ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

పెద్దబొంకూరు

పాత కరీంనగర్ జిల్లాలో పెద్దపల్లి దగ్గర ఉన్న గ్రామం. దాని పక్కన 30 హెక్టార్ల ప్రాచీన నివాస స్థలం ఉంది. 1978కి ముందు ఆంధ్రప్రదేశ్ పురావస్తు, ప్రదర్శనశాలల శాఖ కోసం దానిని తవ్వారు. తవ్వకాలలో ఇటుక ఆవరణలు, 22 బావులు, వెండి పంచ్-మార్క్ నాణేల రెండు నిధులు, శాతవాహన నాణేలతో పాటు అగస్టస్, టైబీరియస్‌ల రోమన్ నాణేలు, స్థానిక రాజు సమగోప నాణేలు దొరికాయి.

పెద్దబొంకూరు పాత కరీంనగర్ జిల్లా పెద్దపల్లి తాలూకాలోని ఒక చిన్న గ్రామం.1 దాని పక్కన దాదాపు 30 హెక్టార్ల ప్రాచీన నివాస స్థలం ఉంది.1 ఆంధ్రప్రదేశ్ పురావస్తు, ప్రదర్శనశాలల శాఖ కోసం వి. వి. కృష్ణశాస్త్రి (V. V. Krishna Sastry) చాలా సీజన్లు దానిని తవ్వారు.1 ఇటుక ఇళ్లు, బావులు, వెండి, రోమన్, స్థానిక నాణేలతో కూడిన శాతవాహన కాలపు గ్రామాన్ని దాని ఆవిష్కరణలు చూపిస్తాయి.12

స్థలం

కరీంనగర్–పెద్దపల్లి రోడ్డు ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి దాదాపు ఆ స్థలం గుండా వెళ్తుంది.1 హుస్సేనీ వాగు అనే వాగు పడమరగా అర కిలోమీటరు, దక్షిణంగా ఒక కిలోమీటరు దూరంలో ప్రవహిస్తుంది.1 వేసవిలో అది ఎండిపోతుంది. కానీ ప్రజలు ఇప్పటికీ నీటి కోసం దాని పడకలో గుంతలు తవ్వుతారు.1 దగ్గరి గ్రానైట్ కొండలు పనిముట్లు, పూసల కోసం కార్నేలియన్, జాస్పర్, క్వార్ట్జ్ వంటి రాళ్లను ఇచ్చాయి.1

కృష్ణశాస్త్రి పెద్దబొంకూరును శాతవాహన కాలపు గ్రామం అన్నారు.2 దాదాపు 10 కి.మీ. ఎగువన ఉన్న గోడల పట్టణం ధూళికట్టలా కాకుండా, దానికి ప్రాకారం లేదు.234 తెలంగాణలో శాతవాహన నివాసాన్ని చూపించే చోట్లలో కాకతీయుల చరిత్రకారుడు పరబ్రహ్మశాస్త్రి (Parabrahma Sastry) కోటిలింగాలతో పాటు పెదుబంకూరు పేరు చెప్పారు.5

ఇళ్లు, బావులు

తవ్వకాలలో మూడు పెద్ద ఇటుక ఆవరణలు దొరికాయి.4 రెండు 30 మీ. × 30 మీ., మూడవది 18.75 మీ. × 18.75 మీ. కొలతలు గలవి.4 ప్రతి దానికీ దాని ఈశాన్య లేదా వాయవ్య మూలలో ఒకే ద్వారం ఉంది.4 ధనిక కుటుంబాలు వాటిలో నివసించాయని కృష్ణశాస్త్రి భావించారు.4

ఆవరణల లోపల ఇళ్లు, బావులు, తొట్లు ఉన్నాయి.6 కొన్ని ద్వారాలు బండ్లు వెళ్లేంత, 3 మీ. కంటే ఎక్కువ వెడల్పు ఉన్నాయి.6 కృష్ణశాస్త్రి ప్రతి ఆవరణనూ తన అవసరాలను తానే తీర్చుకునే ఒక యూనిట్‌గా చూశారు.6

తవ్వకాలు 22 బావులను బయటపెట్టాయి. వాటిలో చాలా వరకు చీల ఆకారపు ఇటుకలతో కట్టినవి.37 అవి ఎండిపోయినప్పుడు ప్రజలు వాటిని చెత్త గుంతలుగా వాడారు.7 ఒక బావిలో గుర్రపు పూర్తి అస్థిపంజరం ఉంది.7

వ్యాపారం, తూనికలు, ముద్రలు

తవ్వకాలలో త్రాసుల ఇనుప కడ్డీలు దొరికాయి.8 రెండు రాతి తూనికలు కూడా దొరికాయి.8 వాటిలో ఒకటి, నల్ల గ్రానైట్ బంతి, ఒక అడ్డగీతతో కలిపిన నాలుగు వృత్తాలైన ఉజ్జయిని చిహ్నంతో ముద్రించబడింది.8 కృష్ణశాస్త్రి ఆ ముద్రను తూనికలపై రాజ నియంత్రణకు సంకేతంగా భావించారు.8

శాతవాహనుల కంటే ముందరి పొర నుంచి వచ్చిన ఒక మట్టి ముద్రపై మహాతలవర బిరుదుతో బ్రాహ్మీ అక్షరాలు ఉన్నాయి.9 మహాతలవర నాణేలు దొరికిన చోట్లలో రచనా లోడాయ (Rachna Lodaya) పెద్దబొంకూరును జాబితా చేస్తారు.10 తర్వాత సొంత రాజ్యాలను ఏర్పాటు చేసుకున్న మౌర్యుల స్థానిక పాలకులలో ఆమె మహాతలవరులను లెక్కిస్తారు.10

నాణేలు

తవ్వకాలు వెండి పంచ్-మార్క్ నాణేల రెండు నిధులను ఇచ్చాయి. ఒకదానిలో 168 నాణేలు, మరోదానిలో 30 ఉన్నాయి.11 ఐదు రోమన్ నాణేలు, బంగారు పూత పూసిన సీసంతో చేసిన వాటి నాలుగు నకళ్లు కూడా దొరికాయి.12 మెడలో వేసుకోవడానికి వీలుగా నకళ్లకు రెండు రంధ్రాలు ఉన్నాయి.12

రోమన్ నాణేలు అగస్టస్, టైబీరియస్ చక్రవర్తులవి.13 అవన్నీ, నకళ్లతో సహా, శాతకర్ణి, గౌతమీపుత్రుల శాతవాహన నాణేలు ఉన్న పొరలోనే ఉన్నాయి.13 టైబీరియస్ తర్వాతి రోమన్ నాణెం ఏదీ దొరకలేదు.13 అప్పటికి ఆ ప్రాంతంతో రోమన్ సంబంధం ముగిసిందని కృష్ణశాస్త్రి నిర్ణయించారు.13

స్థానిక రాజు సమగోప నాణేలు కూడా పెద్దబొంకూరులో దొరికాయి.14 ఆయన నాణేలు గోదావరిపై ఉన్న కోటిలింగాల నుంచి బాగా తెలుసు.14

అజయ్ మిత్ర శాస్త్రి (Ajay Mitra Shastri) ఇక్కడి ఇటుకలను కర్నూలు జిల్లాలోని శాతనికోట ఇటుకలతో పోల్చారు.15 శాతవాహన యువరాజు శక్తికుమారుని నాణెం ఇచ్చిన అక్కడి పొర ఇటుకల పరిమాణంలోనే పెద్దబొంకూరు ఇటుకలు ఉన్నాయని ఆయన కనుగొన్నారు.15

ఆధారాలు ఏకీభవించని చోట

పెద్ద స్వస్తిక (శుభ సూచక అడ్డగుర్తు), మహాసేనాపతి బిరుదు గల ఒక నాణెం పెద్దబొంకూరులో దొరికింది.16 అది శాతవాహన నాణేల కంటే ముందరి పొర నుంచి వచ్చింది.16 వి. వి. మిరాశీ (V. V. Mirashi) ఈ రకం నాణేలను శాతవాహనుల తర్వాత ఉంచారు.16 పెద్దబొంకూరు ఆవిష్కరణ నుంచి, అలాంటి నాణేలు శాతవాహన నాణేల కంటే ముందువని కృష్ణశాస్త్రి వాదించారు.16

Footnotes

  1. V. V. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (PhD thesis, Karnatak University, 1978), p. 207 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  2. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (1978), p. 208 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  3. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (1978), p. 341 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  4. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (1978), p. 384 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  5. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 197 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  6. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (1978), p. 224 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  7. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (1978), p. 342 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  8. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (1978), p. 334 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  9. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (1978), p. 217 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  10. Rachna Shamji Lodaya, An Integrated Approach to the Pre-Satavahana Coinage of the Deccan (PhD thesis, Deccan College, Pune, not before 2011), p. 91 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  11. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (1978), p. 324 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  12. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (1978), p. 331 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  13. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (1978), p. 332 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  14. Lodaya, Pre-Satavahana Coinage of the Deccan (not before 2011), p. 124 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  15. Ajay Mitra Shastri, Early History of the Deccan: Problems and Perspectives (1987), p. 8 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  16. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (1978), p. 328 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

వ్యక్తులు

సమగోప (సామగోప)

తన నాణేల ద్వారా మాత్రమే తెలిసిన రాజు. అవి పాత కరీంనగర్ జిల్లాలోని కోటిలింగాల, పెద్దబొంకూరు, ధూళికట్టలలో, మహారాష్ట్రలోని చంద్రాపూర్‌లో దొరికాయి. కోటిలింగాలలోని మరే రాజు కంటే ఆయన ఎక్కువ నాణేలు జారీ చేశాడు. శాతవాహనులకు ముందరి చివరి స్థానిక రాజుగా, దాదాపు క్రీ.పూ. 52లో సిముకుడు తొలగించినవానిగా రచనా లోడాయ ఆయనను భావిస్తారు. పి. వి. పరబ్రహ్మశాస్త్రి ఆయనను శుంగ రాజుగా భావించారు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. V. V. Krishna Sastry, Proto and Early History of the Karimnagar Region (opens in a new tab), Karnatak University, Dharwar (PhD thesis, supervisor B. K. Gururaja Rao), 1978, pp. 207–208, 217, 224, 324, 328, 331–332, 334, 341–342, 384. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  2. Rachna Shamji Lodaya, An Integrated Approach to the Pre-Satavahana Coinage of the Deccan (opens in a new tab), Deccan College Post-Graduate and Research Institute, Pune (PhD thesis, guide V. D. Gogte), not before 2011, pp. 91, 124. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  3. Ajay Mitra Shastri, Early History of the Deccan: Problems and Perspectives (opens in a new tab), Sundeep Prakashan, Delhi, 1987, pp. 8. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  4. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal, Government of Andhra Pradesh, 1978, pp. 197. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: