కొండపల్లి కోట

1882లో రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) ఈ కోటను వర్ణించారు: “కొండ పైన ఒక కోట, అందమైన రాజభవనం ఉన్నాయి.”¹ ఆ రాజభవనాన్ని “ముస్లిం సుబేదార్లు మళ్లీ అలంకరించారు, మొదటి సుబేదారు ముస్తఫా పేరు మీదుగా వాళ్లు ఈ చోటును ముస్తఫానగర్ అని పిలిచారు”.¹ “బలమైన కోట గోడల వరుసలు, మైదానాలపై ఆధిపత్యం ఉన్న చోట్ల అనేక బురుజులు ఉన్నాయి. అవశేషాలు విస్తారంగా ఉన్నాయి.”¹ కొండ కింద “ప్రధాన దారిని కాపాడే రెండో కోట ఉంది” అని ఆయన జోడించారు.¹ కొండపల్లి పేజీ చూడండి.

కాలం

కొండపల్లిని “సుమారు క్రీ.శ. 1360లో కొండవీడు రెడ్డి రాజులు కట్టించారు” అని Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) చెబుతుంది.² కొండ కోటను అనవేమారెడ్డి పాలనలో “కట్టించారని చెబుతారు” అని కృష్ణా మాన్యువల్ చెబుతుంది.³ పదవ శతాబ్దంలో ఈ కోట లేదని సూయెల్ భావించారు.¹ అది “బహుశా రెడ్లు అధికారంలో ఉన్న సుమారు పద్నాలుగవ శతాబ్దం నాటిది” అని ఆయన భావించారు.¹ ఆయనకు సమాచారం ఇచ్చిన ఒకరు అది పూర్తయిన తేదీలను 1334 (ముద్రణలో మొదటి అంకె స్పష్టంగా లేదు) నుంచి 1362 వరకు అని ఇచ్చారు.¹

పెదకోమటి వేమ తమ్ముడు మాచ కొండపల్లికి కోట కట్టించాడని ఎం. సోమశేఖర శర్మ (M. Somasekhara Sarma) చెబుతారు.⁴ పదిహేనవ శతాబ్దం మొదట్లో కృష్ణకు ఉత్తరాన ఉన్న ప్రాంతం తనకు లభించినప్పుడు మాచ ఇది చేశాడు.⁴ దిగువ కోట మొదటి ద్వారంలో 1436 నాటి శాసన ఫలకం ఒకటి అమర్చి ఉంది.¹ కృష్ణా ఒడ్డున ఒక ప్రైవేటు వ్యక్తి ఒక ఆలయం కట్టించడాన్ని అది నమోదు చేస్తుంది. దాన్ని వేరేచోటు నుంచి తెచ్చారని సూయెల్ భావించారు.¹ కొండవీటి రెడ్డి రాజులు పేజీ చూడండి.

తర్వాతి చరిత్ర

గజపతి రాజు పురుషోత్తముడు 1470లో కొండపల్లిని బహమనీ సుల్తానుకు అప్పగించాడు.⁵⁶ అక్కడి హిందూ నివాసులు తిరుగుబాటు చేసి ముస్లిం సుబేదారును చంపారు.⁵⁶ సుమారు 1477–78లో సుల్తాను దాన్ని మళ్లీ తీసుకున్నాడు.⁵⁶ అప్పుడు కొండపల్లి ఆలయాన్ని (గెజిటీర్ దాని పేరు చెప్పదు) ధ్వంసం చేశారని, దాని బ్రాహ్మణ పూజారులను చంపారని, ఆ చోట ఒక మసీదు కట్టారని గోదావరి గెజిటీర్ చెబుతుంది.⁶

తర్వాత ఈ కోటను చాలాసార్లు మళ్లీ తీసుకున్నారు:²

• సుమారు 1515లో శ్రీకృష్ణదేవరాయలు²
• 1531లో సుల్తాన్ కులీ కుతుబ్ షా²
• 1687లో ఔరంగజేబు సైన్యం²
• 1766లో జనరల్ కైలాడ్²

కొండపల్లి, మల్కాపురం సరిహద్దులో 1528 లేదా 1530 నాటి ఒక శాసనాన్ని సూయెల్ నమోదు చేశారు.⁷ “కొండపల్లిని పట్టుకున్నందుకు ఎంతో సంతోషించిన” ఒక ముస్లిం ఇచ్చిన దానం గురించి అది చెబుతుంది.⁷

Footnotes

1. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (1882), p. 49 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹

2. Imperial Gazetteer of India: Madras, Vol. I (1908), p. 323 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 10 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

4. M. Somasekhara Sarma, History of the Reddi Kingdoms (1948), p. 158 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

5. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 26 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

6. Hemingway, Godavari (1907), p. 27 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

7. Sewell, Lists of the Antiquarian Remains, Vol. I (1882), p. 50 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²