ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

కడప నవాబులు

కడప నుండి, సిద్ధవటం కోట నుండి మొదట మొఘలుల తరఫున, తర్వాత నిజాముల తరఫున కడప ప్రాంతాన్ని పాలించిన పఠాన్ (మియానా) నాయకులు. కడప గెజిటీర్ అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ పాలనను 1714 నుండి లెక్కిస్తుంది. అతను సిద్ధవటం, గండికోట, కంభం, గుర్రంకొండలను పట్టుకుని, పుంగనూరు పాలెగాడు తనకు కప్పం చెల్లించేలా చేసి, బారామహల్‌పై దాడి చేశాడు. 1750లో నాసిర్ జంగ్ హత్యలో, 1751లో ముజఫర్ జంగ్‌పై దాడిలో ఒక కడప నవాబు పాల్గొన్నాడు. 1757లో మరాఠా సేనాని బల్వంత్ రావు నవాబు అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్‌ను ఓడించి చంపి, గుర్రంకొండను తీసుకున్నాడు. వివాదాస్పద వారసత్వం తర్వాత అబ్దుల్ హలీం ఖాన్ 1761 నుండి 1779లో హైదర్ అలీ అతనిని జయించి ఆ దేశాన్ని మీర్ సాహెబ్‌కు ఇచ్చే వరకు పాలించాడు. అది 1792లో నిజాంకు, 1800లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి వెళ్లింది.

పూర్తి చార్టు కోసం పక్కకు జరపండి; వివరాల కోసం ఏదైనా పట్టీని తాకండి.

ప్రతి పట్టీ ఒక ప్రాంతాన్ని పాలించిన శక్తి; కాలం ఎడమ నుంచి కుడికి. గీతల అంచు = సుమారు తేదీలు. వివరాల కోసం పట్టీని ఎంచుకోండి.

165016751700172517501775180018251850విజయనగరం, కుతుబ్ షాహీలు (క్రీ.శ. 1336–1687)విజయనగరం, కుతుబ్ షాహీలుమొఘలులు, అసఫ్ జాహీలు, బ్రిటిష్ పాలన (క్రీ.శ. 1687–1948)మొఘలులు, అసఫ్ జాహీలు, బ్రిటిష్ పాలనసంస్కరణ, స్వాతంత్ర్య, ప్రజా ఉద్యమాలు (క్రీ.శ. 1850–1956)తెలంగాణబీజాపూర్ ఆదిల్ షాహీలుమొఘల్ సామ్రాజ్యంకుతుబ్ షాహీలుఅసఫ్ జాహీలుకోస్తా ఆంధ్రకుతుబ్ షాహీలుఆర్కాటు నవాబులుమొఘల్ సామ్రాజ్యంఫ్రెంచి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీఅసఫ్ జాహీలుఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీఅసఫ్ జాహీలురాయలసీమమరాఠాలుకర్నూలు నవాబులుబీజాపూర్ ఆదిల్ షాహీలుఆర్కాటు నవాబులుకుతుబ్ షాహీలుకడప నవాబులుఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీమొఘల్ సామ్రాజ్యంగుత్తి మురారిరావు ఘోర్పడేబనగానపల్లె సంస్థానంఅసఫ్ జాహీలుమరాఠాలుమైసూరు (హైదర్ అలీ, టిప్పు సుల్తాన్)165016751700172517501775180018251850
జాబితాగా చూపించు

విజయనగరం, కుతుబ్ షాహీలు క్రీ.శ. 1336–1687

తెలంగాణ
బీజాపూర్ ఆదిల్ షాహీలు (సుమారు క్రీ.శ. 1489–1686) · కుతుబ్ షాహీలు (సుమారు క్రీ.శ. 1518–1687)
కోస్తా ఆంధ్ర
కుతుబ్ షాహీలు (సుమారు క్రీ.శ. 1524–1687)
రాయలసీమ
విజయనగర సామ్రాజ్యం (సుమారు క్రీ.శ. 1336–1646) · మరాఠాలు (సుమారు క్రీ.శ. 1677–1687) · బీజాపూర్ ఆదిల్ షాహీలు (సుమారు క్రీ.శ. 1568–1686) · కుతుబ్ షాహీలు (సుమారు క్రీ.శ. 1579–1687) · మొఘల్ సామ్రాజ్యం (సుమారు క్రీ.శ. 1686–1724)

మొఘలులు, అసఫ్ జాహీలు, బ్రిటిష్ పాలన క్రీ.శ. 1687–1948

తెలంగాణ
మొఘల్ సామ్రాజ్యం (క్రీ.శ. 1687–1724) · అసఫ్ జాహీలు (క్రీ.శ. 1724–1948)
కోస్తా ఆంధ్ర
ఆర్కాటు నవాబులు (సుమారు క్రీ.శ. 1710–1801) · ఫ్రెంచి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (క్రీ.శ. 1817–1954) · మొఘల్ సామ్రాజ్యం (క్రీ.శ. 1687–1724) · అసఫ్ జాహీలు (క్రీ.శ. 1724–1753) · ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (క్రీ.శ. 1759–1858)
రాయలసీమ
కర్నూలు నవాబులు (సుమారు క్రీ.శ. 1690–1839) · ఆర్కాటు నవాబులు (సుమారు క్రీ.శ. 1710–1801) · కడప నవాబులు (సుమారు క్రీ.శ. 1714–1779) · ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (క్రీ.శ. 1792–1858) · మొఘల్ సామ్రాజ్యం (సుమారు క్రీ.శ. 1686–1724) · గుత్తి మురారిరావు ఘోర్పడే (సుమారు క్రీ.శ. 1741–1776) · బనగానపల్లె సంస్థానం (సుమారు క్రీ.శ. 1724–1948) · అసఫ్ జాహీలు (సుమారు క్రీ.శ. 1724–1800) · మరాఠాలు (సుమారు క్రీ.శ. 1743–1774) · మైసూరు (హైదర్ అలీ, టిప్పు సుల్తాన్) (సుమారు క్రీ.శ. 1762–1799)

సంస్కరణ, స్వాతంత్ర్య, ప్రజా ఉద్యమాలు క్రీ.శ. 1850–1956

తెలంగాణ
అసఫ్ జాహీలు (క్రీ.శ. 1724–1948)
కోస్తా ఆంధ్ర
ఫ్రెంచి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (క్రీ.శ. 1817–1954) · ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (క్రీ.శ. 1759–1858)
రాయలసీమ
ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (క్రీ.శ. 1792–1858) · బనగానపల్లె సంస్థానం (సుమారు క్రీ.శ. 1724–1948)
రాజ్యాలు, సామ్రాజ్యాలు సుల్తానత్‌లు వలస పాలనలు అనిశ్చిత లేదా వివాదాస్పద తేదీలు ముందుగా మరో ప్రాంతంలో ఈ పేజీ

పాలనాకాలాలు

ప్రతి పట్టీ ఒక రాజు పాలనాకాలం; కాలం ఎడమ నుంచి కుడికి. c. = సుమారు తేదీ.

17001725175017751800అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ · సుమారు క్రీ.శ. 1714–1732 · సుమారు 18 సం.అబ్దుల్ నబీ ఖాన్సుమారు క్రీ.శ. 1714–1732 · సుమారు 18 సం.అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్ · సుమారు క్రీ.శ. 1732–1757 · సుమారు 25 సం.అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్సుమారు క్రీ.శ. 1732–1757 · సుమారు 25 సం.మొహసిన్ ఖాన్ · సుమారు క్రీ.శ. 1757–1761 · సుమారు 4 సం.మొహసిన్ ఖాన్సుమారు క్రీ.శ. 1757–1761 · సుమారు 4 సం.అబ్దుల్ హలీం ఖాన్ · క్రీ.శ. 1761–1779 · 18 సం.అబ్దుల్ హలీం ఖాన్క్రీ.శ. 1761–1779 · 18 సం.
  1. అబ్దుల్ నబీ ఖాన్సుమారు క్రీ.శ. 1714–1732 · సుమారు 18 సం.
  2. అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్సుమారు క్రీ.శ. 1732–1757 · సుమారు 25 సం.
  3. మొహసిన్ ఖాన్సుమారు క్రీ.శ. 1757–1761 · సుమారు 4 సం.
  4. అబ్దుల్ హలీం ఖాన్క్రీ.శ. 1761–1779 · 18 సం.
పాలనాకాలం · సుమారు = అంచనా తేదీ

పూర్తి జాబితా ఏ ఆధారంలోనూ లేదు; నమ్మదగిన సమాచారం లేకపోవడం వల్ల జాబితా ఇవ్వడం కష్టమని గ్రిబుల్ (1875) రాశాడు. అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ పాలన 1714లో మొదలైందని, 1732లో ఆయన కొడుకు మహజీద్ (అబ్దుల్ మజీద్) ఖాన్ నవాబుగా ఉన్నాడని కడప గెజిటీర్ (1915); అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్ 1757లో బల్వంత్ రావు చేతిలో మరణించాడని, తర్వాత మొహసిన్ ఖాన్ వచ్చాడని కిర్మానీ; అబ్దుల్ హలీం ఖాన్ 1761లో చెర నుంచి విడుదలై పద్దెనిమిదేళ్లు పాలించాడని సి. పి. బ్రౌన్ అనువదించిన తెలుగు కథనం చెబుతాయి; హలీం ఖాన్ 1779 మే 27న లొంగిపోయాడని విల్క్స్. 1740లో అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ అనే నవాబును గెజిటీర్ ప్రస్తావిస్తుంది; 1750–51 నాటి నవాబు 1751లో చనిపోయాడని గ్రిబుల్, గెజిటీర్ భావిస్తారు; 'ఆధారాల మధ్య భేదాలు' చూడండి.

వంశవృక్షం

పాలకులు, వారసత్వాన్ని వివరించే బంధువులు. ప్రతి గీత ఒక వ్యక్తి పుటలోని ఆధారసహిత వాక్యంపై ఆధారపడింది; ఆధారాలు వృక్షం కింద ఉన్నాయి. ఆ పుటను తెరవడానికి కార్డును ఎంచుకోండి.

  • తల్లిదండ్రులు, సంతానం
  • వివాహం
  • దత్తత
  • ఆధారాలు విభేదిస్తున్నాయి (కింద చూడండి)
  • సోదరుడు లేదా సోదరి
  • వారసత్వ క్రమం
వంశవృక్షం: Nawabs of Cuddapahకొడుకు?అబ్దుల్ నబీ ఖాన్సుమారు క్రీ.శ. 1714–17321అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్సుమారు క్రీ.శ. 1732–17572మొహసిన్ ఖాన్సుమారు క్రీ.శ. 1757–17613అబ్దుల్ హలీం ఖాన్క్రీ.శ. 1761–17794బక్షీ బేగంఅబ్దుల్ హలీం ఖాన్ సోదరి;1779లో సిద్ధవటం పతనంతర్వాత హైదర్ అలీని నికాద్వారా వివాహమాడిందిహైదర్ అలీ

  1. తరం 1

  2. తరం 2

    • 3మొహసిన్ ఖాన్సుమారు క్రీ.శ. 1757–1761అబ్దుల్ మజీద్ సోదరుడు; నవాబు పదవి చేపట్టి అన్న కొడుకులను సిద్ధవటంలో బంధించాడు; కర్నూలులో మరణించాడుసోదరుడు: అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్
    • 2అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్సుమారు క్రీ.శ. 1732–1757కడప నవాబు; 1732 శాసనంలో పేరు ఉంది; బల్వంత్ రావు చేతిలో మరణించాడని కిర్మానీ (1757)సోదరుడు: మొహసిన్ ఖాన్

  3. తరం 3

    • 4అబ్దుల్ హలీం ఖాన్క్రీ.శ. 1761–1779కుమారుడు: అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్సోదరుడు: బక్షీ బేగం
    • హైదర్ అలీభర్త: బక్షీ బేగం
    • బక్షీ బేగంఅబ్దుల్ హలీం ఖాన్ సోదరి; 1779లో సిద్ధవటం పతనం తర్వాత హైదర్ అలీని నికా ద్వారా వివాహమాడిందిసోదరి: అబ్దుల్ హలీం ఖాన్భార్య: హైదర్ అలీ

ఆధారాలు విభేదించే చోట్లు

అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్ తండ్రి

అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ కొడుకు; 1732 శాసనంలో నవాబుగా పేరు (గ్రిబుల్, 1875; కడప గెజిటీర్, 1915)

అబ్దుల్ హమీద్ ఖాన్ కొడుకు (సి. పి. బ్రౌన్ అనువదించిన తెలుగు కథనం, 1849)

  • In it, Abdul Halim Khan is the son of Abdul Masid Khan, "who was son of Abdul Hamid Khan". →
    1. Ram Chandra Rao Punganuri, Memoirs of Hyder and Tippoo, tr. C. P. Brown (1849), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)).
వృక్షంలోని ప్రతి గీతకు ఆధారాలు
  • అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ → అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్ (తల్లిదండ్రులు, సంతానం) · ఆధారాలు విభేదిస్తున్నాయి
  • అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్ · మొహసిన్ ఖాన్ (సోదరుడు లేదా సోదరి)
    • He says that Mahazid Khan died leaving a baby son, and his brother Mahasim Khan took the Nawabship. →
      1. J. D. B. Gribble, A Manual of the District of Cuddapah (1875), p. 91 (archive.org (opens in a new tab)).
  • అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్ → అబ్దుల్ హలీం ఖాన్ (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • In it, Abdul Halim Khan is the son of Abdul Masid Khan, "who was son of Abdul Hamid Khan". →
      1. Ram Chandra Rao Punganuri, Memoirs of Hyder and Tippoo, tr. C. P. Brown (1849), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)).
    • He says that Mahazid Khan died leaving a baby son, and his brother Mahasim Khan took the Nawabship. →
      1. J. D. B. Gribble, A Manual of the District of Cuddapah (1875), p. 91 (archive.org (opens in a new tab)).
  • అబ్దుల్ హలీం ఖాన్ · బక్షీ బేగం (సోదరుడు లేదా సోదరి)
  • హైదర్ అలీ · బక్షీ బేగం (వివాహం)

ఒకే తల్లి/తండ్రి నుంచి గీత ఉంటే, ఉటంకించిన ఆధారాలు మరొకరి పేరు ఇవ్వలేదని అర్థం.

