ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

గుర్రంకొండ

పాత కడప జిల్లా (తర్వాత చిత్తూరు) ఎత్తైన భూభాగంలోని కొండ కోట. గోల్కొండ కాలం నుంచి ఇది ఒక ముస్లిం పాలకుడి కేంద్రం. 1757లో బల్వంత్ రావు చేతిలో ఓడిపోయిన తర్వాత కడప నవాబు దీన్ని మరాఠాలకు అప్పగించినట్లు కనిపిస్తుంది. 1767లో మరాఠా పీష్వా దీన్ని హైదర్ అలీ బావమరిది మీర్ సాహెబ్‌కు ఇచ్చాడు. ఆయన దీన్ని హైదర్‌కు అప్పగించాడు. 1771లో మరాఠాలు ముట్టడి చేసి దీన్ని తిరిగి తీసుకుని, 1772 ఒప్పందం ద్వారా ఉంచుకున్నారు. 1773–74లో టిప్పు దీన్ని తిరిగి పొందాడు. 1791–92లో ఇది ఒక సంవత్సరం పాటు నిజాం సైన్యాన్ని ఎదిరించి నిలిచింది. 1792 ఒప్పందం ద్వారా నిజాం చేతికి వెళ్లింది.

Faded black-and-white photograph of a large rounded rocky hill rising above scrub-covered ground, with faint lines of walls across its slopes.
Faded black-and-white photograph of a large rounded rocky hill rising above scrub-covered ground, with faint lines of walls across its slopes. · J. D. B. Gribble, A Manual of the District of Cuddapah (Madras) (opens in a new tab) · Public domain

గుర్రంకొండ తూర్పు కనుమల పైన, పాత కడప (అప్పుడు కడ్డపా) ప్రాంతపు ఎత్తైన భాగంలో కోట కట్టిన కొండ. పద్దెనిమిదవ శతాబ్దంలో దాని కోట కడప నవాబులు, మరాఠాలు, మైసూరు, నిజాం మధ్య అటూ ఇటూ చేతులు మారింది.123

1875 నాటి గ్రిబుల్ (Gribble) కడప మాన్యువల్ కోటను “సుమారు 500 అడుగుల ఎత్తున్న కొండ శిఖరంపై కట్టిన, మూడు వైపులా దాదాపు నిలువుగా ఉన్న కొండచరియ (నిటారైన కొండ అంచు) కాపాడుతున్న” కోటగా వర్ణిస్తుంది.4 నాలుగో వైపు దానికి ప్రాకారాలు, చిన్న బయటి రక్షణ కట్టడాలు ఉన్నాయి. ఒక గోడ ఎగువ కోటను దిగువ కోటతో కలిపేది.4 అదే పుస్తకం “గుర్రంకొండ కొండ, కోట” ఫోటోను ముద్రిస్తుంది.5 మరాఠాలు, తెలుగు దేశం పేజీ చూడండి.

కోట, దాని పాలకులు

విజయనగరం పతనమైన వెంటనే ముస్లిం పాలకులు కోటను కట్టించారని గ్రిబుల్ భావించారు.6 ఆయన దృష్టిలో, ఎత్తైన ప్రాంతాల పాలెగాళ్లను (స్థానిక నాయకులను) అదుపులో ఉంచడానికి వారు దాన్ని కట్టించారు.6 ఇది “నా వైపు నుంచి ఒక సాహసమైన ఊహ, ఎందుకంటే దాని నిర్మాణ కాలాన్ని నిర్ణయించే ఏ తేదీ దొరకదు” అని ఆయన ఒప్పుకున్నారు.6 దానిలో హిందూ వాస్తుశిల్పానికి చెందినదేదీ ఆయనకు కనిపించలేదు.6

దాని పాలకులు సైనిక సేవకు బదులుగా, “నాణేలు ముద్రించే హక్కుతో” దాన్ని ఉంచుకున్నారని ఆయన చెబుతారు.7 పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం చివరిలో కూడా గుర్రంకొండ రూపాయలు వాడుకలో ఉండేవి.7 బ్రిటిష్ వారు దత్త మండలాలను (Ceded Districts) స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు అక్కడ వాడుకలో ఉన్న బంగారు నాణేలలో గుర్రంకొండ వరహాలను వాల్టర్ ఎలియట్ (Walter Elliot) జాబితా చేస్తారు.8

