పిల్లలమర్రి శాసనం (రేచర్ల నామిరెడ్డి)

స్తంభం

పిల్లలమర్రి గ్రామం లోపల ఉన్న కొమరేశ్వర ఆలయ ప్రాంగణంలో ఒక రాతి స్తంభంపై శాసనం చెక్కి ఉంది.¹ ఆ గ్రామం అప్పుడు నల్గొండ జిల్లా సూర్యాపేట తాలూకాలో ఉండేది.¹ 1940లో పి. శ్రీనివాసాచార్ (P. Sreenivasachar) దాన్ని తన Corpus of Inscriptions in the Telingana Districts (తెలింగాణ జిల్లాల శాసనాల సంకలనం)లో నం. 41గా, మూడు చిత్రపటాలతో సంపాదకత్వం వహించారు.¹ ప్రధాన శాసనం సంస్కృత పద్యంలో ఉంది. దాన వివరాలు తర్వాత తెలుగు వచనంలో వస్తాయి.²³

కుటుంబం

శ్లోకాలు దాత కుటుంబాన్ని బమ్మ నుంచి గుర్తిస్తాయి.⁴ కంచి ద్వారాన్ని ఎత్తుకెళ్లి, అలా చోడ రాజును అవమానించాడని చెప్పే యోధుడు బమ్మ.⁴ ఆయన వంశీయులు ముచ్చ, ముచ్చ కొడుకు కాట.⁴ కాట కొడుకు కాముడు కాచను పెళ్లి చేసుకున్నాడు.⁵

శ్రీనివాసాచార్ శాసనాల జాబితా శ్లోకాల నుంచి వంశాన్ని బమ్మ, ముచ్చ, కాట, కాముడు, తర్వాత కాముడి కొడుకు నామ (నామిరెడ్డి) అని ఇస్తుంది.¹ నామ భార్య ఐతమ, వారి కొడుకు విశ్వనాథుడు.¹ నామ సోదరి కొడుకు ప్రోలుడు.¹

రామప్ప ఆలయాన్ని కట్టించిన సేనాని రేచర్ల రుద్రుడు కుటుంబానికే నామ చెందినవాడని శాసనం చెప్పదు.¹ అయితే, యడ్లపల్లిలోని ఒక శాసనాన్ని ఉపయోగించి పి. వి. పరబ్రహ్మ శాస్త్రి (P. V. Parabrahma Sastry) రుద్రుడి తండ్రి కాటను మరో భార్య ద్వారా అదే కాముడికి పుట్టిన కొడుకుగా చేశారు.⁶ ఆ అభిప్రాయం ప్రకారం, నామ రుద్రుడికి చిన్నాన్న.⁶

అది ఏమి నమోదు చేస్తుంది

శ్లోకాలు దానాన్ని రాజు గణపతి పాలనలో ఉంచుతాయి.² ఆయన విజయాల కోసం, స్వర్ణయుగాన్ని తిరిగి తెచ్చినందుకు అవి ఆయనను పొగుడుతాయి.² తన స్వామి అనుగ్రహంతో నామ నామేశ్వరం అనే లింగాన్ని (శివుడి రాతి చిహ్నాన్ని) ప్రతిష్ఠించాడు.²

తెలుగు వచనం ఆయనను కాచాంబిక కొడుకు రేచెరువుల నామిరెడ్డి అని పేర్కొంటుంది.³ అది పిల్లలమర్రిలో ప్రతిష్ఠను శక 1124 (శక అనేది సంవత్సరాలను లెక్కించే ఒక భారతీయ పద్ధతి), దుందుభి సంవత్సరంగా చెబుతుంది.³ ఆ రోజు చైత్ర శుద్ధ చతుర్దశి, శనివారం.³ శ్రీనివాసాచార్ అనువాదంలో సంస్కృత శ్లోకం ఏకాదశి అని ఇస్తుంది.²³ ఆయన తేదీని 1202 మార్చి 9, శనివారంగా లెక్కించారు.⁷

నామ దేవుడికి గుడ్ల-చెరువు, కాట్యకె-చెరువు అనే రెండు చెరువులను వాటి పొలాలతో ఇచ్చాడు.³ ఆయన భార్య ఐతమ, కొడుకు విశ్వనాథుడు, మేనల్లుడు ప్రోలుడు ఒక్కొక్కరు ఒక శివుడిని ప్రతిష్ఠించి, దానికి దానం ఇచ్చారు.³

వచనం ఐతేశ్వర, విశ్వనాథేశ్వర దేవుళ్లకు చెరువులు, భూమి మరిన్ని దానాలను జోడిస్తుంది.³ నామ సోదరి వల్లసాని తన కొడుకు ప్రోలయ పేరు మీద ఉన్న దేవుడికి ఇచ్చిన దానాన్ని కూడా అది నమోదు చేస్తుంది.³ కుడు-కుడియ-గౌర-సముద్రం వెనుక ఉన్న భూమిని అవే దేవుళ్లకు ఇచ్చారు.³¹ శాసనం నామకు మామూలు రేచర్ల బిరుదులు ఇస్తుంది. వాటిలో అమనికంటి నగర ప్రభువు, మనుమ కుటుంబపు సూర్యుడు ఉన్నాయి.³⁸

పిల్లలమర్రిలోని ఇతర శాసనాలు

Corpusలో పిల్లలమర్రికి చెందిన అనేక ఇతర రేచర్ల శాసనాలు ఉన్నాయి:

• నం. 38 రుద్రదేవుడి పాలనలో 1195 ఏప్రిల్ 23, ఆదివారం నాటిది.⁹ కాముడు, కాచల కొడుకు నామ తన తండ్రి, తల్లి, తన పేర్ల మీద ప్రతిష్ఠించిన మూడు లింగాలను, అనేక చెరువుల వెనుక భూదానాలతో పాటు అది నమోదు చేస్తుంది.⁹
• రేచెరువుల నామిరెడ్డి పిల్లలమర్రి కోటలోని పంతొమ్మిది ఇళ్లను నామేశ్వర ఆలయ సంగీతకారులకు, నర్తకులకు, పూజారులకు ఇచ్చాడని నం. 37 నమోదు చేస్తుంది.⁹
• 1208–1216 నాటి నం. 42 అదే కుటుంబానికి చెందిన ఎరకసాని కట్టించిన ఆలయాలను నమోదు చేస్తుంది.¹

పరబ్రహ్మ శాస్త్రి పిల్లలమర్రి, నాగులపాడు నాయకులను రెండవ ప్రోలరాజు, రుద్రదేవుడు, గణపతిదేవుడికి సేవ చేసిన రేచర్ల కుటుంబ శాఖగా వర్ణించారు. 1195లో నామిరెడ్డి పిల్లలమర్రి ఆలయాలలో కొన్నింటిని కట్టించాడని, అవి బహుశా గణపతిదేవుడి కాలంలో పూర్తయ్యాయని ఆయన రాశారు.⁶¹⁰ రెండు చెరువులు, భూములతో నామేశ్వర ఆలయం 1202 నాటి నామిరెడ్డి స్థాపన అని కూడా ఆయన రాశారు.⁶¹⁰ రేచర్ల రుద్రుడి శాఖ మండలిక (ప్రాంతీయ ప్రభువు) హోదాకు ఎదిగితే, ఈ శాఖ మహా-సామంత (గొప్ప సామంత) స్థాయిలోనే ఉండిపోయిందని ఆయన గుర్తించారు.¹⁰

సంచికలు

శ్రీనివాసాచార్ Corpus, భాగం II (1940), పుటలు 114–122లో అనువాదంతో పాటు ఈ శాసనాన్ని సంపాదకత్వం చేశారు. తేదీని పుట 181లో లెక్కించారు, జాబితా నమోదు పుట 194లో ఉంది.¹⁷

Footnotes

1. P. Sreenivasachar (ed.), A Corpus of Inscriptions in the Telingana Districts, Part II (1940), p. 194, list of inscriptions, Nos. 41–42 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰

2. Sreenivasachar, Corpus, Part II (1940), p. 121, verses 23–28 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

3. Sreenivasachar, Corpus, Part II (1940), p. 122, verses 29–33 and lines 100–118 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹

4. Sreenivasachar, Corpus, Part II (1940), p. 119, verses 4–8 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩² ↩³

5. Sreenivasachar, Corpus, Part II (1940), p. 120, verses 10–12 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

6. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 144. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

7. Sreenivasachar, Corpus, Part II (1940), p. 181, appendix of dates, No. 30 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩²

8. Sreenivasachar, Corpus, Part II (1940), p. 118, text lines 100–105 (archive.org↗ (opens in a new tab)). The titles are quoted from the text. ↩

9. Sreenivasachar, Corpus, Part II (1940), p. 193, list of inscriptions, Nos. 37–38 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩² ↩³

10. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 145. ↩ ↩² ↩³