Faded black-and-white photograph of a large rounded rocky hill rising above scrub-covered ground, with faint lines of walls across its slopes.
Faded black-and-white photograph of a large rounded rocky hill rising above scrub-covered ground, with faint lines of walls across its slopes. · J. D. B. Gribble, A Manual of the District of Cuddapah (Madras) (opens in a new tab) · Public domain

కడప నవాబులు పఠాన్ సైనికులు. పద్దెనిమిదవ శతాబ్దంలో ఎక్కువ భాగం వారు తూర్పు కనుమలకు పడమరన ఉన్న ఎత్తైన ప్రాంతాలను, అంటే తర్వాతి కడప (అప్పుడు కడ్డపా) జిల్లాను పట్టుకున్నారు. వారి అత్యంత శక్తిమంతుడైన నాయకుడు అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ సుమారు 1714 నుండి పాలించాడు.1 చివరివాడు అబ్దుల్ హలీం ఖాన్‌ను 1779లో హైదర్ అలీ జయించాడు.2

మద్రాసు Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) వారి ప్రారంభాన్ని వర్ణిస్తుంది.3 గోల్కొండ విజయం తర్వాత “అదే విధంగా కడప పట్టణం సుమారు ఈ సమయంలో దానిని మంజూరు చేసిన ఒక పఠాన్ నవాబు వారసుల చేతుల్లో కొనసాగింది” అని అది చెబుతుంది.3 ఈ నవాబు “జిల్లాలో జరిగిన వివిధ అల్లకల్లోల సంఘటనల్లో ముఖ్య పాత్ర పోషించాడు”.3 విల్క్స్ “సావనూరు, కడప అనే రెండు పఠాన్ కుటుంబాలు, కర్నూలులో మూడవది” గురించి వర్ణిస్తాడు.4 ఈ కుటుంబాలు ఉత్తరం నుండి వచ్చిన “అసలైన పఠాన్ల అవశేషాలను” తమ చుట్టూ చేర్చుకున్నాయి.4 ఈ పేజీ వారి చరిత్రను, దాని గురించి ఆధారాలు విభేదించే చోట్లను అనుసరిస్తుంది. కర్నూలు నవాబులు, కర్ణాటక (ఆర్కాటు) నవాబులు కూడా చూడండి.

ఆధారాలు

ఆ కుటుంబం వైపు నుండి రాసిన చరిత్ర ఏదీ లేదు. అత్యంత పూర్తి కథనాలు రెండు కడప మాన్యువళ్లలో ఉన్నాయి.567 మొదటిది జె. డి. బి. గ్రిబుల్ Manual of the District of Cuddapah (కడప జిల్లా మాన్యువల్, 1875).56 తాలూకా షెరిస్తాదారు (తాలూకా కార్యాలయ ముఖ్య గుమాస్తా) సేకరించిన సిద్ధవటం కాలక్రమాన్ని అది ముద్రిస్తుంది.5 “నమ్మదగిన సమాచారం లేకపోవడం” నవాబుల జాబితాను “చాలా కష్టం” చేస్తుందని గ్రిబుల్ ఒప్పుకుంటాడు.6 రెండవది సి. ఎఫ్. బ్రాకెన్‌బరీ Madras District Gazetteer (మద్రాసు జిల్లా గెజిటీర్, 1915). అది 1801–02 నాటి థామస్ మన్రో నివేదికలను వాడుతుంది.7

ఆ కుటుంబం అంతం కోసం ఈ ఆధారాలు ఉన్నాయి:289

  • మార్క్ విల్క్స్ Historical Sketches (చారిత్రక చిత్రాలు, 1817)2
  • డబ్ల్యూ. మైల్స్ అనువదించిన (1842) హైదర్ అలీపై కిర్మానీ పర్షియన్ చరిత్ర8
  • “హలీం ఖాన్ పతనం” గురించి ఒక తెలుగు కథనం9

చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ పుంగనూరు రామచంద్రరావు జ్ఞాపకాల తన అనువాదానికి (1849) ఈ తెలుగు కథనాన్ని జోడించారు.9 మరాఠీ, పర్షియన్ వ్రాతప్రతులు దానిని వదిలేసినందువల్ల ఆయన దానిని జోడించారు.9 రాబర్ట్ ఓర్మ్, జేమ్స్ గ్రాంట్ డఫ్ 1757 మరాఠా యుద్ధాన్ని వర్ణిస్తారు.1011 బ్రౌన్ Carnatic Chronology (కర్ణాటక కాలక్రమం, 1863) స్థానిక రికార్డుల నుండి తేదీల జాబితాను ఇస్తుంది.12

పుట్టుక

అనేక ఆధారాలు ఆ కుటుంబ పేరును మియానా అని ఇస్తాయి.1314 చక్రవర్తి బహదూర్ షా “అజం ఖాన్ మియానా మేనల్లుడు అబ్దున్నబీ ఖాన్‌కు కడపను జాగీరుగా ఇచ్చాడు” అని కిర్మానీ చెబుతాడు.13 జాగీరు అంటే భూమి మంజూరు.13 “అబ్దుల్ నబీ మియానా” కడప పట్టణాన్ని స్థాపించాడనే సంప్రదాయాన్ని గ్రిబుల్ నమోదు చేస్తాడు.14 అదే సంప్రదాయం ప్రకారం “అతను ఢిల్లీ నుండి నవాబుగా పట్టా పొందాడని చెబుతారు”.14

ఆ పట్టణం అంతకంటే పాతదని గ్రిబుల్ స్వయంగా భావించాడు.1514 గోల్కొండ సేనాని మీర్ జుమ్లా సహాయకుడు ఒకరు సుమారు 1570లో కట్టించిన కోట చుట్టూ అది పెరిగిందని అతను భావించాడు.1514 ఆ కుటుంబం సుమారు 1640–50 నాటిదని, లేదా 1565 తర్వాత అంతకుముందు నాయకులు ఉన్నారని అతను ఊహించాడు.6

ఒక నిర్దిష్ట సమయానికి ముందు నవాబులు “ఏ రాజకీయ ప్రాముఖ్యతనూ పొందలేదు” అని కడప గెజిటీర్ చెబుతుంది.1 “18వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో హైదరాబాద్ నిజాం దక్కన్‌ను ఆచరణలో స్వతంత్ర చక్రవర్తిగా పాలించడం ప్రారంభించినప్పుడు” ఆ సమయం వచ్చింది.1 1694 నాటికి కూడా సిద్ధవటం ప్రాంత గవర్నర్‌ను ఆర్కాటు నవాబు నియమించాడని అది జోడిస్తుంది.1 గ్రిబుల్ సిధౌట్ కాలక్రమం అతనిని “ఆర్కాటు సదూల్లా ఖాన్” (Sadoolla Khan of Arcot) అని పేర్కొంటుంది.5 కానీ విల్క్స్ సాదతుల్లా ఖాన్ నవాబుగా నియామకాన్ని 1713 నాటిదిగా చెబుతాడు (‘ఆధారాలు ఎక్కడ విభేదిస్తాయి’ చూడండి).16 అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ (కడప నవాబు), కడప చూడండి.

భూభాగం

కనుమల పైన ఉన్న దేశమైన కర్ణాటక హైదరాబాద్ బాలాఘాట్‌ను విల్క్స్ ఐదు సర్కారులుగా (జిల్లాలు) వర్ణిస్తాడు: సిద్ధవటం, గండికోట, గుత్తి, గుర్రంకొండ, కంభం.17 గుత్తి తప్ప మిగతావన్నీ “తర్వాత సుమారు ఈ కాలంలో అక్కడ స్థిరపడిన కడప పఠాన్ నవాబుల చిన్న రాజ్యంగా ఏర్పడ్డాయి” అని అతను చెబుతాడు.17 కొన్ని సంవత్సరాల్లోనే వారు “బారామహల్‌లో చాలా భాగంతో సహా, తూర్పు కనుమల వెనుక వెంబడి దాదాపు కావేరి వరకు తమ ఆస్తులను విస్తరించారు” అని అతను జోడిస్తాడు.17

కడప నవాబును “కర్ణాటక హైదరాబాద్ బాలాఘాట్‌కు కింది నవాబుగా (లేదా ఒక ప్రతినిధి ప్రతినిధికి ప్రతినిధిగా) పరిగణించవచ్చు” అని విల్క్స్ చెబుతాడు.18 నవాబు “గుత్తి తప్ప” దానిని మొత్తం పట్టుకున్నాడు.18 “కడప పఠాన్ నవాబు దానిని కలుపుకునే వరకు” గండికోట ఈ ఐదు సర్కారుల్లో ఒకదానికి రాజధాని అని Imperial Gazetteer చెబుతుంది.19

అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ 1714లో సిద్ధవటాన్ని దాని ఖిల్లాదారు (కోటాధిపతి) నుండి తీసుకున్నాడు.52021 1718లో అతను “బారామహల్‌పై దండెత్తి లొంగదీసి, దారిలో పుంగనూరు పాలెగాడిని లొంగదీసి, 32,000 వరహాల పేష్కష్ చెల్లించేలా చేశాడు” అని గ్రిబుల్ చెబుతాడు.2021 పేష్కష్ అంటే ఏటా చెల్లించే కప్పం. వరహాలు బంగారు నాణేలు.2021 సిద్ధవటం, గండికోట, గుర్రంకొండ, పుంగనూరు చూడండి.

పాలన, ఆదాయం

నవాబులు కోటల ద్వారా పాలించి, దేశంలో ఎక్కువ భాగాన్ని దాని పాలెగాళ్లకు (స్థానిక నాయకులు) వదిలారు. గెజిటీర్ ప్రకారం, అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ “ఉత్తరాన గండికోటలో, దక్షిణాన గుర్రంకొండలో దండులను ఏర్పాటు చేశాడు, కానీ దేశాన్ని క్రమంలోకి తేవడానికి నిజమైన ప్రయత్నం చేయలేదు”.1 పాలెగాళ్లు “తమ అక్రమ సంపాదనను ముస్లిం గవర్నర్లతో పంచుకున్నంత కాలం” వారిని వదిలేశారు.1

“కడప నవాబులు వారిలో (పాలెగాళ్లలో) కొందరిని వెళ్లగొట్టారు” అని మన్రో రాశారు.22 కానీ “వారు గానీ మరాఠాలు గానీ మిగతావారిని లొంగదీయలేకపోయారు, వారి పేష్కష్‌ను క్రమం తప్పకుండా చెల్లించేలా కూడా చేయలేకపోయారు”.22

హైదర్ విజయం సమయంలో చిట్వేలు మట్ల రాజాలు నవాబులకు “ఒక లక్ష రూపాయలకు పైగా” పేష్కష్ చెల్లించారు.7 అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ పుంగనూరు పాలెగాడి కప్పాన్ని 32,000 వరహాలుగా నిర్ణయించాడు. 1747 నుండి పాలెగాడు 20,000 చెల్లించాడు.2021

గుర్రంకొండను సైనిక పద్ధతిలో, అంటే సైనికులను అందించినందుకు బదులుగా, పట్టుకున్నారు.20 “సైనికుల సరఫరా తప్ప గవర్నర్ నుండి కప్పం దాదాపు ఏమీ కోరలేదు” అని గ్రిబుల్ చెబుతాడు.20 దాని గవర్నర్లకు “దాదాపు రాజోచితమైన” హక్కు, నాణేలు ముద్రించే హక్కు, ఉంది.20 ఫలితంగా “గత శతాబ్దం చివర్లో గుర్రంకొండ రూపాయలు ఉప విభాగమంతటా చలామణిలో ఉన్నాయి”.20 కంపెనీ దత్త మండలాలను స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు అక్కడ చలామణిలో ఉన్న నాణేల్లో వాల్టర్ ఇలియట్ గుర్రంకొండ వరహాలను జాబితా చేస్తారు.23

సైన్యం, కోటలు

నవాబుల బలం వారి పఠాన్ అశ్వికదళం. 1779లో “కడప అధిపతి మేనల్లుని నాయకత్వంలోని రెండు వేల మంది ఎంపిక చేసిన పఠాన్ అశ్వికుల దళం” హైదర్ సేనాని మీర్ సాహెబ్‌ను దూరంగా ఉంచిందని విల్క్స్ రాస్తాడు.2425 అప్పుడు హైదర్ సైన్యమంతా వారిని చుట్టుముట్టింది. వారు బాణాలు వేస్తూ వెనక్కి తగ్గారు.2425 విల్క్స్ బాణాన్ని “వెనక్కి తగ్గే అశ్వికదళపు ప్రాచీన, భయంకరమైన ఆయుధం” అని పిలుస్తాడు.2425

వారి కోటలు గండికోట, గుర్రంకొండ, సిద్ధవటం.2627 ఒక మట్ల రాజా 1604లో సిద్ధవటాన్ని “తర్వాత ఒక కడప నవాబు పూర్తి చేసిన కోటకు కేంద్రంగా” ప్రారంభించాడని గెజిటీర్ చెబుతుంది.26 దాని నిర్మాణాల్లో “హిందూ, ముస్లిం వాస్తుశిల్పాల ఆనవాళ్లే కాకుండా, యూరోపియన్ కోట నిర్మాణ ఆనవాళ్లు కూడా” గ్రిబుల్‌కు కనిపించాయి.27

గ్రిబుల్ సిద్ధవటాన్ని “కడప జాగీరుతో కలిసిన” పఠాన్ నవాబు నివాసంగా వర్ణిస్తాడు.2829 హైదర్ ఆ వంశాన్ని అంతం చేసి కోటను కూల్చే వరకు అది అలాగే ఉంది.2829

కట్టడాలు

కడప పట్టణం పూర్తిగా ముస్లిం మూలానికి చెందినదని గ్రిబుల్ భావించాడు.15 అతని మాటల్లో, “పాత ప్రజా కట్టడాలు, బురుజులు, రాజభవనాలు, కార్యాలయాలన్నింటి నిర్వివాదమైన స్వభావం” “హిందూ కళ స్పర్శ లేని పూర్తిగా ముస్లిం వాస్తుశిల్పాన్ని” చూపించింది.15 సిద్ధవటంలో “తర్వాతివారి పాలనకు మిగిలిన ఏకైక గుర్తు ఇప్పటికీ ప్రార్థనలు జరిగే ఒక మసీదు” అని అతను చెబుతాడు.29

మెకంజీ ప్రతుల నుండి సిద్ధవటంలోని రెండు పర్షియన్ శాసనాలను రంగాచార్య జాబితా చేస్తారు.30 ఒకటి హిజ్రీ 1184 (1770–71; హిజ్రీ అనేది సంవత్సరాలు లెక్కించే ఇస్లామిక్ పద్ధతి) లో “కడప సుబేదారు మయానా ఆలం ఖాన్” (సుబేదారు అంటే గవర్నర్) కోటలో కట్టించిన మసీదును నమోదు చేస్తుంది.30 మరొకటి హిజ్రీ 1186 (1772–73) లో “ఆలం ఖాన్” ప్రాకారంపై కట్టించిన మసీదును నమోదు చేస్తుంది.30

మరాఠాలు, నిజాములు, 1740–1757

1740 మేలో ఒక మరాఠా సైన్యం కర్నూలు నవాబును ఓడించింది.1 తర్వాత అది కడప నవాబుతో అతని రాజధాని ముందు పోరాడింది.1 గెజిటీర్ ఈ నవాబును అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ అని పిలుస్తుంది.1 అతను తన కుటుంబాన్ని గండికోటకు పంపి, లక్షన్నర రూపాయలకు శాంతిని కొన్నాడు.1

1743లో “అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ కుమారులు” నిజాముల్ ముల్క్‌ను అనుసరించి దక్షిణానికి వెళ్లారు.31 1746లో కర్నూలు వద్ద ఒక మరాఠా నాయకుని ఓడించడానికి కర్నూలు, కడప నవాబులు ఆర్కాటు నవాబు కుమారునికి సహాయం చేశారు.31

1750లో నాసిర్ జంగ్ తన “సామంత నాయబ్‌లు కడప, కర్నూలు, సావనూరు”లతో (నాయబ్ అంటే ప్రతినిధి) జింజీని ముట్టడించాడు.3233 పఠాన్ నాయకులకు వారు ఆశించిన బహుమతులు దొరకలేదు. వారు ఫ్రెంచివారితో కుట్ర పన్నారు.3233 కడప నవాబు నాసిర్ జంగ్‌ను అతని ఏనుగుపై నుండి కాల్చాడని గ్రిబుల్ చెబుతాడు.3233

అప్పుడు కొత్త నిజాం ముజఫర్ జంగ్ పాండిచ్చేరి నుండి ఉత్తరానికి నడిచాడు.3334 “కడప జిల్లా రాయచోటి తాలూకాలోని ఇరుకైన లక్కిరెడ్డిపల్లె కనుమ వద్ద కుట్రదారులు అతనిని ఎదుర్కొన్నారు” అని గ్రిబుల్ రాస్తాడు.3334 ముజఫర్ జంగ్ అక్కడ “కర్నూలు నవాబు విసిరిన ఈటెకు నేలకూలాడు (1751 జనవరి)”.3334 కడప నవాబు “తీవ్రంగా, ప్రాణాంతకంగా కాకపోయినా, గాయపడ్డాడు”.3334 నాసిర్ జంగ్, ముజఫర్ జంగ్, లక్కిరెడ్డిపల్లె చూడండి.

1752లో కడప అధిపతి “అబ్దల్ నుబీ ఖాన్” అని కిర్క్‌పాట్రిక్ చెబుతాడు.35 తన రాజధానిని కోల్పోయిన కర్నూలు నవాబుకు దానిని తిరిగి గెలుచుకోవడానికి ఈ అధిపతి డబ్బు ఇచ్చాడు.35

1757 సెప్టెంబర్ 24న మరాఠా సేనాని బల్వంత్ రావు కడప దగ్గర “కడప, కర్నూలు నవాబులతో” పోరాడాడు.11 “కడప నవాబు చంపబడ్డాడు, అతని రాజధానిని దోచుకున్నారు” అని గ్రాంట్ డఫ్ రాస్తాడు.11 కానీ “దివంగత నవాబు దాయాది, వారసుడు అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ ఇంకా దేశాన్ని రక్షించాడు”.11 “బల్వంత్ రావు చేతిలో” చంపబడిన నవాబు పేరు అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్ అని కిర్మానీ చెబుతాడు.36

అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ సిద్ధవటంలో తనను తాను బంధించుకున్నాడని ఓర్మ్ చెబుతాడు.1037 చివరికి అతను అక్కడ బల్వంత్ రావుతో ఒప్పందం చేసుకున్నాడు.1037 ఈ ఒప్పందం ద్వారా “దేశాన్ని వారి మధ్య సమానంగా పంచాలని అంగీకరించారు”.1037 దాని కింద “మరాఠాలకు గుర్రంకొండ ఆధీనం ఇవ్వబడింది”, అంటే మరాఠాలకు గుర్రంకొండ లభించింది.1037 బల్వంత్ రావు మెండ్లే చూడండి.

మొహసిన్ ఖాన్, అబ్దుల్ హలీం ఖాన్, 1757–1769

తర్వాత వచ్చిన నవాబు మొహసిన్ ఖాన్.385 కిర్మానీ అతనిని “కడప అధిపతి మొహసున్ ఖాన్ (అంటే మూచా మియాన్)” అని పిలుస్తాడు.38 గ్రిబుల్ సిద్ధవటం కాలక్రమం అతనిని “మూచి మీర్” అని పిలుస్తుంది.5 అతను “గుత్తి, గుర్రంకొండలతో కూడిన తన భూభాగంలో సగాన్ని అప్పగించి మురారిరావుతో శాంతి చేసుకున్నాడు”.385 “పూర్వ నవాబు ముగ్గురు కుమారులను” అతను సిద్ధవటం కోటలో ఖైదు చేశాడు కూడా.385

1760లో మొహసిన్ ఖాన్ సిద్ధవటం కోటాధిపతి సర్వర్ ఖాన్‌తో గొడవ పడ్డాడని తెలుగు కథనం చెబుతుంది.39 1761లో కోటలోని సేనానులు అబ్దుల్ హలీం ఖాన్‌ను విడుదల చేసి పాలకునిగా చేశారని అది చెబుతుంది.39 మొహసిన్ ఖాన్ కర్నూలుకు వెళ్లి అక్కడ చనిపోయాడు.39

అతను “కందుకూరులో” చనిపోయాడని గ్రిబుల్ కాలక్రమం చెబుతుంది.5 “తాను ఖైదు చేసిన పూర్వ నవాబు కుమారుడు అబ్దుల్ హలీం ఖాన్ తన తర్వాత రావాలనే అర్థంతో ఒక వీలునామా” అతను వదిలాడు.5 అబ్దుల్ హలీం ఖాన్ (కడప నవాబు) చూడండి.

హైదర్ అలీ, నవాబుగిరీ ముగింపు

1769లో నిజాంతో ఒక రహస్య ఒప్పందం కింద హైదర్ అలీ కడప, కర్నూలులను కోరాడు.40 అతను “పఠాన్ నవాబుల భూభాగాలైన కడప, కర్నూలు”లపై చందాలు విధించాడు.40 హలీం ఖాన్ నుండి అతను రెండు లక్షల రూపాయలు తీసుకున్నాడని రామచంద్రరావు జ్ఞాపకాలు చెబుతాయి.41

1776లో హలీం ఖాన్ 2,000 మంది అశ్వికులతో హైదర్ కప్పం చెల్లించేవారితో చేరాడు.42 కానీ అదే సంవత్సరం అతను హైదర్‌కు వ్యతిరేకంగా నిజాం సేనానికి సహాయం చేశాడు.43

1778 చివర్లో హైదర్ మీర్ సాహెబ్‌ను అతనిపైకి పంపాడు.44252 1779లో హైదర్ స్వయంగా వచ్చి, దువ్వూరు దగ్గర పఠాన్ అశ్వికదళాన్ని ఓడించి, కడప పట్టణాన్ని “ఎలాంటి ప్రతిఘటన లేకుండా” తీసుకున్నాడు.44252 విల్క్స్ కథనంలో మే 27న లొంగిపోయే వరకు నవాబు సిద్ధవటం వద్ద నిలదొక్కుకున్నాడు.2

శ్రీరంగపట్నం (అప్పుడు సెరింగపటం) లో ఒక కుట్ర బయటపడిన తర్వాత “కుటుంబంలోని వయోజన పురుషులందరినీ” రహస్యంగా చంపారని విల్క్స్ చెబుతాడు.245 హైదర్ నవాబు సోదరిని పెళ్లి చేసుకున్నాడని కూడా అతను చెబుతాడు.245 హైదర్ జయించిన దేశాన్ని గుర్రంకొండకు జోడించాడు.46 అతను మొత్తాన్ని 3,000 మంది అశ్వికులను ఉంచాలనే షరతుపై “సైనిక అధీన ప్రాంతంగా” మీర్ సాహెబ్‌కు ఇచ్చాడు.46 హైదర్ అలీ, టిప్పు సుల్తాన్ కాలపు మైసూరు చూడండి.

ఒక దావాదారుడు ఆ బిరుదును పునరుద్ధరించడానికి ప్రయత్నించాడు. “ఓడిపోయిన పఠాన్ నవాబు” అల్లుడు సయ్యద్ ముహమ్మద్ గురించి విల్క్స్ చెబుతాడు.4748 హైదర్ అతనిని ఒక “ఫకీరు” (పవిత్ర భిక్షువు) గా విడుదల చేశాడు.4748 హైదర్ మరణం తర్వాత అతను ఒక సైన్యాన్ని సమీకరించి, “కడప నవాబు అనే బిరుదుతో ఇంగ్లీషు ప్రభుత్వ మద్దతుతో కడప ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించాడు”.4748 1783లో కమరుద్దీన్ అతనిని ఓడించాడు.4748

1792 శ్రీరంగపట్నం ఒప్పందం ద్వారా కడప తాలూకాలు నిజాంకు వెళ్లాయి.49 ఒప్పంద షెడ్యూల్ “తాలూక్ కడప, 61 తాలూకాలు” అని ప్రారంభమవుతుంది.49 1800లో నిజాం వాటిని కంపెనీకి ఇచ్చాడు.50 కమరుద్దీన్ ఖాన్ చూడండి.

ఆధారాలు ఎక్కడ విభేదిస్తాయి

  • నవాబుగిరీ ముగింపు. విల్క్స్ సిద్ధవటం వద్ద హలీం ఖాన్ లొంగుబాటును 1779 మే 27 నాటిదిగా చెబుతాడు.2 తెలుగు కథనం దానికి ముందటి రాత్రి యుద్ధాన్ని 1779 ఏప్రిల్ 1 నాటిదిగా చెబుతుంది.51 గ్రిబుల్ సిద్ధవటం కాలక్రమం, బ్రౌన్ Carnatic Chronology విజయాన్ని 1778లో ఉంచుతాయి.552 కిర్మానీ తన అధ్యాయానికి “1191, హిజ్రీ.—క్రీ.శ. 1777” అని శీర్షిక పెడతాడు.8 గ్రిబుల్ కథనం, కడప గెజిటీర్ హైదర్ సొంత దండయాత్రను 1779 తర్వాతి సంవత్సరం, అంటే 1780లో ఉంచుతాయి.2753 మరో చోట ఆ పట్టణం “1779లో హైదర్ అలీ చేత దోచుకోబడింది” అని గ్రిబుల్ చెబుతాడు.14
  • 1757లో చంపబడిన నవాబు. కిర్మానీ అతని పేరు అబ్దుల్ మజీద్ ఖాన్ అని చెబుతాడు.36 గ్రాంట్ డఫ్, ఓర్మ్ అతని పేరు చెప్పకుండా అబ్దుల్ నబీ ఖాన్‌ను అతని “దాయాది, వారసుడు” అని పిలుస్తారు.1110 చంపబడినవాడు సిద్ధవటం జాగీర్దారు (భూమి మంజూరు పొందినవాడు) సయ్యద్ మీర్ అని గ్రిబుల్ సిద్ధవటం కాలక్రమం చెబుతుంది.5 కాలక్రమంలో నవాబు “మూచి మీర్” బతికి శాంతి చేసుకున్నాడు.5 గ్రిబుల్ కథనంలో మూచి మీర్‌గా అతను గుర్తించిన “మహాసిం ఖాన్” 1751లో చంపబడ్డాడు.6
  • 1750–51 నవాబు. నాసిర్ జంగ్‌ను కాల్చిన వాస్తవ నవాబు లక్కిరెడ్డిపల్లె వద్ద ప్రాణాంతకంగా గాయపడ్డాడని గ్రిబుల్, గెజిటీర్ భావిస్తారు.333453 వారి అభిప్రాయంలో మైనర్ అబ్దుల్ ఆలిం (హలీం) ఖాన్ అతని తర్వాత వచ్చాడు.333453 బ్రిగ్స్ (1861) నాసిర్ జంగ్‌ను కాల్చిన నవాబును “కడప పఠాన్ నవాబు మహమ్మద్ ఖాన్” అని పేర్కొంటాడు.54 కిర్క్‌పాట్రిక్ 1752లో కడప అధిపతిని అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ అని పేర్కొంటాడు.35 బ్రౌన్ కాలక్రమంలో 1753లో మజీద్ ఖాన్ పాలిస్తున్నాడు.12
  • నాసిర్ జంగ్‌ను, ముజఫర్ జంగ్‌ను ఎవరు చంపారు. గ్రిబుల్, గెజిటీర్, నెల్లూరు మాన్యువల్ కడప నవాబును నాసిర్ జంగ్ హంతకునిగా చేస్తాయి.335556 మీర్ హుస్సేన్, మాసిర్-ఉల్-ఉమరాను అనుసరిస్తూ కిర్క్‌పాట్రిక్ కర్నూలు నవాబు పేరు చెబుతాడు. కర్నూలు మాన్యువల్ పేర్కొనే “ఇతర చరిత్రకారులు” కూడా అలాగే చెబుతారు.575859 కర్నూలు నవాబు ముజఫర్ జంగ్‌ను చంపాడని గ్రిబుల్, కర్నూలు మాన్యువల్ చెబుతారు.335859 కడప నవాబు అతనిని చంపాడని నెల్లూరు మాన్యువల్ చెబుతుంది.5556
  • అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ తేదీలు. గెజిటీర్ అతని పాలనను 1714 నుండి లెక్కించి, 1732లో అతని కుమారుడు నవాబు అని చెబుతుంది.1 గ్రిబుల్ అతని పుంగనూరు విజయాన్ని 1714 నాటిదిగా, 1718 నాటిదిగా రెండు రకాలుగా చెబుతాడు.206 బ్రౌన్ ప్రకారం అతను 1710లో గండికోటను పాలిస్తున్నాడు, పదకొండు సంవత్సరాలు కడపను పాలించిన తర్వాత 1747లో చనిపోయాడు.6012 1733 నాటికి అతను చనిపోయాడని బుర్హానుద్దీన్ సూచిస్తాడు.61
  • హలీం ఖాన్ తండ్రి. తెలుగు కథనం అతనిని అబ్దుల్ హమీద్ ఖాన్ కుమారుడు అబ్దుల్ మసీద్ ఖాన్ కుమారునిగా చేస్తుంది.39 బ్రౌన్ కాలక్రమం కూడా మజీద్ ఖాన్‌ను అబ్దుల్ హమీద్ ఖాన్ కుమారుడు అని పిలుస్తుంది.12 గ్రిబుల్, గెజిటీర్ మహాజిద్ (మజీద్) ఖాన్‌ను అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ కుమారునిగా చేస్తారు.61
  • 1694లో ఆర్కాటు నవాబు. “క్రీ.శ. 1694 నాటికి కూడా” సిద్ధవటం ప్రాంతానికి ఆర్కాటు నవాబు ఒక గవర్నర్‌ను నియమించాడని గెజిటీర్ చెబుతుంది.1 గ్రిబుల్ సిధౌట్ కాలక్రమం అతనిని “ఆర్కాటు సదూల్లా ఖాన్” అని పేర్కొంటుంది.5 సాదతుల్లా ఖాన్ రెండు కర్ణాటకాలకు నవాబు అయింది 1713లోనే అని విల్క్స్ చెబుతాడు.16 మద్రాసు రికార్డులు కూడా అదే సంవత్సరం ఇస్తాయని ఆయన అంటాడు.16 ఓర్మ్ (Orme) దానిని 1710లో పెడతాడని విల్క్స్ జోడిస్తాడు.16

Footnotes

  1. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah, Vol. I (1915), p. 41 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13

  2. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, Vol. II (1817), p. 195 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  3. Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (1908), p. 373 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  4. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, Vol. I (1810), p. 219 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. J. D. B. Gribble, A Manual of the District of Cuddapah (1875), p. 51 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14 ↩15

  6. Gribble, Cuddapah (1875), p. 91 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  7. Brackenbury, Cuddapah (1915), p. 40, quoting Munro (1801) (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Mir Husain Ali Khan Kirmani, The History of Hydur Naik, tr. W. Miles (1842), p. 351 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  9. Ram Chandra Rao Punganuri, Memoirs of Hyder and Tippoo, tr. C. P. Brown (1849), p. 25, translator’s note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  10. Robert Orme, A History of the Military Transactions of the British Nation in Indostan, Vol. II (Madras reprint, 1861), p. 291 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  11. James Grant Duff, A History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 104 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  12. C. P. Brown, Carnatic Chronology (1863), p. 73 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  13. Kirmani, History of Hydur Naik, tr. Miles (1842), p. 271 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  14. Gribble, Cuddapah (1875), p. 61 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  15. Gribble, Cuddapah (1875), p. 60 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  16. Wilks, Historical Sketches, Vol. I (1810), p. 226 and note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  17. Wilks, Historical Sketches, Vol. I (1810), p. 218 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  18. Wilks, Historical Sketches, Vol. I (1810), p. 227 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  19. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 394 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  20. Gribble, Cuddapah (1875), p. 89 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  21. Gribble, Cuddapah (1875), p. 90 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  22. Brackenbury, Cuddapah (1915), p. 45, quoting Munro (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  23. Walter Elliot, Coins of Southern India (1886), p. 145 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  24. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 190 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  25. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 191 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  26. Brackenbury, Cuddapah (1915), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  27. Gribble, Cuddapah (1875), p. 97 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  28. Gribble, Cuddapah (1875), p. 48 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  29. Gribble, Cuddapah (1875), p. 49 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  30. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency, Vol. I (1919), p. 662, Cuddapah district, Siddhavattam, Nos. 928–929 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  31. Brackenbury, Cuddapah (1915), p. 42 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  32. Gribble, Cuddapah (1875), p. 93 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  33. Gribble, Cuddapah (1875), p. 94 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11

  34. Gribble, Cuddapah (1875), p. 95 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  35. William Kirkpatrick (tr.), Select Letters of Tippoo Sultan (1811), Appendix G, p. lviii (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  36. Kirmani, History of Hydur Naik, tr. Miles (1842), p. 67 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  37. Orme, Military Transactions, Vol. II (1861), p. 292 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  38. Kirmani, History of Hydur Naik, tr. Miles (1842), p. 68 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  39. Ram Chandra Rao, Memoirs, tr. Brown (1849), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  40. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 131 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  41. Ram Chandra Rao, Memoirs, tr. Brown (1849), p. 20 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  42. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 173 note (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  43. Kirmani, History of Hydur Naik, tr. Miles (1842), p. 323 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  44. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 187 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  45. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 197 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  46. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 198 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  47. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 465 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  48. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 466 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  49. C. U. Aitchison, A Collection of Treaties, Engagements and Sanads, Vol. IX (4th ed., 1909), p. 214, treaty of Seringapatam, districts ceded to the Nizam (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  50. Aitchison, Treaties, Vol. IX (1909), p. 69, treaty of 12 October 1800, Articles 5–6 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  51. Ram Chandra Rao, Memoirs, tr. Brown (1849), p. 27 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  52. Brown, Carnatic Chronology (1863), p. 76 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  53. Brackenbury, Cuddapah (1915), p. 44 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  54. Henry George Briggs, The Nizam, Vol. I (1861), p. 56 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  55. John A. C. Boswell, A Manual of the Nellore District (1873), p. 447 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  56. Boswell, Nellore District (1873), p. 448 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  57. Kirkpatrick, Select Letters of Tippoo Sultan (1811), Appendix G, p. lvii and note 15 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  58. Narahari Gopalakristnamah Chetty, A Manual of the Kurnool District (1886), p. 32 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  59. Chetty, Kurnool District (1886), p. 33 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  60. Brown, Carnatic Chronology (1863), p. 71 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  61. Muhammad Burhanuddin Siddiqui, The Carnatic & Kurnool, their Last Muhammedan Rulers (Madras, 1905), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

వ్యక్తులు

అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ (కడప నవాబు)

సుమారు క్రీ.శ. 1714

18వ శతాబ్దం మొదట్లో కడపను పాలించిన పఠాన్ (మియానా) నవాబు. గ్రిబుల్ ఇచ్చిన కాలక్రమ పట్టిక ఆయనను 'కడప నవాబులలో గొప్పవాడు' అంటుంది. చక్రవర్తి బహదూర్ షా ఆయనకు కడపను భూమి మంజూరుగా ఇచ్చాడని కిర్మాణీ చెప్పారు. కడప గెజిటీర్ ఆయన పాలనను 1714 నుంచి లెక్కిస్తుంది. ఆయన 1714లో సిద్ధవటాన్ని దాని కోట అధికారి నుంచి తీసుకున్నాడు. గండికోట, కంభం, గుర్రంకొండలను తన అధీనంలో ఉంచుకున్నాడు. పుంగనూరు పాలెగాడితో కప్పం కట్టించాడు, బారామహల్‌పై దాడి చేశాడు, ఆర్కాట్ నవాబుతో కలిసి మైసూరు నుంచి డబ్బు వసూలు చేశాడు. కడప పట్టణాన్ని ఆయనే స్థాపించాడని స్థానిక సంప్రదాయం చెబుతుంది. 1732 నాటికి ఆయన పాలన ఆగిపోయింది. ఆ సంవత్సరపు ఒక శాసనం ఆయన కొడుకును నవాబుగా పేర్కొంటుంది.

అబ్దుల్ హలీం ఖాన్ (కడప నవాబు)

క్రీ.శ. 1761–1779

కడపను పాలించిన చివరి పఠాన్ నవాబు. ఆయన 1761 నుంచి 1779లో హైదర్ అలీ జయించే వరకు కడప, సిద్ధవటం (సిధౌట్)లను పాలించాడు. సి. పి. బ్రౌన్ అనువదించిన ఒక తెలుగు కథనం ప్రకారం, 1761లో సిద్ధవటం కోటలోని చెరసాల నుంచి ఆయనను విడిపించారు. నవాబు మొహసిన్ ఖాన్ వెళ్లిపోయినప్పుడు ఆయన పాలకుడయ్యాడు. గ్రిబుల్ ప్రకారం ఆయన తన చిన్నాన్న తర్వాత వచ్చాడు. ఆ చిన్నాన్నను గ్రిబుల్ మహసిం ఖాన్ అంటారు. ఆయన 1769లో హైదర్‌కు డబ్బు చెల్లించాడు, 1776లో గుర్రపు సైనికులను పంపాడు. కానీ హైదర్‌కు వ్యతిరేకంగా నిజాం సేనాపతి పక్షం వహించాడు. 1779లో హైదర్, మీర్ సాహెబ్ దువ్వూరు దగ్గర ఆయన పఠాన్ గుర్రపు సైనికులను ఓడించారు, కడపను తీసుకున్నారు, సిద్ధవటంలో ఆయనను లొంగిపోయేలా చేశారు. ఆయన శ్రీరంగపట్టణంలో ఖైదీగా చనిపోయాడు. ఆయన సోదరి బఖ్షీ బేగంగా హైదర్ భార్య అయింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (18)
  1. J. D. B. Gribble, A Manual of the District of Cuddapah in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1875, pp. 48–49, 51, 60–61, 89–91, 93–95, 97. [Public domain]
  2. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1915, pp. 39–42, 44–45. [Public domain]
  3. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, in an Attempt to Trace the History of Mysoor, Vol. I (opens in a new tab), Longman, Hurst, Rees and Orme, London, 1810, pp. 218–219, 226–227. [Public domain]
  4. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, in an Attempt to Trace the History of Mysoor, Vol. II (opens in a new tab), Longman, Hurst, Rees, Orme and Brown, London, 1817, pp. 131, 173, 187, 190–191, 195, 197–198, 465–466. [Public domain]
  5. Mir Husain Ali Khan Kirmani, tr. W. Miles, The History of Hydur Naik, otherwise styled Shums ul Moolk, Ameer ud Dowla, Nawaub Hydur Ali Khan Bahadoor, Hydur Jung (opens in a new tab), Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland, London, 1842, pp. 67–68, 271, 323, 351. [Public domain]
  6. Ram Chandra Rao Punganuri (tr. C. P. Brown), Memoirs of Hyder and Tippoo, Rulers of Seringapatam (opens in a new tab), Simkins and Co., Madras, 1849, pp. 20, 25–27. [Public domain]
  7. Robert Orme, A History of the Military Transactions of the British Nation in Indostan, Vol. II (Madras reprint) (opens in a new tab), Pharoah and Co., Madras, 1861, pp. 291–292. [Public domain]
  8. James Grant Duff, A History of the Mahrattas, Vol. II (opens in a new tab), Longmans, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1826, pp. 104. [Public domain]
  9. William Kirkpatrick (tr. and ed.), Select Letters of Tippoo Sultan to Various Public Functionaries (opens in a new tab), Black, Parry and Kingsbury, London, 1811, lvii–lviii. [Public domain]
  10. Narahari Gopalakristnamah Chetty, A Manual of the Kurnool District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1886, pp. 32–33. [Public domain]
  11. John A. C. Boswell, A Manual of the Nellore District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras, 1873, pp. 447–448. [Public domain]
  12. Charles Philip Brown, Carnatic Chronology: The Hindu and Mahomedan Methods of Reckoning Time Explained (opens in a new tab), Bernard Quaritch, London, 1863, pp. 71, 73, 76. [Public domain]
  13. Muhammad Burhanuddin Siddiqui (Moulvi), The Carnatic & Kurnool, their Last Muhammedan Rulers (opens in a new tab), Commercial Press, Madras, 1905, pp. 23. [Public domain]
  14. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency (collected till 1915), with Notes and References, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1919, pp. 662. [Public domain]
  15. Henry George Briggs, The Nizam: His History and Relations with the British Government, Vol. I (opens in a new tab), Bernard Quaritch, London, 1861, pp. 56. [Public domain]
  16. Walter Elliot, Coins of Southern India (International Numismata Orientalia, Vol. III, Part 2) (opens in a new tab), Trübner & Co., London, 1886, pp. 145. [Public domain]
  17. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1908, pp. 373, 394. [Public domain]
  18. C. U. Aitchison (compiler), A Collection of Treaties, Engagements and Sanads relating to India and Neighbouring Countries, Vol. IX: Hyderabad, Mysore and Coorg (4th ed.) (opens in a new tab), Superintendent, Government Printing, India, Calcutta, 1909, pp. 69, 214. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: