సర్ థామస్ మన్రో

రాయలసీమలో కంపెనీ మొదటి, అత్యంత గుర్తుండిపోయిన పరిపాలకుడు థామస్ మన్రో. ఆయన “1761 మే 27న గ్లాస్గోలో జన్మించారు” అని జి. ఆర్. గ్లైగ్ (G. R. Gleig) Life (జీవిత చరిత్ర) (1830) చెబుతుంది.¹ ఆయన ఆ నగరపు ఒక వర్తకుని కొడుకు.¹ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చూడండి.

ఆయన జీవిత చరిత్రకారుడు జాన్ బ్రాడ్‌షా (John Bradshaw) భారతదేశంలో ఆయన జీవితాన్ని ఈ కాలాలుగా విభజిస్తారు:²

• 1792 నుంచి 1799 వరకు టిప్పు సుల్తాన్ వదులుకున్న బారామహల్‌లో²
• 1799–1800లో కెనరాలో²
• 1800 నుంచి 1807 వరకు దత్త మండలాలలో²
• యూరప్‌లో ఆరు సంవత్సరాల తర్వాత, 1814 నుంచి 1818 వరకు పౌర, సైనిక సేవ²
• “1820 జూన్ 8 నుంచి 1827 జూలై 6న ఆయన మరణం వరకు” మద్రాసు గవర్నర్‌గా ఆయన పదవీకాలం²

దత్త మండలాలు

1800 నవంబర్‌లో తాను “అంతకుముందు నెలలో నియమితుడైన దత్త మండలాల పౌర పరిపాలనకు వెళ్లాను” అని మన్రో రాశారు.³ 1807 అక్టోబర్ 23న ఇంగ్లాండ్‌కు ఓడలో బయలుదేరే వరకు ఆయన బాధ్యతలో ఉన్నారు.³

బళ్లారి గెజిటీర్ ఆయనను ఆ జిల్లాల “మొదటి (వాటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధ) ‘ప్రిన్సిపల్ కలెక్టర్’” అంటుంది.⁴⁵ ఆయన అనంతపురంలో నివసించారు.⁴⁵ విలియం థాకరేతో సహా ఆయన సబ్ కలెక్టర్లను ఆదోనిలో, ఇతర చోట్ల నియమించారు.⁴⁵

అప్పుడు జిల్లాలలో ఎనభై మంది పాలెగాళ్ల (స్థానిక సైనిక నాయకులు) కింద దాదాపు 30,000 మంది సాయుధ బంట్రోతులు ఉన్నారని బ్రాడ్‌షా చెబుతారు.⁶ పాలెగాళ్లు “దాదాపు నిరంతరం తిరుగుబాటులో ఉన్నారు. వారి అణచివేత, వారి తిరుగుబాటు రెండూ దేశానికి సమానంగా వినాశకరమైనవి” అని మన్రో రాశారు.⁷

ప్రతి పాలెగాడు నిజాంకు గానీ హైదర్ అలీకి గానీ చెల్లించిన అత్యధిక కప్పాన్ని ఆయన వారిపై విధించారు.⁷ జనరల్ డుగాల్డ్ క్యాంప్‌బెల్ సైన్యాలతో, తన సొంత సాయుధ బంట్రోతుల దళాలతో, నిరాకరించిన వారిని ఆయన అణచివేశారు లేదా తరిమారు.⁷ ఒక సంవత్సరంలోపు “ప్రభుత్వానికి ఏదైనా తీవ్ర వ్యతిరేకత చూపగల” ఏ బలమూ మిగలలేదని గెజిటీర్ చెబుతుంది.⁷

1804లో డైరెక్టర్లు “మరింత మృదువైన చర్యలు” కోరారు.⁸ పాలెగాళ్ల “భూస్వామ్య అలవాట్లు, సూత్రాలు” నేరాలు, అణచివేతలే అని 1805 ఫిబ్రవరిలో మన్రో జవాబిచ్చారు.⁸ గుత్తి, బళ్ళారి, కడప, కోటలు, యుద్ధాలు చూడండి.

1801–02లో ఆయన రైత్వారీ సెటిల్‌మెంట్, అంటే ప్రతి రైతు (రైతు)తో ప్రత్యక్ష ఒప్పందాన్ని ప్రవేశపెట్టారు.⁹ దాని కింద “ప్రతి రైతు కలెక్టర్ నుంచి వచ్చిన పట్టా కింద నేరుగా ప్రభుత్వం నుంచి తన భూమిని పొందాడు” (పట్టా అంటే భూమిపై రాతపూర్వక హక్కు).⁹ 1802, 1805 మధ్య ఆయన దేశమంతటినీ సర్వే చేయించారు.⁹

ఆయన వెళ్లిపోయినప్పుడు, మద్రాసు ప్రభుత్వం ఆ జిల్లాల ప్రజల గురించి నివేదించింది.¹⁰ వారు ఒకప్పుడు “చట్టం లేని దోపిడీదారుల, దొంగల విడిపోయిన గుంపులు” అని అది చెప్పింది.¹⁰ ఇప్పుడు వారు “నాగరికతలో, చట్టాలకు లోబడడంలో, మేజిస్ట్రేట్లకు విధేయతలో ఈ ప్రభుత్వం కింద ఉన్న ఏ ప్రజలకూ తీసిపోరు” అని అది చెప్పింది.¹⁰ పాలన, పరిపాలన చూడండి.

మద్రాసు గవర్నర్

1822 నాటి ఒక మినిట్ (అధికారిక గమనిక)లో, గవర్నర్ మన్రో ఉత్తరాన ఉన్న జమీందారీ జిల్లాలలో, అంటే జమీందారులు అనే భూస్వాములు ఉంచుకున్న సంస్థానాలలో అశాంతి గురించి రాశారు.¹¹ జమీందారులకు వ్యతిరేకంగా వడ్డీ వ్యాపారుల డిక్రీలను అమలు చేయాల్సిన ప్రభుత్వ బాధ్యతను ఆయన దానికి కారణంగా చెప్పారు.¹¹ “తిరుగుబాటు కోసం ఒకసారి జప్తు చేసిన ఏ జమీందారీనీ ఎప్పుడూ తిరిగి ఇవ్వకూడదు” అని ఆయన కోరారు.¹¹

ఆయన పదవిలో ఉండగానే చనిపోయారు.¹² ఆయన “1827 జూలై 6న బళ్లారి జిల్లాలోని పుట్టికొండాలో చనిపోయారు” అని మాక్లీన్ (Maclean) గవర్నర్ల జాబితా చెబుతుంది.¹²

జ్ఞాపకం

దత్త మండలాల ప్రజలు ఆయనను అపారమైన ప్రేమతో చూశారని బళ్లారి గెజిటీర్ చెబుతుంది.¹⁰ వారు “ఆయనను తమ ‘తండ్రి’ అని పిలిచారు”, ఇంకా ఆయన గౌరవార్థం గేయాలు పాడారు.¹⁰

“దత్త మండలాలలో అబ్బాయిలకు ఇప్పటికీ ఆయన పేరు మీద ‘మన్రోలప్ప’ అని పేరు పెడతారు” అని 1894లో రాసిన బ్రాడ్‌షా చెబుతారు.¹³ కడప (అప్పుడు కడ్డపా) జిల్లాలో సంచార యాచకులు ఆయన కీర్తిని పాడారు.¹³ మన్రోను “మాండవ ఋషి అని పిలుస్తారు, మాండవ ఋషి అంటే దైవంగా మారిన మన్రోయే” అని గుత్తిలోని ఒక బ్రాహ్మణ ఉపాధ్యాయుడు బ్రాడ్‌షాకు చెప్పారు.¹³ జానపద గీతాలు, మౌఖిక సంప్రదాయాలు చూడండి.

Footnotes

1. G. R. Gleig, The Life of Major-General Sir Thomas Munro, Vol. I (1830), p. 1 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

2. John Bradshaw, Sir Thomas Munro and the British Settlement of the Madras Presidency (1894), p. 17 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

3. Gleig, Life of Munro, Vol. I (1830), p. xix (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

4. W. Francis, Madras District Gazetteers: Bellary (1904), p. 46 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

5. Francis, Bellary (1904), p. 47 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

6. Bradshaw, Sir Thomas Munro (1894), p. 112 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

7. Francis, Bellary (1904), p. 48 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

8. Francis, Bellary (1904), p. 49 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

9. Francis, Bellary (1904), p. 155 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

10. Francis, Bellary (1904), p. 161 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

11. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 166 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

12. C. D. Maclean (ed.), Manual of the Administration of the Madras Presidency, Vol. II (1885), p. 269 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

13. Bradshaw, Sir Thomas Munro (1894), p. 7 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³