ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం

ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలోని తెలుగు జిల్లాల మొదటి విశ్వవిద్యాలయం.¹² 1926లో మద్రాసు శాసన మండలి చేసిన చట్టంతో అది ఏర్పడింది.¹ అప్పటి వరకు ఈ జిల్లాల కళాశాలలు మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం కిందే ఉండేవి.¹ 1928–29లో దాని కేంద్రం విశాఖపట్నంకు మారింది. తర్వాత అక్కడి వాల్తేరులో అది తన సొంత కళాశాలలు తెరిచింది.³⁴

విశ్వవిద్యాలయం కోసం డిమాండ్

1926కు ముందు పదేళ్లకు పైగా తెలుగు జిల్లాల ప్రజలు తమకంటూ ఒక విశ్వవిద్యాలయం కావాలని మద్రాసు ప్రభుత్వాన్ని పదే పదే కోరారు.¹ 1920లో మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయ సెనేట్ దానికి అంగీకరించింది.¹ ప్రెసిడెన్సీలోని ప్రతి ప్రధాన భాషా ప్రాంతానికి సుమారు ఒక విశ్వవిద్యాలయం ఉండాలని అది తీర్మానించింది.¹ ఆంధ్రుల విశ్వవిద్యాలయం పనిని “ఇక ఆలస్యం లేకుండా” మొదలుపెట్టాలని అది చెప్పింది.¹

1921లో ప్రభుత్వం ఈ ప్రణాళికపై ఒక కమిటీని నియమించింది.¹ మరుసటి ఏడాది అది నివేదిక ఇచ్చింది.¹ విద్యార్థులు కలిసి ఉండి చదువుకునే బోధనా విశ్వవిద్యాలయం కావాలని సూచించింది.¹ కానీ విశ్వవిద్యాలయం ఎక్కడ ఉండాలో కమిటీ ఒక నిర్ణయానికి రాలేకపోయింది.¹ 1925 ఏప్రిల్‌లో బిల్లు ముసాయిదా తయారు చేయడానికి ఒక అధికారిని ప్రత్యేక విధుల్లో నియమించారు.¹ 1926 జనవరిలో మద్రాసు శాసన మండలి దాన్ని ఆమోదించింది.¹

1926 చట్టం

బిల్లుపై చర్చ సుదీర్ఘంగా, కొన్నిసార్లు కటువుగా సాగిందని 1922–27 అధికారిక సమీక్ష చెబుతుంది.¹ బిల్లు సెలెక్ట్ కమిటీ కేంద్రం కోసం రాజమండ్రిని ఎంచుకుంది.² కానీ ఆమోదం పొందిన చట్టం కేంద్రాన్ని ఒక్క కళాశాల కూడా లేని విజయవాడ (అప్పటి బెజవాడ)లో పెట్టింది.² డిగ్రీ బోధనను విశాఖపట్నం, రాజమండ్రి, అనంతపురం అనే మూడు కేంద్రాల్లో కేంద్రీకరించాలని నిర్ణయించారు.²

చట్టం 1926 ఏప్రిల్‌లో అమలులోకి వచ్చింది.² గంజాం, విశాఖపట్నం, పశ్చిమ గోదావరి, తూర్పు గోదావరి, కృష్ణా, గుంటూరు, నెల్లూరు, బళ్లారి, అనంతపురం, కడప, కర్నూలు, చిత్తూరు అనే పన్నెండు జిల్లాలు దాని పరిధిలో ఉండేవి.² కాలక్రమంలో భారతీయ భాషలే బోధనకు, పరీక్షలకు మాధ్యమాలు కావాలని కూడా చట్టం నిర్దేశించింది.² దాని మొదటి ప్రో-ఛాన్సలర్ బొబ్బిలి మహారాజా తెలుగు, సంస్కృత విద్యల కోసం లక్ష రూపాయలు ఇచ్చారు.²

కొత్త కేంద్రం

చట్టాన్ని మార్చడానికి ఒకదాని వెంట ఒకటి బిల్లులు వచ్చాయి.² ఈ గొడవల వల్ల విశ్వవిద్యాలయపు ఆర్థిక స్థితి, పనులు వెనకబడ్డాయని 1922–27 సమీక్ష అంటుంది.² 1928–29లో విశాఖపట్నాన్ని కేంద్రంగా చేస్తూ చట్టాన్ని సవరించారు.³ అదే సమయంలో దత్త మండలాల (రాయలసీమ), చిత్తూరు కళాశాలలను దాని పరిధి నుంచి తీసేశారు.³

ఆ ఏడాది జేపూర్ రాజా ప్రో-ఛాన్సలర్‌గా, సి. ఆర్. రెడ్డి వైస్-ఛాన్సలర్‌గా ఉన్నారు.⁵ గ్రంథాలయం అప్పటికీ అద్దె భవనంలోనే ఉండేది.⁵ విశ్వవిద్యాలయం తన మొదటి పుస్తకం The Beginnings of Local Taxation in the Madras Presidency (మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో స్థానిక పన్నుల ఆరంభం) ప్రచురించింది.⁵

వాల్తేరులో కళాశాలలు

మొదట్లో బోధనంతా విశ్వవిద్యాలయం కాకుండా, వేర్వేరు యాజమాన్యాల కింద ఉన్న కళాశాలలే చేసేవి.² విశ్వవిద్యాలయపు సొంత ఆర్ట్స్ కళాశాల 1931 జూలైలో వాల్తేరులో మొదలైంది.⁴⁶ చరిత్ర, అర్థశాస్త్రం, రాజనీతి, తెలుగు భాషా సాహిత్యాలను అది ఆనర్స్ డిగ్రీ వరకు బోధించింది.⁶ 1932లో గణితం, తత్వశాస్త్రం, 1934లో కామర్స్ వచ్చి చేరాయి.⁶

భౌతిక, రసాయన శాస్త్రాల్లో ఆనర్స్ కోర్సులతో సైన్స్, టెక్నాలజీ కళాశాల 1932 జూలైలో మొదలైంది.⁶⁷ 1933 నుంచి అక్కడ చక్కెర పరిశ్రమను ప్రత్యేక అంశంగా బోధించారు.⁶ లక్ష రూపాయల వరకు పెరిగే వార్షిక గ్రాంటును జేపూర్ మహారాజా దానికి వాగ్దానం చేశారు.⁶ తాను గానీ తన వారసులు గానీ పదిహేను లక్షల మూలధనం ఇచ్చే వరకు దాన్ని చెల్లిస్తానన్నారు.⁶ 1939–40 రిజిస్టరు దాన్ని జేపూర్ విక్రమ దేవ్ సైన్స్, టెక్నాలజీ కళాశాల అని పిలుస్తుంది.⁷

1939–40లో కళాశాలలు

1939–40 నాటికి విశ్వవిద్యాలయానికి 23 కళాశాలలు ఉన్నాయి.⁸ వాటిలో రెండు వాల్తేరులోని దాని సొంత కళాశాలలు. రెండు వృత్తి విద్యా కళాశాలలు: రాజమండ్రిలోని ప్రభుత్వ శిక్షణ కళాశాల, విశాఖపట్నంలోని వైద్య కళాశాల.⁸ ఆరు ఫస్ట్-గ్రేడ్ కళాశాలలు, అవి బి.ఎ. వరకు బోధించేవి.⁸ ఐదు సెకండ్-గ్రేడ్ కళాశాలలు, ఎనిమిది ప్రాచ్య (సంస్కృత) కళాశాలలు.⁸

కొత్త విశ్వవిద్యాలయపు వైద్య డిగ్రీని మొదట్లో బ్రిటన్ అంగీకరించలేదు.⁹ 1920లలో అక్కడి జనరల్ మెడికల్ కౌన్సిల్ ఆంధ్ర ఎం.బి.బి.ఎస్. డిగ్రీని గుర్తించడానికి నిరాకరించింది.⁹

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

ఈ పేజీకి వాడిన ఆధారాల మధ్య ఎలాంటి భేదమూ కనిపించలేదు.

Footnotes

1. Progress of Education in India, 1922–27 (Ninth Quinquennial Review), Vol. I, p. 58 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴

2. Progress of Education in India, 1922–27, Vol. I, p. 59 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹

3. Report on Public Instruction in the Madras Presidency for 1928–29, Vol. I, p. 1 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

4. Andhra University: The Annual Register 1939–40, p. 312 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²

5. Report on Public Instruction for 1928–29, Vol. I, p. 10 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

6. Progress of Education in India, 1932–37 (Eleventh Quinquennial Review), Vol. I, p. 61 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

7. Andhra University: The Annual Register 1939–40, p. 316 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²

8. Andhra University: The Annual Register 1939–40 (1939), p. 302, list of colleges (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

9. Progress of Education in India, 1922–27, Vol. I, p. 191 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²