ఒక గోల్కొండ సేనాని దక్షిణాది నాయకులపై ఎలా దండెత్తాడో కర్నూలు మాన్యువల్ చెబుతుంది.9 ఆయన వారి సైన్యాలను “లొంగిపోయిన గుర్రంకొండ కోట వరకు” తరిమాడు.9 కుతుబ్ షాహీ ప్రభుత్వం ఈ కోటను, జిల్లాను మీర్ అలీ రజా ఖాన్ (మీర్ సాహెబ్) తాతకు జాగీరుగా (భూమి మంజూరుగా) ఇచ్చిందని విల్క్స్ (Wilks) చెబుతారు.1 తర్వాత పఠాన్ కడప నవాబు ఆ కుటుంబాన్ని తరిమేశాడని ఆయన జోడిస్తారు.1

1687లో గోల్కొండ పతనం తర్వాత హైదరాబాద్ కర్ణాటక జిల్లాలలో గుర్రంకొండను గ్రాంట్ డఫ్ (Grant Duff) జాబితా చేస్తారు.10 1690లో మొఘల్ సేనాని జుల్ఫికర్ ఖాన్ “కడప, గుర్రంకొండ” మార్గంలో కర్ణాటక మైదానంలోకి దండెత్తాడు.1011

కోట పేరు గురించి జిల్లాలో చెప్పే ఒక కథను గ్రిబుల్ నమోదు చేస్తారు. ఆయన ఆ పేరుకు “గుర్రం కొండ” అని అర్థం చెప్పారు.1213 కథలో, శిఖరంపై ఉంచిన ఒక గుర్రం కోటను కాపాడేది.1213 అప్పుడు “ఒక మరాఠా దొంగ” బండలో ఇనుప మేకులు కొట్టి పైకి ఎక్కి, గుర్రాన్ని కిందికి తీసుకువెళ్లాడు.1213 అతన్ని పట్టుకుని, అతని చేతులు నరికేశారు.1213 కానీ “మంత్రం మాత్రం తెగిపోయింది”, “తర్వాతిసారి కోటపై దాడి జరిగినప్పుడు అది పట్టుబడింది”.1213

మరాఠాలు, మైసూరు మధ్య

1757లో కడప దగ్గర బల్వంత్ రావు కడప నవాబును ఓడించాడని 1915 నాటి కడప గెజిటీర్ చెబుతుంది.14 “గుర్రంకొండను అప్పగించడం ద్వారా మరాఠాలను డబ్బిచ్చి వెనక్కి పంపింది” (వెళ్లిపోవడానికి డబ్బు చెల్లించింది) “స్పష్టంగా ఈ సందర్భంలోనే” అని అది జోడిస్తుంది.14 నవాబు “గుర్రంకొండను అప్పగించడం ద్వారా మరాఠా దండయాత్ర వెనక్కి వెళ్లేలా కొనుక్కున్నాడు” అని విల్క్స్ కూడా చెబుతారు.1

1767లో పీష్వా మొదటి మాధవరావు సిరాను తీసుకున్నాడు.115 దాని సేనాని హైదర్ అలీ బావమరిది మీర్ సాహెబ్.115 దానికి బదులుగా మీర్ సాహెబ్ మరాఠాల నుంచి “గుర్రంకొండ కోటను, జిల్లాను” పొందాడు.115 ఒక ద్రోహానికి మరో ద్రోహంతో పరిహారం చెల్లించమని హైదర్ భార్య తన సోదరుడిని ఒప్పించిందని గ్రిబుల్ చెబుతారు.15 హైదర్ గుర్రంకొండపైకి దండెత్తి వస్తుండగా మీర్ సాహెబ్ దాన్ని ఆయనకు అప్పగించాడని ఆయన చెబుతారు.15 కడప గెజిటీర్ హైదర్ కోటను స్వాధీనం చేసుకోవడాన్ని 1766 నాటిదిగా చెబుతుంది.14

1771లో మాధవరావు చిన్నాన్న త్రయంబక్ రావు, మీర్ సాహెబ్ మేనల్లుడు సయ్యద్ సాహెబ్ చేతిలో ఉన్న గుర్రంకొండను ముట్టడించాడు.216 అది “రెండు నెలల ముట్టడిని తట్టుకుని, తర్వాత లొంగిపోయింది”.216 గుత్తికి చెందిన మురారిరావు ఘోర్పడే షరతులకు హామీ ఇచ్చాడు.216

“గుర్రంకొండ కోటను ముట్టడి ద్వారా జయించినట్లు మనం చదివే ఏకైక సందర్భం ఇదే; దాన్ని తరచుగా స్వచ్ఛందంగా అప్పగించేవారు” అని గ్రిబుల్ పిలుస్తారు.15 ఆయన ద్రోహాన్ని అనుమానించారు.15 1772 ఒప్పందం గుర్రంకొండను మరాఠాల దగ్గరే ఉంచింది.17181920 కానీ 1773 సెప్టెంబర్, 1774 ఫిబ్రవరి మధ్య టిప్పు తన తండ్రి కోసం దాన్ని తిరిగి గెలుచుకున్నాడు.17181920

హైదర్ మీర్ సాహెబ్‌ను గుర్రంకొండ పాలకుడిగా చేశాడు.212223 అక్కడి నుంచి మీర్ సాహెబ్ కడప ప్రాంతపు ఎత్తైన భాగాన్ని పాలించాడు.212223 ఆయన 1781లో చనిపోయాడు. కోట పాదాల దగ్గర ఉన్న ఒక మసీదులో ఆయనను సమాధి చేశారు.212223 మొదటి మాధవరావు పేష్వా, బల్వంత్ రావు మెండ్లే పేజీలు చూడండి.

1791–1792 ముట్టడి

టిప్పుపై మూడవ యుద్ధంలో, నిజాం సైన్యం 1791 సెప్టెంబర్ 15న గుర్రంకొండ ముట్టడిని మొదలుపెట్టింది.43 దాని ఫిరంగులు దిగువ కోటపై ఏ ప్రభావమూ చూపలేదు.43 అప్పుడు కెప్టెన్ రీడ్ బ్రిటిష్ ఫిరంగి దళం రెండు రోజులలో దానికి గండి కొట్టింది.43 నవంబర్ 7 రాత్రి దిగువ కోటను దాడి చేసి పట్టుకున్నారు.43

అప్పుడు టిప్పు కొడుకు ఫతే హైదర్ ముట్టడి చేసినవారిపై అకస్మాత్తుగా దాడి చేశాడు.43 అతను వారి సేనాని హఫీజ్‌జీని పట్టుకుని, దండును విడిపించాడు (కాపాడాడు).43 కానీ నిజాం సైన్యం తిరిగి వచ్చింది.43 ఎగువ కోట “టిప్పు గుర్రంకొండను, తన కడప ఆస్తులన్నిటితో కలిపి, నిజాంకు అప్పగించిన 1792 ఒప్పందం వరకు” నిలిచింది.43

ఒక చిన్న రాతి తొలుపు చెరువు తప్ప ఎగువ కోటలో గానీ, దిగువ కోటలో గానీ నీరు లేదని గ్రిబుల్ గుర్తించారు.3 1800లో నిజాం నుంచి కడప ప్రాంతం ఇతర దత్త మండలాలతో పాటు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చేతికి వెళ్లింది.24 ఆదోని, అసఫ్ జాహీలు (నిజాములు) పేజీలు చూడండి.

Footnotes

  1. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, Vol. II (1817), p. 11 and note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  2. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 137 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  3. Gribble, Cuddapah (1875), p. 102 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  4. Gribble, Cuddapah (1875), p. 101 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  5. Gribble, Cuddapah (1875), plate “Gurramkonda Hill and Fort”, between pp. 90 and 91 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. J. D. B. Gribble, A Manual of the District of Cuddapah (1875), pp. 88–89 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  7. Gribble, Cuddapah (1875), p. 89 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. Walter Elliot, Coins of Southern India (1886), p. 145 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  9. Narahari Gopalakristnamah Chetty, A Manual of the Kurnool District (1886), p. 27 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. James Grant Duff, A History of the Mahrattas, Vol. I (1826), p. 346 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  11. Jadunath Sarkar, History of Aurangzib, Vol. V (1924), p. 68 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  12. Gribble, Cuddapah (1875), p. 91 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  13. Gribble, Cuddapah (1875), p. 92 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  14. Brackenbury, Cuddapah (1915), p. 44 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  15. Gribble, Cuddapah (1875), p. 96 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  16. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 138 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  17. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 217 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  18. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 151 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  19. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 159 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  20. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 268 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  21. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah, Vol. I (1915), p. 40 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  22. Gribble, Cuddapah (1875), p. 98 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  23. Gribble, Cuddapah (1875), p. 99 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  24. W. Francis, Madras District Gazetteers: Anantapur (1905), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

వ్యక్తులు

అబ్దుల్ నబీ ఖాన్ (కడప నవాబు)

సుమారు క్రీ.శ. 1714

18వ శతాబ్దం మొదట్లో కడపను పాలించిన పఠాన్ (మియానా) నవాబు. గ్రిబుల్ ఇచ్చిన కాలక్రమ పట్టిక ఆయనను 'కడప నవాబులలో గొప్పవాడు' అంటుంది. చక్రవర్తి బహదూర్ షా ఆయనకు కడపను భూమి మంజూరుగా ఇచ్చాడని కిర్మాణీ చెప్పారు. కడప గెజిటీర్ ఆయన పాలనను 1714 నుంచి లెక్కిస్తుంది. ఆయన 1714లో సిద్ధవటాన్ని దాని కోట అధికారి నుంచి తీసుకున్నాడు. గండికోట, కంభం, గుర్రంకొండలను తన అధీనంలో ఉంచుకున్నాడు. పుంగనూరు పాలెగాడితో కప్పం కట్టించాడు, బారామహల్‌పై దాడి చేశాడు, ఆర్కాట్ నవాబుతో కలిసి మైసూరు నుంచి డబ్బు వసూలు చేశాడు. కడప పట్టణాన్ని ఆయనే స్థాపించాడని స్థానిక సంప్రదాయం చెబుతుంది. 1732 నాటికి ఆయన పాలన ఆగిపోయింది. ఆ సంవత్సరపు ఒక శాసనం ఆయన కొడుకును నవాబుగా పేర్కొంటుంది.

హైదర్ అలీ

క్రీ.శ. 1761–1782

1761లో మైసూరుకు అధిపతి అయి, 1782 డిసెంబర్‌లో చనిపోయే వరకు దానిని పాలించిన సైనికుడు. తెలుగు దేశంలో ఆయన 1762లో మరాఠా మురారిరావు నుంచి పెనుకొండ, మడకశిరలను తీసుకున్నాడు. 1768లో తన బావమరిది మీర్ సాహెబ్ ద్వారా గుర్రంకొండను తిరిగి గెలుచుకున్నాడు. 1775లో బళ్లారిని, 1776లో మురారిరావు నుంచి గుత్తిని తీసుకున్నాడు. 1779లో ఆయన కడప నవాబును జయించాడు. కర్నూలు నవాబు, బళ్లారి, అనంతపురం ప్రాంతాల పాలెగాళ్లు ఆయనకు కప్పం కట్టారు. 1780లో కర్ణాటకపై ఆయన దండయాత్ర రెండవ మైసూరు యుద్ధాన్ని మొదలుపెట్టింది.

మొదటి మాధవరావు పేష్వా

క్రీ.శ. 1761–1772

1761 నుంచి 1772 నవంబర్‌లో తన మరణం వరకు మరాఠాల పేష్వా (ప్రధాన మంత్రి), బాలాజీ బాజీరావు కొడుకు. యువకుడిగా ఆయన 1763లో గోదావరి మీది రాక్షసభువన్ దగ్గర నిజాం అలీకి వ్యతిరేకంగా తన బాబాయి రఘునాథరావు పక్కన పోరాడాడు. మైసూరు హైదర్ అలీతో యుద్ధాలలో ఆయన 1767లో సిరాను తీసుకున్నాడు. తర్వాత మైసూరు సేనాపతి మీర్ సాహెబ్ మరాఠాల నుంచి గుర్రంకొండను పొందాడు. ఆయన బాబాయి త్రయంబకరావు 1771లో ముట్టడి ద్వారా గుర్రంకొండను తీసుకున్నాడు. 1773–74లో టిప్పు దానిని తిరిగి తీసుకునే వరకు 1772 జూన్ ఒప్పందం దానిని మరాఠాల దగ్గరే ఉంచింది.

కమరుద్దీన్ ఖాన్

క్రీ.శ. 1781–1799

మీర్ సాహెబ్ కొడుకు, టిప్పు సుల్తాన్‌కు వరుసకు సోదరుడు. 1781–82లో ఆయన తన తండ్రి తర్వాత గుర్రంకొండ, కడప ప్రాంతానికి అధిపతి అయ్యాడు. 1783లో ఆయన కడప నవాబు పదవికి ఒక హక్కుదారుని, కంబంను తీసుకున్న ఇంగ్లీషు దళాన్ని ఓడించాడు. 1785లో టిప్పు ఆయనను బంధించి ఆయన జాగీర్లను తీసివేశాడు, కానీ 1791లో ఆయన మళ్లీ మైసూరు సైన్యాలకు నాయకత్వం వహించాడు. 1799లో శ్రీరంగపట్టణం పతనం తర్వాత ఆయన బ్రిటిష్‌వారికి లొంగిపోయాడు. విభజన ఒప్పందం గుర్రంకొండ జిల్లాలలో ఆయనకు వ్యక్తిగత జాగీర్ ఇవ్వడానికి నిజాంను కట్టుబడి ఉంచింది.

టిప్పు సుల్తాన్

క్రీ.శ. 1782–1799

హైదర్ అలీ కొడుకు. 1782 డిసెంబర్ నుంచి 1799 మే 4న శ్రీరంగపట్టణం పతనంలో చంపబడే వరకు మైసూరు పాలకుడు. యువ సేనానిగా ఆయన 1773–74లో మరాఠాల నుంచి గుర్రంకొండను తిరిగి తీసుకున్నాడు. సుల్తాన్‌గా ఆయన గుత్తి, గుర్రంకొండ, కడప, బళ్లారి, అనంతపురం ప్రాంతాన్ని ఆధీనంలో ఉంచుకున్నాడు. ఆయన గుత్తికి, గుర్రంకొండకు ఫైజ్ హిసార్, జఫరాబాద్ అనే కొత్త పేర్లు పెట్టి, రెండు చోట్లా రాగి నాణేలు ముద్రించాడు. 1786లో ఆయన ఆదోనిని ముట్టడించి, రాయదుర్గం, హర్పనహళ్లి పాలెగాళ్లను పట్టుకున్నాడు. 1792 ఒప్పందం ద్వారా ఆయన కడప, గుర్రంకొండ, బళ్లారి, తాడిపత్రిలను నిజాంకు వదులుకున్నాడు. ఆయన మిగిలిన తెలుగు జిల్లాలు ఆయన మరణం తర్వాత నిజాంకు వెళ్లి, 1800లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి అప్పగించబడ్డాయి.

బల్వంత్ రావు మెండ్లే

క్రీ.శ. 1760 కి ముందు

పీష్వా బాలాజీ బాజీరావు మరాఠా సేనాధిపతి. కప్పం వసూలు చేయడానికి 1757లో ఆయనను కర్ణాటకలో ఉంచారు. 1757 సెప్టెంబర్ 24న ఆయన కడప దగ్గర కడప, కర్నూలు నవాబులను ఓడించాడు. కడప నవాబు చనిపోయాడు. మరాఠాలు గుర్రంకొండ, పుంగనూరులను తీసుకున్నారు. తర్వాత ఆయన కడప ప్రాంతం దాటి తీరానికి దండెత్తాడు. వెంకటగిరి, కాళహస్తి జమీందారుల నుంచి కప్పం తీసుకున్నాడు. నెల్లూరు ఎదుట ఆయనకు డబ్బు ఇచ్చి వెనక్కి పంపారు. 1760 డిసెంబర్‌లో పానిపట్‌లో ఆయన చనిపోయాడు.

మీర్ అలీ రజా ఖాన్ (మీర్ సాహెబ్)

క్రీ.శ. 1781 కి ముందు

1781లో చనిపోయిన హైదర్ అలీ బావమరిది, గుర్రంకొండ పాలకుడు. కడప నవాబులు తీసుకునే వరకు ఆయన కుటుంబం గోల్కొండ కింద గుర్రంకొండను జాగీరు (భూమి మంజూరు)గా నిలుపుకుంది. సిరాలో హైదర్ సేనాపతిగా ఆయన 1767లో ఆ కోటను మరాఠాలకు అప్పగించి, వారి నుంచి గుర్రంకొండను పొందాడు. 1768లో ఆయన హైదర్ పక్షానికి తిరిగి వచ్చి, ఆయన తరఫున గుర్రంకొండను నిలుపుకున్నాడు. 1779లో కడప నవాబుపై మొదటి దాడికి ఆయన నాయకత్వం వహించాడు. హైదర్ జయించిన దేశాన్ని గుర్రంకొండతో సహా ఆయనకు సైనిక మంజూరుగా ఇచ్చాడు. దాని కోసం ఆయన 3,000 గుర్రపు సైనికులను ఉంచుకోవాలి. ఆయనను గుర్రంకొండ కోట పాదాల దగ్గరి ఒక మసీదులో ఖననం చేశారు.

రఘునాథరావు (రఘోబా)

రఘోబా అని పిలిచే మరాఠా సేనాపతి, రాజనీతిజ్ఞుడు. ఆయన పేష్వా బాలాజీ బాజీరావు సోదరుడు. 1761 నుంచి తన అన్న కొడుకు మొదటి మాధవరావుకు రాజప్రతినిధి. 1763లో నిజాం అలీ పూనాను దోచుకున్న తర్వాత ఆయన హైదరాబాద్‌పైకి దండెత్తాడు. నగర గోడ ఆయనను బయటే ఆపింది, కానీ ఆయన శివారు ప్రాంతాల నుంచి డబ్బు వసూలు చేశాడు. తర్వాత ఆయన గోదావరి మీది రాక్షసభువన్ వద్ద నిజాం సైన్యాన్ని చెదరగొట్టాడు. 1773–74లో ఆయన కొంత కాలం పేష్వా పదవిలో ఉన్నాడు. అప్పుడు హైదర్ అలీ మరాఠాల నుంచి సిరా, గుర్రంకొండలను తీసుకున్నాడు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (9)
  1. J. D. B. Gribble, A Manual of the District of Cuddapah in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1875, pp. 88–89, 91–92, 96–102, plate facing p. 90. [Public domain]
  2. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1915, pp. 40, 44. [Public domain]
  3. Narahari Gopalakristnamah Chetty, A Manual of the Kurnool District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1886, pp. 27. [Public domain]
  4. James Grant Duff, A History of the Mahrattas, Vol. I (opens in a new tab), Longmans, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1826, pp. 346. [Public domain]
  5. James Grant Duff, A History of the Mahrattas, Vol. II (opens in a new tab), Longmans, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1826, pp. 214, 217, 268. [Public domain]
  6. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, in an Attempt to Trace the History of Mysoor, Vol. II (opens in a new tab), Longman, Hurst, Rees, Orme and Brown, London, 1817, pp. 11, 137–138, 151, 159. [Public domain]
  7. Jadunath Sarkar, History of Aurangzib, Vol. V: The Closing Years, 1689-1707 (opens in a new tab), M. C. Sarkar and Sons, Calcutta, 1924, pp. 68. [Public domain]
  8. Walter Elliot, Coins of Southern India (International Numismata Orientalia, Vol. III, Part 2) (opens in a new tab), Trübner & Co., London, 1886, pp. 145. [Public domain]
  9. W. Francis, Madras District Gazetteers: Anantapur (opens in a new tab), Government of Madras (Addison & Co.), 1905, pp. 23. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: