తెలుగు చరిత్రTelugu History

అలెగ్జాండర్ విన్చ్

అలెగ్జాండర్ విన్చ్ 1773 నుంచి 1775 వరకు మద్రాసు గవర్నర్. అంతకుముందు ఆయన మచిలీపట్నంలో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చీఫ్‌గా ఉండి, తెలుగు జమీందారులతో మొదటి శిస్తు ఒప్పందాలు చేశాడు; బసాలత్ జంగ్ నుంచి గుంటూరును పొందాలని ప్రయత్నించాడు. తర్వాత ఆయనను గవర్నర్ పదవి నుంచి తొలగించారని కృష్ణా మాన్యువల్ చెబుతుంది.

తెలుగు దేశాన్ని పాలించక ముందే అలెగ్జాండర్ విన్చ్‌కు దాని గురించి బాగా తెలుసు. 1769 తర్వాతి ఏళ్లలో ఆయన మచిలీపట్నంలో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చీఫ్ (స్థానిక కౌన్సిల్ అధిపతి).1 అక్కడ జమీందారులతోనూ, గుంటూరును చేతిలో ఉంచుకున్న బసాలత్ జంగ్‌తోనూ ఆయన వ్యవహారాలు నడిపాడు.23 తర్వాత 1773 నుంచి 1775 వరకు మద్రాసు గవర్నర్ అయ్యాడు.4 ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చూడండి.

మచిలీపట్నంలో చీఫ్

మచిలీపట్నం చీఫ్‌ల జాబితాను కృష్ణా మాన్యువల్ ఇస్తుంది.1 దాని ప్రకారం విన్చ్ రెండుసార్లు ఆ పదవిలో ఉన్నాడు: 1769 ఏప్రిల్ 20 నుంచి ఒకసారి; మళ్లీ 1769 నవంబర్ నుంచి 1772 డిసెంబర్ వరకు.1

చార్‌మహల్ ఎస్టేట్లు కామదన కుటుంబానివి.2 1770లో విన్చ్ ఈ జమీందారులతో ఉత్తరాలు నడపడం మొదలుపెట్టాడు.2 1771లో వారి శిస్తును మూడేళ్లకు నిర్ణయించాడు.2 ఆ మూడేళ్ల పేష్‌కష్ (కప్పం)కు మొగల్తూరు జమీందారు కలిదిండి తిరుపతి రాజు హామీగా నిలిచాడు.2

గుంటూరు, ఫ్రెంచివారు

నిజాం తమ్ముడు బసాలత్ జంగ్ చేతిలో గుంటూరు ఉండేది; అక్కడ ఆయన ఒక ఫ్రెంచి సైన్యాన్ని ఉంచుకున్నాడు.3 కంపెనీ సైన్యం నుంచి సైనికులు పారిపోయి అక్కడికి చేరుతున్నారు.3 ఫ్రెంచివారిని గుంటూరులో ఉండనివ్వడం మంచిది కాదని విన్చ్ మద్రాసు ప్రభుత్వానికి రాశాడు.3

బసాలత్ జంగ్ గుంటూరును పొందిన షరతుల్లో దేన్నీ ఉల్లంఘించలేదని జూన్ 13న మద్రాసు జవాబిచ్చింది.3 కాబట్టి ఫ్రెంచివారిని పంపేయమని పట్టుబట్టలేమని చెప్పింది.3 అప్పుడు విన్చ్ మల్ల పంతులు అనే దూతను బసాలత్ జంగ్ దగ్గరికి పంపాడు.3 గుంటూరును 1,25,000 వరహాలకు కంపెనీకి కౌలుకు ఇవ్వమని ఆ దూత సూచించాడు.3 బసాలత్ జంగ్ వినలేదు; బలం ముందు తప్ప గుంటూరును వదలనని తేల్చిచెప్పాడు.3 గుంటూరు కంపెనీకి వచ్చింది 1788లోనే.5 గుంటూరు, మచిలీపట్నం చూడండి.

గవర్నర్

మెక్లీన్ గవర్నర్ల జాబితా ప్రకారం విన్చ్ 1773 ఫిబ్రవరి 2 నుంచి 1775 డిసెంబర్ 11 వరకు పదవిలో ఉన్నాడు.4 మచిలీపట్నం చీఫ్‌లుగా పనిచేసిన విన్చ్, జాన్ వైట్‌హిల్ ఇద్దరూ “మద్రాసు గవర్నర్ స్థాయికి ఎదిగారు, ఇద్దరినీ ఆ పదవి నుంచి తొలగించారు” అని కృష్ణా మాన్యువల్ ప్రత్యేకంగా పేర్కొంటుంది.6

ఆధారాలు భిన్నంగా చెప్పే విషయాలు

  • ఆయన చీఫ్‌గా ఎప్పుడు ఉన్నాడు. కృష్ణా మాన్యువల్ జాబితా ప్రకారం విన్చ్ రెండో విడత 1772 డిసెంబర్‌లో ముగిసింది.1 కానీ అదే పుస్తకం పాఠంలో “1773లో విన్చ్ మచిలీపట్నం చీఫ్” అని ఉంది; గుంటూరులోని ఫ్రెంచివారి గురించి ఆయన రాసిన ఉత్తరాన్ని కూడా 1773 నాటిదిగా చెబుతుంది.63 మెక్లీన్ జాబితా ఆయనను 1773 ఫిబ్రవరి 2 నుంచే గవర్నరుగా చూపుతుంది.4

Footnotes

  1. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 358, “A List of Chiefs in Council, and Collectors of Masulipatam, Guntur and the Kistna District” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  2. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 328 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), pp. 80–81 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  4. C. D. Maclean (ed.), Manual of the Administration of the Madras Presidency, Vol. II (1885), p. 269, list of Governors of Fort St. George (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  5. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 85 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 110 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

రాజవంశాలు

ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ

క్రీ.శ. 1759–1858

1611లో తీరంపై మొదట అడుగుపెట్టినప్పటి నుంచి 1858లో రాజ్ (Crown) పాలన చేపట్టే వరకు తెలుగు దేశంలో ఇంగ్లీషు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చరిత్ర. నూట యాభై సంవత్సరాల పాటు అది గోల్కొండ రాజులు, మొఘలుల ఫర్మానాల కింద మచిలీపట్నం, నిజాంపట్నం, మాదాపొలం, వీరవాసరం, విశాఖపట్నం, ఇంజరం, బెండమూర్లంకలలోని ఫ్యాక్టరీల (వ్యాపార కేంద్రాల) ద్వారా వ్యాపారం చేసింది. మద్రాసులోని దాని కోట 1639లో నాయకుడు దామెర్ల వెంకటాద్రి ద్వారా మంజూరైన భూమిపై ఉంది. ఫోర్డ్ ఫ్రెంచివారిని వెళ్లగొట్టిన తర్వాత దానికి మచిలీపట్నం ప్రాంతం (1759), 1765 చక్రవర్తి మంజూరు, 1766, 1768 నిజాం ఒప్పందాల ద్వారా ఐదు ఉత్తర సర్కారులు, గుంటూరు (1788), రాయలసీమ దత్త మండలాలు (1800), కర్ణాటకతో పాటు నెల్లూరు (1801) లభించాయి. అది చీఫ్‌లు, కౌన్సిళ్ల ద్వారా, తర్వాత కలెక్టర్ల ద్వారా పాలించింది. 1802–03లో తీర జమీందారులతో శాశ్వత శిస్తు ఒప్పందం చేసుకుంది. రాయలసీమ రైతులతో థామస్ మన్రో రైత్వారీ విధానం కింద శిస్తు నిర్ణయించింది. పద్మనాభం (1794) వద్ద విజయనగరం రాజా అధికారాన్ని, పాలెగాళ్ల అధికారాన్ని విరిచింది. 1832–33 గుంటూరు కరువు తర్వాత గోదావరి, కృష్ణా ఆనకట్టలు కట్టింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (2)
  1. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 80–81, 85, 110, 328, 358. [Public domain]
  2. C. D. Maclean (ed.), Manual of the Administration of the Madras Presidency, Vol. II (Appendices) (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1885, pp. 269. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: