తెలుగు చరిత్రTelugu History

చిత్తూరు వి. నాగయ్య

చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన రంగస్థల నటుడు, గాయకుడు, స్వాతంత్ర్యోద్యమ కార్యకర్త చిత్తూరు వుప్పలదడియం నాగయ్య (మరణం 1973) తెలుగు సినిమా తొలి తారల్లో ఒకరయ్యారు. *గృహలక్ష్మి* (1938)తో సినిమాల్లోకి వచ్చారు, వాహినీ తొలి చిత్రాల్లో కథానాయకుడు, సంగీత దర్శకుడు ఆయనే. పోతన, వేమన, త్యాగయ్య వంటి భక్తకవుల పాత్రలు వేశారు, *త్యాగయ్య* (1946)కు దర్శకత్వం వహించారు. 1965లో పద్మశ్రీ పొందినా పేదరికంలోనే మరణించారు.

Black-and-white head-and-shoulders portrait of a man with wavy hair, looking at the camera.
Black-and-white head-and-shoulders portrait of a man with wavy hair, looking at the camera. · Indian Talkie, 1931-56: Silver Jubilee Souvenir (Film Federation of India, Bombay, 1956), with his article "Artistes Are Born, Actors Are Made", captioned "V. Nagiah" (opens in a new tab) · Public domain in India

చిత్తూరు వి. నాగయ్య రంగస్థల నటుడు, గాయకుడు; తెలుగు సినిమా తొలి తారల్లో ఒకరయ్యారు.12 జాతీయ ఫిల్మ్ ఆర్కైవ్ కోసం ఆయన జీవితాన్ని అధ్యయనం చేసిన కె. ఎన్. టి. శాస్త్రి, 1940లలో అర్థవంతమైన తెలుగు సినిమా ఎదిగిన తీరు నాగయ్య జీవితంలో కనిపిస్తుందని అంటారు.1 భక్తకవుల పాత్రలను తెరమీద పోషించిన నటుడిగానే నాగయ్యను అందరూ ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకుంటారు.3 ఇంటూరి వెంకటేశ్వరరావు సంపాదకత్వంలో వచ్చిన నాగయ్య స్వీయచరిత్రను శాస్త్రి ఆధారంగా తీసుకున్నారు.4

బాల్యం, రంగస్థలం

నాగయ్య 1904 మార్చి 28న రేపల్లెలో పుట్టారని శాస్త్రి చెబుతారు.5 ఆయనకు సుమారు రెండేళ్లున్నప్పుడు నాయనమ్మ ఆయనను చిత్తూరు జిల్లా కుప్పం దగ్గర ఉన్న తన ఊరు గోగునూరుకు తీసుకెళ్లింది.5 తండ్రి రామలింగశర్మ పేద రెవెన్యూ గుమాస్తా; తర్వాత ఆయన హరికథ (పవిత్ర కథలు చెప్పే కళ) కళాకారుడయ్యారు.56 చిన్నతనం నుంచే బాలుడు సంగీతం నేర్చుకున్నాడు.6

కుటుంబం చిత్తూరుకు మారింది; అక్కడ బాలుడికి నాటకాల మీద మోజు పుట్టింది.67 మొదటి పాత్ర అనుకోకుండా వచ్చింది. ఊరికి వచ్చిన సురభి సమాజంలో ప్రహ్లాదుడి వేషం వేసే బాలుడికి జబ్బు చేస్తే, హెడ్‌మాస్టర్ నాగయ్యను రంగస్థలం మీదకు నెట్టారు.7 నాటకాల ధ్యాస మళ్లించడానికి తల్లిదండ్రులు ఆయనను తిరుపతి పంపారు, కానీ అక్కడ కూడా ఆయన ఒక నాటక సమాజంలో చేరారు.8

ఆయన ఉపాధ్యాయ శిక్షణ పొందారు; గుమాస్తాగా, కొంతకాలం పోలీసు కానిస్టేబుల్‌గా పనిచేశారు.89 ఆ రోజుల్లోనూ నటన మానలేదు. సురభి సమాజంలో చిత్రాంగి అనే స్త్రీ పాత్ర వేశారు; బళ్లారి రాఘవ ప్రదర్శించిన రామదాసు నాటకంలో కబీరు పాత్ర వేశారు.910 ప్రైవేటుగా చదివి బి.ఎ. డిగ్రీ పొందారు.1011

స్వాతంత్ర్యోద్యమం

కందుకూరి వీరేశలింగం వంటి సంస్కర్తల రచనలు నాగయ్యను కదిలించాయి.11 1926లో గౌహతి కాంగ్రెస్ సభకు హాజరయ్యారు.11 ఇంగ్లీషు పాలన మీద తీవ్ర వ్యతిరేకత వల్ల డిగ్రీ ప్రదానోత్సవానికి వెళ్లలేదు.11 మద్రాసులో ఉప్పు సత్యాగ్రహం మొదలైనప్పుడు స్వచ్ఛంద దళాలను ఏర్పాటు చేశారు.12

మద్రాసులో ఆయన చెన్నపురి ఆంధ్ర మహాసభలో చేరారు; అక్కడే అప్పుడు చదువుకుంటున్న బి. ఎన్. రెడ్డి‌ను కలిశారు.12 ఆయన నాటకం ఒకటి చూసిన కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు ఆయనను ఆంధ్రపత్రిక విలేకరిగా నియమించారు.12 రెండో భార్య, తండ్రి మరణించాక బతుకుతెరువు కోసం గ్రామఫోన్ కంపెనీకి పాటలు పాడి రికార్డు చేశారు.1213

సినిమాల్లోకి

టాకీలు వచ్చాక నాగయ్య ఏడేళ్ల పాటు సినిమాల్లోకి రావడానికి ప్రయత్నించి మళ్లీ మళ్లీ విఫలమయ్యారు.142 సిలోన్ వ్యాపారిలా నటించిన ఒక మోసగాడు ఆయన పొదుపంతా దోచుకున్నాడు; ఆయన మురికివాడకు మారాల్సి వచ్చింది.15 అప్పుడే హెచ్. ఎం. రెడ్డి కొత్త సంస్థ రోహిణీ పిక్చర్స్ గృహలక్ష్మి మొదలుపెట్టింది. బి. ఎన్. రెడ్డి సలహాతో రెడ్డి నాగయ్యకు గోపి అనే దేశభక్తుడి పాత్ర ఇచ్చారు.152 సినిమా 1938లో వచ్చింది; ఆయన దేశభక్తి పాటలు వెంటనే జనంలోకి పోయాయి.2

1939లో బి. ఎన్. రెడ్డి హెచ్. ఎం. రెడ్డి నుంచి విడిపోయి వాహినీ పిక్చర్స్ మొదలుపెట్టారు; దాని కార్యాలయం నాగయ్య కుటీరంలోనే ఉండేది.16 వాహినీ తొలి చిత్రం వందేమాతరం‌లో కథానాయకుడు, సంగీత దర్శకుడు నాగయ్యే.16 సుమంగళి‌లో ఆయన వీరేశలింగాన్ని ఆదర్శంగా తీసుకున్న వృద్ధ సంస్కర్త పాత్ర వేశారు.316 ఈ పాత్రే తనకు పేరు తెచ్చిందని 1956లో నాగయ్య రాశారు. దాన్ని చూసి సంపాదకుడు బాబూరావు పటేల్ ఫిల్మ్ ఇండియా‌లో “ఇదిగో ఒక పాల్ మునీ” అని రాశారు.17

భక్తకవులు

ఆ తర్వాత కె. వి. రెడ్డి దర్శకత్వంలో వాహినీ తీసిన భక్త పోతన (1944)లో బమ్మెర పోతన పాత్ర నాగయ్యకు ఇచ్చింది.1819 అది ఆయన నట జీవితంలో మలుపు అయింది.2018 యోగి వేమన‌లో వేమనగా నటించాక భక్తుడి ముద్ర ఆయనకు శాశ్వతంగా అంటుకుపోయింది.19

నాగయ్య రేణుకా ఫిలిమ్స్ అనే సొంత సంస్థ పెట్టారు.1821 రెండో సినిమా త్యాగయ్య (1946)కు కథ రాసి, దర్శకత్వం వహించి, సంగీతం సమకూర్చి, త్యాగరాజు పాత్రను తానే పోషించారు.221923 సంగీతంతోనే కథ నడిపిన మొదటి తెలుగు సినిమా అదేనని కొడవటిగంటి కుటుంబరావు అన్నారు. దానితో నాగయ్యకు తెలుగు సినిమా చరిత్రలో శాశ్వత స్థానం దక్కిందని రాశారు.24

ఆయన తమిళ సినిమాల్లోనూ నటించారు; 1950లో ఏళై పడుం పాడు‌కు మద్రాసు మోషన్ పిక్చర్స్ అకాడమీ ఆయనను ఉత్తమ నటుడిగా ఎంపిక చేసింది.1625 1950 జూలైలో మద్రాసులో సినిమా విచారణ కమిటీ ముందు నిర్మాతగా, నటుడిగా, దర్శకుడిగా సాక్ష్యం చెప్పారు.26

చివరి ఏళ్లు

నాగయ్య బాగా సంపాదించినా ధారాళంగా దానం చేశారని శాస్త్రి రాశారు. ఆయన ఇంటికి వచ్చిన అతిథులు, స్నేహితులు, రాజకీయ కార్యకర్తలు ఖాళీ చేతులతో తిరిగి వెళ్లడం అరుదు.1927 తప్పుడు పెట్టుబడులు, అప్పులు ఆయనను పేదవాణ్ణి చేశాయి.2829 కంచర్ల గోపన్న మీద దర్శకుడిగా తన చివరి సినిమా రామదాసు‌ను పూర్తి చేయడానికి ఆయన పదేళ్లు కష్టపడ్డారు; దానికి రాష్ట్రపతి పతకం వచ్చింది.2930

1965లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీ ఇచ్చింది.30 దాదాపు మరణించే వరకు చిన్న పాత్రల్లో నటిస్తూనే ఉన్నారు.30 1973 డిసెంబర్ 30న ఆయన మరణించారు; ఆయన అంతిమయాత్రకు మద్రాసు నగరమంతా రోడ్లమీదికి వచ్చినట్టుందని శాస్త్రి రాశారు.31

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

ఎప్పుడు, ఎక్కడ పుట్టారు. నాగయ్య 1904 మార్చి 28న రేపల్లెలో పుట్టారని శాస్త్రి చెబుతారు.5 కానీ 1938లో సినిమాల్లోకి వచ్చినప్పుడు ఆయన వయసు 29 అని కూడా శాస్త్రే అంటారు.232 ఆయన 1910లో చిత్తూరు జిల్లా కుప్పంలో పుట్టారని 1953 నాటి సినిమా అల్మనాక్ చెబుతుంది.21

Footnotes

  1. K. N. T. Sastry, Chittoor V. Nagaiah: A Monograph (New Delhi: Publications Division, 2000), p. 1 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  2. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 20 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  3. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 4 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  4. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), preface (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  5. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 9 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  6. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 10 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  7. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 11 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  8. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 12 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  9. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 13 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  10. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 14 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  11. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 15 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  12. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 16 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  13. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 17 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  14. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 18 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  15. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 19 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  16. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 21 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  17. V. Nagiah, “Artistes are Born, Actors are Made”, in Indian Talkie, 1931–56: Silver Jubilee Souvenir (Bombay: Film Federation of India, 1956), p. 137 (archive.org (opens in a new tab)). Signed article, cite-only; paraphrased. ↩

  18. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 22 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  19. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  20. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 5 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  21. I. K. Menon and S. G. Chandavarkar (compilers), Indian Motion Picture Almanac and Who’s Who, 1953 (Bombay: Film Federation of India, 1953), p. 349, Who’s Who, “Nagiah, V.” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  22. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 6 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  23. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 160, filmography (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only. ↩

  24. Kodavatiganti Kutumbarao, “Telugu cinema vishishta charitralo konni mailurallu” (1952), in Cinema Vyasalu, Vol. 1 (Viplava Rachayitala Sangham, 2000), p. 161 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  25. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 25 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  26. Film Enquiry Committee, Report of the Film Enquiry Committee, 1951 (New Delhi: Government of India Press, 1951), p. 280, Appendix IV (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  27. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 28 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  28. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 24 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  29. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  30. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 27 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  31. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 29 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  32. Sastry, Chittoor V. Nagaiah (2000), p. 31 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. K. N. T. Sastry, Chittoor V. Nagaiah: A Monograph (opens in a new tab), Publications Division, Government of India, New Delhi (for the National Film Archive of India), 2000, pp. 1, 4–6, 9–29, 31, 160. Cite-only; paraphrased. [Cite only]
  2. I. K. Menon and S. G. Chandavarkar (compilers), Indian Motion Picture Almanac and Who's Who, 1953 (opens in a new tab), Film Federation of India, Bombay, 1953, pp. 349. [Public domain in India (directory and unsigned matter); signed articles cite only]
  3. Film Federation of India, Indian Talkie, 1931-56: Silver Jubilee Souvenir (opens in a new tab), Film Federation of India, Bombay, 1956, pp. 92, 137. V. Nagiah's signed article is cite-only; paraphrased. [Public domain in India (photographs and unsigned matter); signed articles cite only]
  4. Kodavatiganti Kutumbarao; Krishnabai and Prasad (eds.), Cinema Vyasalu, Vol. 1 (Vyasa Prapancham 4) (in Telugu) (opens in a new tab), Viplava Rachayitala Sangham, Andhra Pradesh, 2000, pp. 161. Cite-only; paraphrased. [Cite only]
  5. Film Enquiry Committee (S. K. Patil, chairman), Report of the Film Enquiry Committee, 1951 (opens in a new tab), Government of India Press, New Delhi, 1951, pp. 280. [Public domain in India]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: