అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ (కడప నవాబు)

అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ పఠాన్ నాయకుడు. ఆయన కాలంలోనే కడప నవాబులు రాయలసీమలో ఒక శక్తిగా ఎదిగారు.¹ 1915 నాటి కడప గెజిటీర్ ఆయనను “జిల్లాపై తన అధికారాన్ని స్థాపించిన మొదటి కడప నవాబు” అంటుంది.¹ ఆయన పాలన 1714లో మొదలైందని అది చెబుతుంది.¹ దాని మాటల్లో, “ఆయన చాలా శక్తి, సామర్థ్యం ఉన్న వ్యక్తి”.¹ ఆయన “తన రాష్ట్రాన్ని దక్షిణాన పుంగనూరు వరకు విస్తరించాడు, బారామహల్‌లో కూడా కప్పం వసూలు చేశాడు” అని అది చెబుతుంది.¹ కడప నవాబులు చూడండి.

మంజూరు

కిర్మాణీ (Kirmani) హైదర్ అలీ చరిత్ర రాశారు. దానిని మైల్స్ (Miles) ఇంగ్లీషులోకి అనువదించారు.² అందులో కిర్పా అంటే కడప (అప్పుడు కడ్డపా). జాగీర్ అంటే భూమి మంజూరు. దాని ప్రకారం “ఆలంగీర్ కొడుకు” బహదూర్ షా “ఆజం ఖాన్ మియానా సోదరుని కొడుకు అబ్దున్నబీ ఖాన్‌“కు “కిర్పాను జాగీర్‌గా” ఇచ్చాడు.² ఆ సమయంలో “బారామహల్‌ను ఆ జిల్లాకు కలిపారు”.²

“అబ్దుల్ నబ్బీ మియానా” కడప పట్టణాన్ని స్థాపించాడనే స్థానిక సంప్రదాయాన్ని గ్రిబుల్ (Gribble) తన కడప మాన్యువల్‌లో నమోదు చేశారు. “ఆయన ఢిల్లీ నుంచి నవాబుగా ఫర్మానా పొందాడని కూడా చెబుతారు”.³⁴ కానీ గ్రిబుల్ మరో కథనాన్ని ఎక్కువగా నమ్మారు.³⁴ దాని ప్రకారం గోల్కొండ సేనాపతి మీర్ జుమ్లా అధికారి ఒకరు ఆ కోటను కట్టించారు.³⁴

కర్ణాటక హైదరాబాద్ బాలాఘాట్‌లోని ఐదు సర్కార్‌లు (జిల్లాలు) సిద్ధవటం, గండికోట, గుత్తి, గుర్రంకొండ, కంభం అని విల్క్స్ (Wilks) వివరించారు.⁵ గుత్తి తప్ప మిగిలినవన్నీ “తర్వాత కర్పా పఠాన్ నవాబుల చిన్న రాజ్యంగా ఏర్పడ్డాయి. వారు దాదాపు ఈ కాలంలోనే అక్కడ స్థిరపడ్డారు” అని ఆయన చెప్పారు.⁵ కడప చూడండి.

సిద్ధవటం, గండికోట, గుర్రంకొండ

తాలూకా శిరస్తాదారు (ముఖ్య గుమాస్తా) సిద్ధవటం సంఘటనల కాలక్రమ పట్టికను సేకరించారు. దానిని గ్రిబుల్ ప్రచురించారు.⁶ దాని ప్రకారం 1714లో ఆర్కాట్ నుంచి నియమితుడైన ఖిల్లాదారు (కోట అధికారి) స్థానంలోకి “కడప నవాబు అబ్దుల్ నబ్బీ ఖాన్ వచ్చాడు”.⁶ ఆ పట్టిక ఆయనను “బారామహల్‌పై దాడి చేసినవాడు, కడప నవాబులలో గొప్పవాడు” అంటుంది.⁶ సిద్ధవటం జాగీర్ ఆయన రెండవ కొడుకు “అబ్దుల్ అమ్ము మీర్ సాహెబ్‌“కు వెళ్లింది. ఆయన దానిని 31 సంవత్సరాలు అనుభవించాడు.⁶

ఆయన “ఉత్తరాన గండికోటలో, దక్షిణాన గుర్రంకొండలో సైనిక దళాలను ఉంచాడు. కానీ దేశంలో క్రమం తేవడానికి నిజమైన ప్రయత్నం చేయలేదు” అని గెజిటీర్ చెబుతుంది.¹ గుర్రంకొండ ప్రాంతపు పాలెగాళ్లు (స్థానిక నాయకులు) “అక్రమంగా సంపాదించిన దానిలో ముస్లిం పాలకులకు వాటా ఇచ్చినంత కాలం” ఆయన వారి జోలికి వెళ్లలేదు.¹

ఆయన “సిద్ధవటం, గండికోట, కంభం, గుర్రంకొండ, పుంగనూరు జిల్లాలను తన ఒక్కడి పాలన కిందకు తెచ్చాడు” అని గ్రిబుల్ చెప్పారు.⁷ చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ (Charles Philip Brown) రాసిన Carnatic Chronology (కర్ణాటక కాలక్రమం) (1863) ప్రకారం 1710లో “అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ మయానా” గండికోటను పాలిస్తున్నాడు.⁸ సిద్ధవటాన్ని పాలించడానికి ఆయన ఒక ప్రతినిధిని పంపాడని బ్రౌన్ చెప్పారు.⁸ సిద్ధవటం, గండికోట, గుర్రంకొండ చూడండి.

మట్ల కుటుంబానికి చెందిన చిట్వేలు రాజులు ఆయన కింద తమ ప్రాంతాన్ని పాలించారు.⁹ 1801లో థామస్ మన్రో రాసిన మాటలను గెజిటీర్ ఉదహరిస్తుంది. మట్లవారు “ఒక బంట్రోతుల దళాన్ని పోషించడానికి దాదాపు తొంభై సంవత్సరాల క్రితం చిట్వేలును పొందారు”.⁹ వారు ఏటా పేష్కష్ (కప్పం) కూడా చెల్లించాలి.⁹ హైదర్ కడపను జయించినప్పుడు, ఇది “ఆ రాష్ట్రపు నవాబులకు చెల్లించేవారు, ఇది లక్ష రూపాయలకు పైగా ఉండేది”.⁹ ఈ మార్పు దాదాపు అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ నవాబు అయిన కాలంలో జరిగిందని గెజిటీర్ చెబుతుంది.⁹

పుంగనూరు, బారామహల్

గ్రిబుల్ 1802 నాటి మన్రో లేఖను అనుసరించారు.¹⁰⁷ 1718లో “కడప నవాబు అబ్దుల్ నబ్బీ ఖాన్ నిజాంతో సంబంధం లేకుండా స్వతంత్రంగా వ్యవహరించినట్లు కనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే ఆ సంవత్సరం ఆయన బారామహల్‌పై దండెత్తి దానిని లొంగదీశాడు” అని ఆయన చెప్పారు.¹⁰⁷ దారిలో ఆయన “పుంగనూరు పాలెగాడిని లొంగదీసి, 32,000 వరహాల పేష్కష్ చెల్లించేలా చేశాడు”.¹⁰⁷ ఆయన “యుద్ధ సమయంలో 2,000 మంది సైనికులను ఇవ్వాలని కూడా అతనిని కోరాడు”.¹⁰⁷

ఆయన తన దండయాత్రను బారామహల్ వరకు సాగించాడని, “శ్రీరంగపట్టణం ఖజానా నుంచి భారీ మొత్తాలు వసూలు చేసిన తర్వాతే వెనక్కి వచ్చాడు” అని గ్రిబుల్ మరోచోట చెప్పారు.⁷¹¹

కడప పఠాన్ నవాబులు తమ భూములను “తూర్పు కనుమల వెనుక వైపు, దాదాపు కావేరి వరకు, బారామహల్‌లో చాలా భాగంతో సహా” విస్తరించారని విల్క్స్ చెప్పారు.⁵¹²¹³ కడప నాయకుడు పేరుకు ఆర్కాట్ నవాబు కింద ఉండేవాడు.⁵¹²¹³ గుత్తి తప్ప కర్ణాటక హైదరాబాద్ బాలాఘాట్ మొత్తం ఆయన చేతిలో ఉండేది.⁵¹²¹³ కర్నూలు, సావనూరు నవాబులతో కలిసి ఆయన ఆర్కాట్‌కు చెందిన సాదతుల్లా ఖాన్‌తో చేరి మైసూరు నుంచి పెద్ద మొత్తం వసూలు చేశాడు.⁵¹²¹³ పుంగనూరు, సాదతుల్లా ఖాన్ చూడండి.

మరణం, వారసులు

అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ 1732 కంటే ముందే పాలన ఆపేశాడని గ్రిబుల్ కడప మాన్యువల్ చెబుతుంది.¹¹¹ ఆ సంవత్సరపు ఒక శాసనం ఆయన కొడుకు మహజిద్ ఖాన్‌ను నవాబుగా పేర్కొంటుంది. 1915 నాటి కడప గెజిటీర్ కూడా అదే చెబుతుంది.¹¹¹ ఆయన తన కుటుంబంలో పాలించిన మూడవవాడని గ్రిబుల్ భావించారు.¹¹ గ్రిబుల్ అభిప్రాయంలో మొదటివాడు అదే పేరు ఉన్న ఆయన తాత.¹¹

అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ అనే పేరున్న ఒక నవాబు, “బహుశా మొదటి అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ మనవడు”, 1740లో మరాఠాల చేతిలో ఓడిపోయాడని గెజిటీర్ జోడిస్తుంది.¹¹⁴ 1743లో “అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ కొడుకులు” ఫతే మియా, బడే మియా నిజాం-ఉల్-ముల్క్ సైన్యం వెంట దక్షిణానికి వెళ్లారు.¹¹⁴

1732లో ఆయన సాదతుల్లా ఖాన్‌తో కలిసి మరాఠాలపైకి దండెత్తాడని మహమ్మద్ బుర్హానుద్దీన్ (Muhammad Burhanuddin) చరిత్ర (1905) చెబుతుంది.¹⁵¹⁶¹⁷ ఆయన మరణం తర్వాత “కడప దేశంలో ఎడతెగని అంతర్యుద్ధం” జరిగిందని అది చెబుతుంది.¹⁵¹⁶¹⁷

ఆధారాలు ఎక్కడ విభేదిస్తాయి

ఆయన పాలన ఎప్పుడు ముగిసిందో ఆధారాలు వేర్వేరుగా చెబుతాయి.¹¹¹⁷

• ఆయన 1732 కంటే ముందే పాలన ఆపేశాడని గ్రిబుల్ మాన్యువల్ చెబుతుంది.¹¹ ఆ సంవత్సరపు ఒక శాసనం ఆయన కొడుకు మహజిద్ ఖాన్‌ను నవాబుగా పేర్కొంటుంది.¹¹¹
• బ్రౌన్ కాలక్రమం ఆయన మరణాన్ని పదకొండు సంవత్సరాల పాలన తర్వాత 1747లో ఉంచుతుంది.¹⁷ గెజిటీర్ ఆయన పాలన మొదలును 1714గా చెబుతుంది.¹
• అదే పేరు ఉన్న, “బహుశా మొదటి అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ మనవడు” అయిన తర్వాతి నవాబు ఒకడు 1740లో మరాఠాల చేతిలో ఓడిపోయాడని గెజిటీర్ చెబుతుంది.¹¹⁴

Footnotes

1. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah, Vol. I (1915), p. 41 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴

2. Mir Husain Ali Khan Kirmani, The History of Hydur Naik, tr. W. Miles (1842), p. 271 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

3. J. D. B. Gribble, A Manual of the District of Cuddapah (1875), p. 60 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

4. Gribble, Cuddapah (1875), p. 61 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

5. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, Vol. I (1810), p. 218 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

6. Gribble, Cuddapah (1875), p. 51 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

7. Gribble, Cuddapah (1875), p. 90 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

8. C. P. Brown, Carnatic Chronology (1863), p. 71 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

9. Brackenbury, Cuddapah (1915), p. 40, quoting Munro (1801) (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

10. Gribble, Cuddapah (1875), p. 89 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

11. Gribble, Cuddapah (1875), p. 91 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸

12. Wilks, Historical Sketches, Vol. I (1810), p. 227 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

13. Wilks, Historical Sketches, Vol. I (1810), p. 228 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

14. Brackenbury, Cuddapah (1915), p. 42 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

15. Muhammad Burhanuddin Siddiqui, The Carnatic & Kurnool, their Last Muhammedan Rulers (Madras, 1905), p. 22 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

16. Burhanuddin, The Carnatic & Kurnool (1905), p. 23 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

17. Brown, Carnatic Chronology (1863), p. 73 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