారావు రాశారు.7 తాను పులివెందుల నుంచి శాసనసభకు రావాలని, కొత్త ప్రధానమంత్రి పి. వి. నరసింహారావును కడప నుంచి పోటీ చేయించాలని ఆయన ఆలోచన.7 కానీ నరసింహారావు నంద్యాల నుంచి పోటీ చేసి భారీ మెజారిటీతో గెలవడంతో ఆ వ్యూహం తారుమారైంది.7

1992లో రాజశేఖరరెడ్డి జనార్దనరెడ్డిపై తిరుగుబాటు చేసి ఆయనతో రాజీనామా చేయించారని పి. రఘునాథరావు రాశారు.8 ఆ తర్వాత కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.8 కొత్త ముఖ్యమంత్రి మీద కూడా రాజశేఖరరెడ్డి వర్గీయులు అసమ్మతి కొనసాగించారని వెంకటరామారావు రాశారు.9

ముఖ్యమంత్రి, 2004–2009

2003లో ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబునాయుడు గడువుకు ఏడాది ముందే శాసనసభను రద్దు చేసి ఎన్నికలకు వెళ్లారు.1 2004 ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్‌కు 183 స్థానాలు, తెలుగుదేశానికి 48 స్థానాలు వచ్చాయి.1 కాంగ్రెస్‌తో చేతులు కలిపిన తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి 26 స్థానాలు గెలిచి రాజశేఖరరెడ్డి ప్రభుత్వంలో భాగస్వామి అయింది.10

ముఖ్యమంత్రి పదవి ఆయనకు ఢిల్లీ పెద్దలు ఇచ్చిన కానుక మాత్రమే కాదని వెంకటరామారావు రాశారు.1 అపారమైన ప్రజల మద్దతు కూడా ఆయనను ఆ పదవిలో కూర్చోబెట్టిందని, బహుశా ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల్లో అలా చెప్పుకోగలిగినది ఆయన ఒక్కరేనని ఆయన అభిప్రాయం.1 ప్రభుత్వ పనులు కాంగ్రెస్ సర్కారువి అనే కంటే వై. ఎస్. సర్కారువి అనిపించేవని కూడా రాశారు.1

2009 ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ మళ్లీ అధికారంలోకి వచ్చింది. రాజశేఖరరెడ్డి మళ్లీ ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.2 కానీ ఆయన ఎక్కువకాలం పదవిలో ఉండలేకపోయారు.2 2009 సెప్టెంబర్ 2న ఆయన ప్రయాణిస్తున్న హెలికాప్టర్ కూలి ఆయన చనిపోయారు.2

ఆయన మరణం తర్వాత

ఆయన తర్వాత కె. రోశయ్య ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.2 కొద్ది కాలంలోనే తెలంగాణ రాష్ట్రం డిమాండ్ మళ్లీ రేగింది.11 రాజశేఖరరెడ్డి బతికి ఉంటే ఈ సమస్యే వచ్చేది కాదని కొందరు అన్నారు.11 రాష్ట్రానికి ఆయన చేసిన సేవలను గౌరవిస్తూ ప్రభుత్వం కడప జిల్లాను “వైఎస్ఆర్ జిల్లా”గా మార్చిందని ఆ జిల్లా జనగణన హ్యాండ్‌బుక్ చెబుతుంది.4 ఆ సంవత్సరాల కథ ఆంధ్ర రాష్ట్రం, ఆంధ్రప్రదేశ్ పేజీలో ఉంది.11

Footnotes

  1. Venkataramarao, Telangana Charitra (2014), p. 367 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  2. Venkataramarao, Telangana Charitra (2014), p. 368 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  3. Venkataramarao, Telangana Charitra (2014), p. 371 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  4. Directorate of Census Operations, Andhra Pradesh, Census of India 2011, Andhra Pradesh (Series 29): District Census Handbook, Y.S.R. (Cuddapah) District, Part XII-A (Village and Town Directory) (2014), p. 8 (PDF p. 26) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  5. G. Venkataramarao, Telangana Charitra (2014), p. 341 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  6. Venkataramarao, Telangana Charitra (2014), p. 348 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  7. Venkataramarao, Telangana Charitra (2014), p. 352 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  8. P. Raghunadha Rao, Adhunika Andhrapradesh Charitra (Telugu, revised edition 1997), p. 305 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  9. Venkataramarao, Telangana Charitra (2014), p. 354 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  10. Venkataramarao, Telangana Charitra (2014), p. 364 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  11. Venkataramarao, Telangana Charitra (2014), p. 370 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (3)
  1. G. Venkataramarao; C. Narayana Reddy (chief ed.) and J. Chennayya (ed.), Telangana Charitra (తెలంగాణ చరిత్ర) (opens in a new tab), Andhra Saraswata Parishat, Hyderabad, 2014, pp. 341, 348, 352, 354, 364, 367–368, 370–371. Cite-only; paraphrased. In Telugu. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  2. P. Raghunadha Rao, Adhunika Andhrapradesh Charitra (ఆధునిక ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర), Telugu version of History of Modern Andhra Pradesh (opens in a new tab), Sterling Publishers, New Delhi, 1997, pp. 305. Cite-only; paraphrased. In Telugu. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  3. Directorate of Census Operations, Andhra Pradesh, Census of India 2011, Andhra Pradesh (Series 29): District Census Handbook, Y.S.R. (Cuddapah) District, Part XII-A (Village and Town Directory) (opens in a new tab), Census of India, 2014, pp. 8. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: