అనంతవర్మ అలమండ తామ్రశాసనం

కనుగొనడం, వర్ణన

ఈ దానపత్రపు మూడు రాగి రేకులు “విశాఖపట్నం జిల్లాలోని శృంగవరపుకోట తాలూకాలో అలమండ దగ్గర ఒక స్థలాన్ని తవ్వుతుండగా భూమి లోపల దొరికాయి”.¹ కలెక్టర్ డబ్ల్యూ. ఎ. విల్లక్ వాటిని ఇ. హుల్ష్‌కు పంపారు. ఆయన వాటిని Epigraphia Indica (ఎపిగ్రాఫియా ఇండికా) III (1894–95) లో సంపాదకత్వం వహించి ప్రచురించారు.¹

రేకులను ఒక సాదా ఉంగరానికి గుచ్చారు. హుల్ష్‌కు అందే ముందే దానిని కత్తిరించారు.¹ “దాదాపు పరిపూర్ణంగా భద్రంగా ఉన్న” రాతను రక్షించడానికి అంచులు కొంచెం ఎత్తుగా ఉన్నాయి.¹ భాష “చాలా తప్పులున్న సంస్కృతం”. రెండు శాప శ్లోకాలు తప్ప మిగతాది గద్యంలో ఉంది.¹ అలమండ చూడండి.

దానం

దాత “గాంగుల నిర్మల కుటుంబానికి అలంకారం” అయిన మహారాజు రాజేంద్రవర్మ కుమారుడు “శ్రీ అనంతవర్మదేవుడు”.² దాత మహేశ్వరుని పరమ భక్తుడు. అతను “మహేంద్ర పర్వతపు పాపరహిత శిఖరంపై ప్రతిష్ఠించిన” గోకర్ణస్వామి దేవునికి నమస్కరిస్తాడు.² ఆజ్ఞ “విజయవంతమైన నివాసం కళింగనగరం నుండి” ఇవ్వబడింది.²

తిరికటు జిల్లాలోని మెదెలక గ్రామపు సాగుదారులకు వారి గ్రామాన్ని దానం చేశామని ఆజ్ఞ చెబుతుంది.² “సూర్యగ్రహణం నాడు (జరిగిన) ఒక చెరువు ప్రతిష్ఠ సమయంలో” దానం చేయబడింది.² దానగ్రహీత హొంవరవలలో నివసించిన, వాజసనేయ శాఖకు, కౌశిక గోత్రానికి (వంశానికి) చెందిన విష్ణుదేవుని కుమారుడు శ్రీధర భట్టు.² సరిహద్దుల్లో దక్షిణాన చాటెర నది, పడమర, వాయవ్యాల్లో రెండు చెరువులు ఉన్నాయి.²

శాసనం తేదీతో ముగుస్తుంది: “గాంగేయ వంశపు సమృద్ధమైన, విజయవంతమైన పాలనలో మూడు వందల నాలుగవ సంవత్సరం”.³

శకం, రాజు

రాజును పొగిడే భాగం జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ ప్రచురించిన అనంతవర్మ కుమారుడు దేవేంద్రవర్మ దానపత్రంలోని భాగంతో అక్షరం అక్షరం ఒకటే అని హుల్ష్ గమనించారు.⁴ గాంగుల కాలక్రమం గురించి రాయాలని ఫ్లీట్ అనుకున్నారు.⁴ కాబట్టి హుల్ష్ “తేదీ గురించి ఏ ఊహలకూ ప్రయత్నించకుండా” ఉన్నారు.⁴

కానీ 254వ సంవత్సరపు ఫ్లీట్ దానపత్రం వాడిన శకాన్నే ఈ దానపత్రం వాడుతున్నట్లు కనిపిస్తుందని హుల్ష్ చూపించారు.⁴ ఈ అనంతవర్మ దేవేంద్రవర్మ తండ్రి కంటే తర్వాతివాడు, అతని నుండి వేరు అయి ఉండాలని ఆయన తేల్చారు.⁴ గాంగ శకానికి వి. వి. మిరాశి నిర్ణయించిన 498 ప్రారంభ సంవత్సరం ప్రకారం, 304వ సంవత్సరం సుమారు 802లో వస్తుంది.⁵ ఈ పేజీలోని తేదీ ఆ ప్రారంభ సంవత్సరాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఇతర అభిప్రాయాల కోసం తూర్పు గాంగులు చూడండి.

కళింగనగరం

కళింగనగరం “బహుశా ఆధునిక కళింగపట్నం” అని హుల్ష్ ఒక పాదసూచికలో రాశారు.⁴ రెండు సంవత్సరాల తర్వాత గాంగ రాజధాని దానికి బదులుగా ముఖలింగంలో ఉందని జి. వి. రామమూర్తి వాదించారు.⁶⁷ 1908 Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) ఈ గుర్తింపును అంగీకరించింది.⁶⁷ కళింగపట్నం చూడండి.

ఇతర ప్రస్తావనలు

ఆ జిల్లాలో తొలి గాంగుల శాసనాలు దొరికిన స్థలాలుగా 1907 విశాఖపట్నం జిల్లా గెజిటీర్ అలమండ, విశాఖపట్నం (అప్పుడు విజాగపటం) పేర్లు చెబుతుంది.⁸ 1919 నాటి వి. రంగాచార్య జాబితా శృంగవరపుకోట తాలూకాలోని అలమండ కింద ఆ దానపత్రాన్ని సంగ్రహిస్తుంది.⁹

Footnotes

1. E. Hultzsch, “Alamanda Plates of Anantavarman”, Epigraphia Indica III (1894–95), p. 17 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

2. Hultzsch, “Alamanda Plates of Anantavarman” (1895), p. 20, translation (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

3. Hultzsch, “Alamanda Plates of Anantavarman” (1895), p. 21, translation of line 28 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

4. Hultzsch, “Alamanda Plates of Anantavarman” (1895), p. 18 and note 1 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

5. V. V. Mirashi, “Epoch of the Ganga Era”, Epigraphia Indica XXVI (1941–42), p. 333 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

6. G. V. Ramamurti, “Nadagam Plates of Vajrahasta; Saka-Samvat 979”, Epigraphia Indica IV (1896–97), pp. 187–188 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

7. Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (1908), p. 228 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

8. W. Francis, Madras District Gazetteers: Vizagapatam, Vol. I (1907), p. 26 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

9. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency, Vol. III (1919), p. 1671, Vizagapatam No. 36-A (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