సర్ థామస్ రంబోల్డ్

సర్ థామస్ రంబోల్డ్ 1778 నుంచి 1780 వరకు మద్రాసు గవర్నర్. కంపెనీ నియమించిన సర్క్యూట్ కమిటీని పక్కనపెట్టి, ఉత్తర సర్కారుల జమీందారులను మద్రాసుకు పిలిపించి వారి కప్పాన్ని తానే నిర్ణయించాడు. 1779లో నిజాం ఇష్టానికి వ్యతిరేకంగా ఆయన ప్రభుత్వం బసాలత్ జంగ్ నుంచి గుంటూరును కౌలుకు తీసుకుంది. 1781లో డైరెక్టర్ల సభ ఆయనను తొలగించింది. అయితే తర్వాత ఆయన కూతురు ప్రచురించిన పత్రాలు చూసి, ఆయన నిర్దోషి అని గోదావరి మాన్యువల్ రచయిత నమ్మాడు.

ఒక్క చూపులో

రంబోల్డ్ 1778 ఫిబ్రవరిలో మద్రాసు గవర్నర్ అయ్యాడు; 1780 ఏప్రిల్‌లో వెళ్లిపోయాడు.⁵

1778లో ఆయన సర్కారుల జమీందారులను మద్రాసుకు పిలిపించి, వారి చెల్లింపులను తానే నిర్ణయించాడు: ఐదేళ్లకు, అంతకుముందు కట్టినదానికంటే 12½ శాతం ఎక్కువ. ఆ ఒప్పందం పదకొండేళ్లు అమలులో ఉంది.^1,6

1779లో ఆయన ప్రభుత్వం బసాలత్ జంగ్‌తో ఒప్పందం చేసుకుని గుంటూరును కౌలుకు తీసుకుంది. గవర్నర్ జనరల్ దాన్ని తిరస్కరించాడు; డైరెక్టర్లు రంబోల్డ్‌నూ ఆయన కౌన్సిల్‌లోని ఇద్దరు సభ్యులనూ తొలగించారు.^2,4

సర్ థామస్ రంబోల్డ్ మద్రాసును రెండేళ్లే పాలించాడు. కానీ ఆయన తీసుకున్న రెండు పెద్ద నిర్ణయాలూ తెలుగు తీరానికి సంబంధించినవే. ఉత్తర సర్కారుల జమీందారుల (భూస్వాముల) కప్పాన్ని ఆయనే స్వయంగా నిర్ణయించాడు; ఆయన ప్రభుత్వం గుంటూరును కౌలుకు తీసుకుంది.¹² ఈ రెండింటిపైనా విమర్శలు వచ్చాయి; ఆయనను పదవి నుంచి తొలగించారు.³⁴ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చూడండి.

మద్రాసు గవర్నర్

మెక్లీన్ గవర్నర్ల జాబితా ప్రకారం రంబోల్డ్ 1778 ఫిబ్రవరి 8 నుంచి 1780 ఏప్రిల్ 6 వరకు పదవిలో ఉన్నాడు.⁵ ఆయన మొదట లండన్‌లోని వైట్స్ అనే క్లబ్‌లో వెయిటర్‌గా జీవితం మొదలుపెట్టాడని ఒక కథ ఉంది; ఫ్రాన్సిస్ విశాఖపట్నం గెజిటీర్, కృష్ణా మాన్యువల్ రెండూ ఆ కథను చెబుతాయి.³²

మద్రాసుకు పిలిపించిన జమీందారులు

1775లో డైరెక్టర్ల సభ ఒక సర్క్యూట్ కమిటీని నియమించమని ఆదేశించింది.¹ ఆ కమిటీ సభ్యులు సర్కారుల్లో తిరిగి, జమీందారుల ఆదాయం, సైనిక బలం గురించి విచారించాలి.¹ గోదావరి గెజిటీర్ ప్రకారం, ఆ పని మొదలైన కొద్ది కాలానికే రంబోల్డ్ దానికి అడ్డుపడ్డాడు.¹

1778లో ఆయన జమీందారులను మద్రాసుకు పిలిపించి, అక్కడే వారితో తానే ఒప్పందం చేశాడు.¹ అది ఐదేళ్ల ఒప్పందం; మామూల్ జమాబందీ (ఆచారం ప్రకారం వారు కడుతూ వచ్చిన మొత్తం) కంటే 12½ శాతం ఎక్కువ.¹ ఇది ఎలా జరిగిందో ఫ్రాన్సిస్ మిల్ చరిత్ర నుంచి ఉదహరిస్తాడు.³ జమీందారులతో “గవర్నర్ ఒక్కడే బేరమాడాడు”; కౌన్సిల్ “ఏ విచారణా లేకుండా ఆయన ఆదేశాలకు తలూపింది”.³

ఆయన వెళ్లిపోయిన తర్వాత కూడా ఆ ఒప్పందం కొనసాగింది.⁶ తిరిగి ఏర్పాటైన కమిటీ ఆయన పెంచిన 12½ శాతాన్ని ఖాయం చేసింది; 1786లో ఆ ఒప్పందాన్ని 1789 వరకు పొడిగించారు.⁶ కాబట్టి అది పదకొండేళ్లు అమలులో ఉందని గెజిటీర్ చెబుతుంది.⁶

కొందరు జమీందారులు తమ ఫిర్యాదులతో మద్రాసుకు వచ్చారు.⁷ కంపెనీ అధికారులకు తాను పడ్డ అప్పుల సంగతిని నూజివీడు అప్పారావు రంబోల్డ్ కాలంలో ప్రభుత్వం ముందు పెట్టాడు; కానీ ఆయనకు ఏ సహాయమూ దొరకలేదు.⁷ ఇంటికి తిరిగివెళ్లి ఆయన కంపెనీ అధికారులను ఎదిరించడం మొదలుపెట్టాడు.⁷

గుంటూరు కౌలు

అప్పుడు గుంటూరు బసాలత్ జంగ్ చేతిలో ఉండేది.² నిజాంను అడగకుండానే 1779 ఫిబ్రవరి 27న మద్రాసు ప్రభుత్వం ఆయనతో ఒప్పందం చేసుకుంది.² కెప్టెన్ హార్పర్ నాయకత్వంలో ఒక సైన్యం 1779 ఏప్రిల్‌లో గుంటూరును స్వాధీనం చేసుకోవడానికి బయలుదేరింది.² తర్వాత కౌన్సిల్ గుంటూరును పదేళ్లకు ఆర్కాట్ నవాబుకు కౌలుకు ఇచ్చింది.²

నిజాంకు కోపం వచ్చింది; గవర్నర్ జనరల్ వారెన్ హేస్టింగ్స్ మద్రాసు ప్రభుత్వం చేసిన పనిని తిరస్కరించాడు.² ఈ వార్త ఇంగ్లండ్ చేరగానే డైరెక్టర్లు రంబోల్డ్‌నూ ఆయన కౌన్సిల్‌లోని ఇద్దరు సభ్యులనూ తొలగించారని కృష్ణా మాన్యువల్ చెబుతుంది.⁴ 1780 ఏప్రిల్‌లో రంబోల్డ్ మద్రాసు వదిలి వెళ్లాడు.⁴ గుంటూరు చూడండి.

ఆధారాలు భిన్నంగా చెప్పే విషయాలు

ఆయన దోషా, కాదా. రంబోల్డ్ “ఈ బేరాలను అవినీతితో నడిపాడని ఆరోపణ వచ్చింది” అని, 1781లో ఆయనను, ఇద్దరు కౌన్సిల్ సభ్యులను తొలగించారని ఫ్రాన్సిస్ చెబుతాడు.³ ఆయన కూతురు తర్వాత ఆయనను సమర్థిస్తూ పత్రాలు ప్రచురించిందని మోరిస్ గోదావరి మాన్యువల్ (1878) చెబుతుంది.⁸ ఆ పత్రాలు “ఆయనపై వచ్చిన అన్ని ఆరోపణల్లోనూ ఆయన నిర్దోషి” అని రుజువు చేశాయని, జమీందారులతో ఆయన చేసిన ఏర్పాట్లను డైరెక్టర్లు ఆమోదించారని మోరిస్ భావించాడు.⁸
సర్క్యూట్ కమిటీ. రంబోల్డ్ ఆ కమిటీని రద్దు చేశాడని మోరిస్ అంటాడు.⁹ దాని పని ఆగిపోయిందని, 1783లో దాన్ని మళ్లీ నియమించారని గోదావరి గెజిటీర్ చెబుతుంది.¹
రాజీనామానా, తొలగింపా. రంబోల్డ్ “తర్వాత తన పదవికి రాజీనామా చేశాడు” అని మోరిస్ చెబుతాడు.⁸ ఆయనను తొలగించారని కృష్ణా మాన్యువల్, ఫ్రాన్సిస్ చెబుతాయి.⁴³

F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 162 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷
Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 82 and note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷
W. Francis, Madras District Gazetteers: Vizagapatam, Vol. I (1907), p. 167 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶
Mackenzie, Kistna District (1883), p. 83 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴
C. D. Maclean (ed.), Manual of the Administration of the Madras Presidency, Vol. II (1885), p. 269, list of Governors of Fort St. George (archive.org (opens in a new tab)). ↩
Hemingway, Godavari (1907), p. 163 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³
Mackenzie, Kistna District (1883), p. 299 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³
Morris, Godavery District (1878), p. 249 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³
Henry Morris, A Descriptive and Historical Account of the Godavery District (1878), p. 248 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

మద్రాసు గవర్నర్

మద్రాసుకు పిలిపించిన జమీందారులు

గుంటూరు కౌలు

ఆధారాలు భిన్నంగా చెప్పే విషయాలు

Footnotes

సంబంధిత

రాజవంశాలు

ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ

ఆధారసూచికలు