తెలుగు చరిత్రTelugu History

సర్ ఆర్చిబాల్డ్ కాంప్‌బెల్

సర్ ఆర్చిబాల్డ్ కాంప్‌బెల్ 1786 నుంచి 1789 వరకు మద్రాసు గవర్నర్. గవర్నర్ జనరల్ ఆదేశం మేరకు గుంటూరు అప్పగింతను ఏర్పాటు చేసిన దూతను ఆయనే పంపాడు; 1788 సెప్టెంబర్‌లో గుంటూరు కంపెనీకి వచ్చింది. కృష్ణా ఒడ్డున ఉన్న ఓలేరు నుంచి వచ్చిన తెలుగు క్రైస్తవ రైతులను చెంగల్పట్టు జిల్లాలో కరువుతో ఖాళీ అయిన ఒక ప్రాంతంలో ఆయన స్థిరపరిచాడు; ఆయన పేరు మీద దాన్ని కాంప్‌బెల్‌పురం అన్నారు.

చివరికి గుంటూరు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చేతికి వచ్చినప్పుడు మద్రాసు గవర్నర్ సర్ ఆర్చిబాల్డ్ కాంప్‌బెల్. నిజాం దర్బారుకు దూతను పంపిన గవర్నర్‌గా కృష్ణా మాన్యువల్ ఆయన పేరు చెబుతుంది.1 తెలుగు క్రైస్తవ రైతుల ఒక బృందానికి ఆయన చేసిన సహాయాన్ని కూడా అది నమోదు చేసింది.2 ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చూడండి.

మద్రాసు గవర్నర్

మెక్లీన్ గవర్నర్ల జాబితా ప్రకారం కాంప్‌బెల్ 1786 ఏప్రిల్ 6 నుంచి 1789 ఫిబ్రవరి 7 వరకు పదవిలో ఉన్నాడు.3

గుంటూరు, 1788

1782లో బసాలత్ జంగ్ చనిపోయిన తర్వాత కూడా గుంటూరు మరో ఆరేళ్లు నిజాం కౌలుదారుల చేతిలోనే ఉంది.4 1786 సెప్టెంబర్‌లో లార్డ్ కార్న్‌వాలిస్ గవర్నర్ జనరల్ అయ్యాడు; గుంటూరును నిజాం నుంచి అడిగి తీసుకోమని లండన్ నుంచి ఆయనకు ఆదేశాలు ఉన్నాయి.1 టిప్పు సుల్తాన్ భయంతో, ఫ్రాన్స్‌తో యుద్ధం వస్తుందనే భయంతో ఆయన 1788 మే వరకు ఆగాడు.1 అప్పుడు అప్పగింతను ఏర్పాటు చేయడానికి కెప్టెన్ కెనవేను తన దూతగా హైదరాబాద్‌కు పంపమని కాంప్‌బెల్‌కు చెప్పాడు.1

నిజాం కౌలుదారుల వల్ల గుంటూరు నుంచి ఆయనకు వచ్చే ఆదాయం చాలా తక్కువ; కాబట్టి ఇవ్వడానికి ఆయన పెద్దగా అభ్యంతరం చెప్పలేదని మాన్యువల్ అంటుంది.1 1788 సెప్టెంబర్‌లో గుంటూరును అప్పగించడానికి ఒప్పుకున్నాడు.1 సర్కారుల కోసం కంపెనీ కట్టవలసిన కప్పం బాకీని, నిజాం మనుషులు గుంటూరు నుంచి వసూలు చేసిన ఆదాయంతో సరిపెట్టారు.1 గుంటూరు సనద్ (మంజూరు పత్రం) 1788 సెప్టెంబర్ 18 నాటిదని ఐదవ నివేదిక చెబుతుంది.5 గుంటూరు చూడండి.

ఓలేరు క్రైస్తవులు

ఓలేరు కృష్ణా నది ఒడ్డున, రేపల్లెకు మూడు మైళ్ల దూరంలో ఉన్న గ్రామం.2 అక్కడి కొద్దిమంది బ్రాహ్మణులు, కమ్మ రైతులు గుంపుగా క్రైస్తవులయ్యారు.2 1787లో వారంతా కలిసి, మానెంటి అనే ఇటలీ దేశపు మాజీ జెసూట్ ఫాదర్ నాయకత్వంలో దక్షిణానికి వలస వెళ్లారు.2

చెంగల్పట్టు జిల్లాలో కరువుతో ఖాళీ అయిన ఒక ప్రాంతంలో కాంప్‌బెల్ వారిని స్థిరపరిచాడు.2 దాన్ని కాంప్‌బెల్‌పురం అని పిలిచారు; మెకంజీ కాలానికి దాని పేరు కీలచేరి.2 ఈ వలసదారులు ఇంకా “తమిళుల మధ్య ఒక తెలుగు క్రైస్తవ వాడ”గా ఉన్నారని మాన్యువల్ చెబుతుంది.2 మతం చూడండి.

Footnotes

  1. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 85 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  2. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 282 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  3. C. D. Maclean (ed.), Manual of the Administration of the Madras Presidency, Vol. II (1885), p. 269, list of Governors of Fort St. George (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  4. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 84 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. “Acquisitions of Territory by the British in the Presidency of Fort St. George”, in W. K. Firminger (ed.), The Fifth Report from the Select Committee … on the Affairs of the East India Company, Vol. III (1918), p. xxiv, No. XXXIV, the five Circars (archive.org (opens in a new tab)). ↩

రాజవంశాలు

ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ

క్రీ.శ. 1759–1858

1611లో తీరంపై మొదట అడుగుపెట్టినప్పటి నుంచి 1858లో రాజ్ (Crown) పాలన చేపట్టే వరకు తెలుగు దేశంలో ఇంగ్లీషు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చరిత్ర. నూట యాభై సంవత్సరాల పాటు అది గోల్కొండ రాజులు, మొఘలుల ఫర్మానాల కింద మచిలీపట్నం, నిజాంపట్నం, మాదాపొలం, వీరవాసరం, విశాఖపట్నం, ఇంజరం, బెండమూర్లంకలలోని ఫ్యాక్టరీల (వ్యాపార కేంద్రాల) ద్వారా వ్యాపారం చేసింది. మద్రాసులోని దాని కోట 1639లో నాయకుడు దామెర్ల వెంకటాద్రి ద్వారా మంజూరైన భూమిపై ఉంది. ఫోర్డ్ ఫ్రెంచివారిని వెళ్లగొట్టిన తర్వాత దానికి మచిలీపట్నం ప్రాంతం (1759), 1765 చక్రవర్తి మంజూరు, 1766, 1768 నిజాం ఒప్పందాల ద్వారా ఐదు ఉత్తర సర్కారులు, గుంటూరు (1788), రాయలసీమ దత్త మండలాలు (1800), కర్ణాటకతో పాటు నెల్లూరు (1801) లభించాయి. అది చీఫ్‌లు, కౌన్సిళ్ల ద్వారా, తర్వాత కలెక్టర్ల ద్వారా పాలించింది. 1802–03లో తీర జమీందారులతో శాశ్వత శిస్తు ఒప్పందం చేసుకుంది. రాయలసీమ రైతులతో థామస్ మన్రో రైత్వారీ విధానం కింద శిస్తు నిర్ణయించింది. పద్మనాభం (1794) వద్ద విజయనగరం రాజా అధికారాన్ని, పాలెగాళ్ల అధికారాన్ని విరిచింది. 1832–33 గుంటూరు కరువు తర్వాత గోదావరి, కృష్ణా ఆనకట్టలు కట్టింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (3)
  1. C. D. Maclean (ed.), Manual of the Administration of the Madras Presidency, Vol. II (Appendices) (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1885, pp. 269. [Public domain]
  2. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 84–85, 282. [Public domain]
  3. Walter Kelly Firminger (ed.), The Fifth Report from the Select Committee of the House of Commons on the Affairs of the East India Company, Vol. III: British Acquisitions in the Presidency of Fort St. George, Madras Appendices, Wilkins' Glossary and Index (opens in a new tab), R. Cambray and Co., Calcutta, 1918, xxiv. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: