తెలుగు చరిత్రTelugu History

రోహిణీ పిక్చర్స్, మద్రాసు

తొలి తెలుగు టాకీ దర్శకుడు హెచ్. ఎం. రెడ్డి 1937 లేదా 1938లో మద్రాసులో పెట్టిన సినిమా సంస్థ. తాగుడుకు వ్యతిరేకంగా, దేశభక్తి పాటలతో వచ్చిన దాని తొలి సినిమా *గృహలక్ష్మి* (1938) తెలుగు సాంఘిక చిత్రాల యుగానికి నాంది పలికింది, చిత్తూరు వి. నాగయ్యను సినిమాకు పరిచయం చేసింది. వాహినీ స్థాపించడానికి ముందు బి. ఎన్. రెడ్డి ఇందులో పనిచేశారు. 1953 నాటికి మద్రాసులోని రోహిణీ స్టూడియోస్ కూడా రెడ్డి సొంతమైంది.

రోహిణీ పిక్చర్స్ 1931లో తొలి తెలుగు టాకీ భక్త ప్రహ్లాద తీసిన హెచ్. ఎం. రెడ్డి సినిమా సంస్థ.1 దాని తొలి సినిమా గృహలక్ష్మి (1938).2 ఏ రెండు సినిమాల విజయంతో తెలుగు సాంఘిక చిత్రాల యుగం మొదలైందో వాటిలో ఇది ఒకటి.2 గాయకుడు, నటుడు చిత్తూరు వి. నాగయ్య‌కు సినిమాల్లో మొదటి పాత్ర ఇచ్చింది కూడా ఈ సంస్థే.3

హెచ్. ఎం. రెడ్డి మద్రాసుకు

హెచ్. ఎం. రెడ్డి 1927లో బొంబాయిలో సినిమా రంగంలోకి వచ్చారని 1953 నాటి సినిమా అల్మనాక్ చెబుతుంది.1 1931లో కృష్ణా మూవీటోన్ కోసం ఆయన తొలి తమిళ టాకీనీ, తొలి తెలుగు టాకీనీ తీశారు.1 ఆ తర్వాత రెడ్డి బొంబాయి రాష్ట్రాన్ని వదిలి మద్రాసుకు వచ్చి రోహిణీ పిక్చర్స్ స్థాపించారని కొడవటిగంటి కుటుంబరావు రాశారు.2 రెడ్డిని తెలుగు టాకీకి “పితామహుడు” అంటారని 1953లో కుటుంబరావు చెప్పారు.4

గృహలక్ష్మి

గృహలక్ష్మి తీసిన బృందం పేర్లను కె. ఎన్. టి. శాస్త్రి ఇస్తారు: హెచ్. ఎం. రెడ్డి, బి. ఎన్. రెడ్డి, కె. రామనాథ్, శేఖర్, పారేపల్లి శేషయ్య, నటి కన్నాంబ.5 కథానాయకుడు రామానుజాచారి, నాయిక కన్నాంబ, ప్రతినాయిక కాంచనమాల.3 బి. ఎన్. రెడ్డి సలహాతో హెచ్. ఎం. రెడ్డి నాగయ్యకు ఒక దేశభక్తుడి పాత్ర ఇచ్చారు. “టాకీ పులి” అని పిలిచే రెడ్డి సాధారణంగా ఎవరి సలహా వినేవారు కారని శాస్త్రి చెబుతారు.3

ఈ సినిమా తాగుడుకు అలవాటుపడిన ఒక భర్త, అతని పతివ్రత భార్య కథ.67 రెడ్డి దానిలో దేశభక్తిని నింపారని శాస్త్రి రాశారు. గాంధీ టోపీ పెట్టుకుని, భుజాన జాతీయ జెండాతో నాగయ్య ఊరూరా తిరిగి దేశభక్తి పాటలు పాడతారు.6 గృహలక్ష్మి దక్షిణ భారత సినిమాల్లో “చరిత్ర సృష్టించింది” అని, కాంచనమాలను రాత్రికి రాత్రే తారను చేసిందని 1956 నాటి సంచిక చెబుతుంది.8 రెడ్డి తర్వాత అదే సినిమాను మళ్లీ నిర్మించారని కూడా అది చెబుతుంది.8

రెడ్లు విడిపోవడం

1939లో హెచ్. ఎం. రెడ్డి, బి. ఎన్. రెడ్డి విడిపోయారు. హెచ్. ఎం. రెడ్డి ఖర్చుల లెక్కలు పెట్టడం గురించి పెద్దగా పట్టించుకునేవారు కారని శాస్త్రి రాశారు.9 బి. ఎన్. రెడ్డి తర్వాత వాహినీ పిక్చర్స్ స్థాపించారు.910

తర్వాతి సినిమాలు

రోహిణీ పిక్చర్స్ సినిమాలుగా గృహలక్ష్మి, తెనాలి రామకృష్ణ, ఘరానా దొంగ, నిర్దోషి, హిందీ జస్టిస్‌లను 1954–55 నాటి ఆంధ్ర ఇయర్ బుక్ పేర్కొంటుంది.10 సంచికలోని జాబితా తెనాలి రామకృష్ణ‌ను 1941 నాటిదిగా ఇస్తుంది.11 1956 జూన్ నాటికి రోహిణీ పిక్చర్స్ 15 సినిమాలు తీసిందని సంచిక గణాంకాలు చెబుతాయి.12

రెడ్డి తర్వాతి సినిమాలు కుటుంబరావుకు అంతగా నచ్చలేదు. గృహలక్ష్మి తర్వాత రెడ్డి ఎక్కువ సినిమాలు తీయలేదని 1953లో ఆయన రాశారు. తెనాలి రామకృష్ణ వంటి సినిమాలు ప్రజలను ఆకర్షించాయి కానీ విమర్శకులను కాదు.4 రెడ్డి ఏ సంప్రదాయాన్నీ నెలకొల్పలేదు కాబట్టి తెలుగు సినిమా చరిత్రలో ఆయనకు ముఖ్యమైన స్థానం దక్కలేదని 1952లో ఆయన రాశారు.13

స్టూడియో, పరిశ్రమ

1953 నాటికి మద్రాసులో కోడంబాక్కం ఆర్కాట్ రోడ్డులోని రోహిణీ స్టూడియోస్ హెచ్. ఎం. రెడ్డి సొంతం.14 1950 జూలైలో దక్షిణ భారత ఫిల్మ్ ఛాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్ అధ్యక్షుడిగా ఆయన సినిమా విచారణ కమిటీ ముందు సాక్ష్యం చెప్పారు.15

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

రోహిణీ పిక్చర్స్ ఎప్పుడు మొదలైంది. సంస్థను 1937లో స్థాపించారని ఇయర్ బుక్ చెబుతుంది.10 కుటుంబరావు దాని స్థాపనను 1938లో దాని తొలి సినిమా గృహలక్ష్మి విడుదలతో కలిపి చెబుతారు.2

Footnotes

  1. Indian Motion Picture Almanac (1953), p. 378, Who’s Who, “Reddy, H. M.” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. Kutumbarao, “Telugu chitralu: simhavalokanam”, Andhra Prabha, 1 October 1953, in Cinema Vyasalu, Vol. 1, p. 172 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  3. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 20 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  4. Kutumbarao, “Toli mali darsakulu”, Telugu Swatantra, 23 October 1953, in Cinema Vyasalu, Vol. 2 (Viplava Rachayitala Sangham, 2000), p. 248 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  5. K. N. T. Sastry, Chittoor V. Nagaiah: A Monograph (New Delhi: Publications Division, 2000), p. 19 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  6. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 31 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  7. Kutumbarao, “Mailurallu” (1952), Cinema Vyasalu, Vol. 1, p. 160 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  8. “Telugu Film”, unsigned article in Indian Talkie, 1931–56: Silver Jubilee Souvenir (Bombay: Film Federation of India, 1956), p. 91 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 21 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  10. Kappagantula Satyanarayana (ed.), Prapancha Darsini (Andhra Directory and Year Book 1954–55) (1955), p. 518 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  11. Silver Jubilee Souvenir (1956), p. XXII, list of Telugu talkies, 1936–1952 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  12. Silver Jubilee Souvenir (1956), unnumbered page (PDF p. 229), “Producers of ten films and more” (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  13. Kodavatiganti Kutumbarao, “Telugu cinema vishishta charitralo konni mailurallu” (1952), in Cinema Vyasalu, Vol. 1 (Viplava Rachayitala Sangham, 2000), p. 159 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  14. I. K. Menon and S. G. Chandavarkar (compilers), Indian Motion Picture Almanac and Who’s Who, 1953 (Bombay: Film Federation of India, 1953), p. 115, motion picture studios (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  15. Film Enquiry Committee, Report of the Film Enquiry Committee, 1951 (New Delhi: Government of India Press, 1951), p. 280, Appendix IV (archive.org (opens in a new tab)). ↩

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (7)
  1. Kodavatiganti Kutumbarao; Krishnabai and Prasad (eds.), Cinema Vyasalu, Vol. 1 (Vyasa Prapancham 4) (in Telugu) (opens in a new tab), Viplava Rachayitala Sangham, Andhra Pradesh, 2000, pp. 159–160, 172. Cite-only; paraphrased. [Cite only]
  2. Kodavatiganti Kutumbarao; Krishnabai and Prasad (eds.), Cinema Vyasalu, Vol. 2 (Vyasa Prapancham 4) (in Telugu) (opens in a new tab), Viplava Rachayitala Sangham, Andhra Pradesh, 2000, pp. 248. Cite-only; paraphrased. [Cite only]
  3. Kappagantula Satyanarayana (ed.), Prapancha Darsini (Andhra Directory and Year Book 1954-55) (in Telugu) (opens in a new tab), 1955, pp. 518. Cite-only; paraphrased. [Cite only]
  4. K. N. T. Sastry, Chittoor V. Nagaiah: A Monograph (opens in a new tab), Publications Division, Government of India, New Delhi (for the National Film Archive of India), 2000, pp. 3, 19–21, 30–31. Cite-only; paraphrased. [Cite only]
  5. Film Federation of India, Indian Talkie, 1931-56: Silver Jubilee Souvenir (opens in a new tab), Film Federation of India, Bombay, 1956, pp. 91, XXII; statistics, PDF p. 229. [Public domain in India (photographs and unsigned matter); signed articles cite only]
  6. I. K. Menon and S. G. Chandavarkar (compilers), Indian Motion Picture Almanac and Who's Who, 1953 (opens in a new tab), Film Federation of India, Bombay, 1953, pp. 115, 378. [Public domain in India (directory and unsigned matter); signed articles cite only]
  7. Film Enquiry Committee (S. K. Patil, chairman), Report of the Film Enquiry Committee, 1951 (opens in a new tab), Government of India Press, New Delhi, 1951, pp. 280. [Public domain in India]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: