రేచర్ల రుద్రుడు

రేచర్ల రుద్రుడు మొదట రుద్రదేవునికి సేవ చేసిన కాకతీయ సేనాపతి.¹ పరబ్రహ్మశాస్త్రి ప్రకారం, ఆయన తిరుగుబాట్లను అణచివేసి, యువ రాజు గణపతి యాదవుల నుంచి తిరిగి వచ్చే వరకు పాలించాడు.²³ ఆయన పాలంపేటలో ఇప్పుడు రామప్ప దేవాలయం అని ప్రసిద్ధి చెందిన రుద్రేశ్వర దేవాలయాన్ని కట్టించాడు.⁴⁵⁶⁷⁸

కుటుంబం

రుద్రుడు రేచర్ల సేనాపతుల కుటుంబానికి చెందినవాడు.⁹ పి. వి. పరబ్రహ్మశాస్త్రి (P. V. Parabrahma Sastry) వారిని తర్వాతి వెలమ సమాజపు రేచర్ల నాయకుల నుంచి వేరైన రెడ్లుగా వర్ణిస్తారు.⁹ 1919లో ఎల్. డి. బార్నెట్ (L. D. Barnett) సంపాదకత్వం చేసిన పాలంపేటలోని ఆయన సొంత స్తంభ శాసనం, బ్రహ్మ అనే సేనాపతి నుంచి మొదటి కాటయ, కాముల ద్వారా ఆయన తండ్రి రెండవ కాటయ వరకు ఆయన వంశాన్ని గుర్తిస్తుంది. ఆయన తల్లి కామాంబ.¹⁰¹¹

బార్నెట్ అనువాదంలో, బ్రహ్మ “కంచి నగర ద్వారాలను తెరలా వేగంగా తెరిచాడు”.¹¹ ఆయన “కాకతి చక్రవర్తికి వీర లక్ష్మితో పెళ్లి” జరిపించాడు.¹¹ “శ్రీ ప్రోల రాజు సైన్యాధిపతి” కాముడు మంథన్య గుండ రాజును చంపాడు.¹¹

బ్రహ్మ యజమాని బహుశా మొదటి ప్రోలుడు అని బార్నెట్ భావించారు.¹² పరబ్రహ్మశాస్త్రి, The Early History of the Deccan (దక్కన్ తొలి చరిత్ర) చరిత్రకారులు ఆయనను 1052లో కంచిపై మొదటి సోమేశ్వరుని దండయాత్రలో ఉన్న మొదటి బేతరాజుగా గుర్తించారు.⁹¹³ ఆ కుటుంబపు మరో శాఖ నల్గొండ జిల్లాలోని పిల్లలమర్రి, నాగులపాడులను పాలించింది.¹⁴

రాజ్యాన్ని కాపాడడం

రుద్రుడు మొదట రుద్రదేవుని సేవలో కనిపిస్తాడు. రుద్రదేవుడు ఆయనను కొరవి బొట్టు నాయకులపైకి పంపాడు.¹ “శ్రీ రుద్ర రాజు” స్వర్గానికి వెళ్లినప్పుడు, ఆయన జయించిన శత్రు రాకుమారులు “భయంతో హడావుడిగా ఒక్కసారిగా లేచారు” అని పాలంపేట శాసనం చెబుతుంది.¹⁵ బార్నెట్ ఆ రాజును కాకతీయ రుద్రదేవుడిగా, విజేతను ఆ సేనాపతిగా భావించారు.¹⁵ రుద్రదేవుని తమ్ముడు మహాదేవుడు దేవగిరిపై దాడి చేస్తూ చంపబడినప్పుడు, యువకుడైన గణపతిని యాదవులు బందీగా ఉంచినప్పుడు సంక్షోభం తీవ్రమైంది. పరబ్రహ్మశాస్త్రి ప్రకారం, సామంతులు తిరుగుబాటు చేశారు, విదేశీ దండయాత్రికులు రాజ్యంలోకి ప్రవేశించారు.²³ ఆయన కథనంలో, రుద్రుడు వారిని అణచివేసి, యువ రాజు తిరిగి వచ్చే వరకు పాలించాడు.²³

శాసనం దీనిని ఒక రూపకంలో చెబుతుంది. బార్నెట్ అనువాదంలో, “కాకతి చక్రవర్తి లక్ష్మి పొరపాటున చాలా పదునైన ముళ్ల మధ్య అడుగు పెట్టిన” కాలం గురించి శాసనం చెబుతుంది.¹⁶ అప్పుడు రుద్రుడు “తన భుజబలంతో ఆ (ముళ్లను) బలవంతంగా నలిపి తొలగించాడు”.¹⁶ ఆయన “ఆ (లక్ష్మిని) భద్రతలో చాలా దృఢంగా నిలిపాడు”.¹⁶ నాగతి రాజు ఆయన సైన్యం ముందు పారిపోయాడని కూడా శాసనం చెబుతుంది.¹⁶

పరబ్రహ్మశాస్త్రి నాగతిని ముదిగొండ చాళుక్యుల నాగతిరాజుగా గుర్తించారు.¹⁷¹⁸¹⁴ రుద్రుడు వారిని భద్రాచలం ప్రాంతం నుంచి తరిమి, దానిని కలుపుకున్నాడని ఆయన నిర్ణయించారు.¹⁷¹⁸¹⁴ 1218 నాటి ఒక శాసనం నాగతిని కొలను ప్రాంతంలో శరణార్థిగా చూపిస్తుంది.¹⁷¹⁸¹⁴ రుద్రుడు, ఆయన మిత్రుడు మల్యాల చౌండ లేకపోతే గణపతిదేవుడు ఎప్పటికీ సింహాసనం చేరకపోయి ఉండవచ్చని ఆయన భావించారు. రాజు రుద్రునికి మండలిక (సామంత ప్రభువు) స్థాయి, ఒక సింహాసనం, ఒక జత చామరాలు బహుమతిగా ఇచ్చాడు.¹⁴ ఆయన మంత్రి రాజనాయకుని శాసనాలు ఆయనను కాకతీయ రాజ్య భారాన్ని మోసేవాడు అంటాయి.¹⁴

పాలంపేట దేవాలయం, సరస్సు

రుద్రుడు ఓరుగల్లు (వరంగల్)లో రుద్రేశ్వర దేవాలయాన్ని ప్రతిష్ఠించి, దానికి నెక్కొండ గ్రామాన్ని ఇచ్చాడని శాసనం నమోదు చేస్తుంది. తర్వాత ఆయన “సముద్రం లాంటి” చెరువుతో ఒక కొత్త పట్టణాన్ని, బంగారు శిఖరం (గోపురం)తో రుద్రేశ్వర దేవాలయాన్ని నిర్మించాడు. బార్నెట్ లెక్కించిన తేదీ ప్రకారం 1213 మార్చి 31న ఆయన ఈ దేవాలయానికి ఉప్పర్లపల్లి, బొర్లపల్లి గ్రామాలను ఇచ్చాడు. తన పేరు, తన తండ్రి పేరు, తన తాత పేరు మీద పెట్టిన ఆతుకూరులోని రుద్రేశ్వర, కాటేశ్వర, కామేశ్వర దేవాలయాలకు కూడా ఆయన దానాలు ఇచ్చాడు.⁴⁵⁶

పాలంపేట దేవాలయమే రామప్ప దేవాలయం, దాని చెరువే రామప్ప సరస్సు.⁷⁸ ఆ సరస్సు కట్ట దాదాపు 2,000 అడుగుల పొడవు. అది ఇప్పటికీ 4,000 ఎకరాలకు పైగా నీరు అందిస్తుంది.⁷⁸

ఇప్పుడు పోయిన మాచాపురం దేవాలయాలను, ఘనపూర్‌లోని శిథిల దేవాలయాన్ని కూడా పరబ్రహ్మశాస్త్రి రుద్రునికి ఆపాదించారు.¹⁹ వేయి స్తంభాల గుడి తప్ప, మిగిలి ఉన్న కాకతీయ కట్టడాలలో చాలా వాటిని రాజులు కాకుండా రేచర్ల సేనాపతులు కట్టించారని ఆయన గమనించారు.¹⁹

అధికారులు, కొడుకులు

గణపతిదేవుని పాలన మొదట్లో రుద్రుని సేనాపతి, మంత్రి రాజనాయకుడు కాకతీయ సైన్యాన్ని కళింగలోకి నడిపించాడు.²⁰² ఆ దండయాత్రను వర్ణించే 1236 నాటి ఉప్పరపల్లి శాసనాన్ని ఆయన కొడుకు కాటేనాయకుడు వేయించాడు.²⁰²

దిచ్చకుంట, ఎల్కుర్తిలలోని గణపతిదేవుని పాలనలోని శాసనాలు కాట అనే కొడుకు గల మండలిక రుద్రిరెడ్డి పేరు చెబుతాయి.¹⁴ లోక, గణపతి అనే కొడుకులు గల రుద్రుడు అనే సేనాపతి పేరు కూడా అవి చెబుతాయి.¹⁴ వారిద్దరూ ఒకే వ్యక్తి అయితే రుద్రునికి ముగ్గురు కొడుకులు ఉన్నారని పరబ్రహ్మశాస్త్రి గుర్తించారు.¹⁴

Footnotes

1. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 56. ↩ ↩²

2. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 116. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

3. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), pp. 143–144. ↩ ↩² ↩³

4. L. D. Barnett (ed.), Inscriptions at Palampet and Uparpalli (1919), p. 2 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

5. L. D. Barnett (ed.), Inscriptions at Palampet and Uparpalli (1919), translation, p. 10 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

6. L. D. Barnett (ed.), Inscriptions at Palampet and Uparpalli (1919), translation, p. 11, verses 40–54 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

7. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 205. ↩ ↩² ↩³

8. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 301. ↩ ↩² ↩³

9. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 143. ↩ ↩² ↩³

10. L. D. Barnett (ed.), Inscriptions at Palampet and Uparpalli (1919), pp. 1–2 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

11. L. D. Barnett (ed.), Inscriptions at Palampet and Uparpalli (1919), translation, p. 8, verses 10–18 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

12. L. D. Barnett (ed.), Inscriptions at Palampet and Uparpalli (1919), p. 1 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

13. N. Venkataramanayya and M. Somasekhara Sarma, “The Kakatiyas of Warangal”, in G. Yazdani (ed.), The Early History of the Deccan, Parts VII–XI (1960), p. 577. ↩

14. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 144. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹

15. L. D. Barnett (ed.), Inscriptions at Palampet and Uparpalli (1919), translation, p. 9, verse 21 and note 2 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

16. L. D. Barnett (ed.), Inscriptions at Palampet and Uparpalli (1919), p. 9, verse 24 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

17. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 99. ↩ ↩² ↩³

18. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 106. ↩ ↩² ↩³

19. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 157. ↩ ↩²

20. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 110. ↩ ↩²