ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

అసద్ అలీ ఖాన్ (ముజఫ్ఫరుల్ ముల్క్, బనగానపల్లె)

18వ శతాబ్దం చివరలో బనగానపల్లె జాగీర్ (భూమి మంజూరు)కు సహ-పాలకుడు. ఆయన బిరుదు ముజఫ్ఫరుల్ ముల్క్. తల్లి వైపు నుంచి ఆయన మొఘల్ ఖిల్లాదారు (కోట అధికారి) ముహమ్మద్ బేగ్ ఖాన్ వంశానికి మనవడు. ఆయన చెంచెలిమలను అనుభవించాడు, తన చిన్న వయసు సోదరుని కొడుకుల కోసం బనగానపల్లెను నిర్వహించాడు. 1783లో టిప్పు సుల్తాన్ జాగీరును స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు ఆయన ఒక పాలెగాడి దగ్గర ఆశ్రయం పొందాడు. 1790లో నిజాం సైన్యంతో ఆయన, ఆయన సోదరుని కొడుకు గులాం అలీ ఖాన్ తమ్మడపల్లె దగ్గర టిప్పు అధికారిని ఓడించి ప్రాంతాన్ని తిరిగి గెలుచుకున్నారు. 1791లో టిప్పుకు వ్యతిరేకంగా ఆయన నిజాం సేవలో ఉన్నాడు. కొంత కాలం కడప సుబేదారుగా ఉన్నాడు. 1800లో జాగీరును ఆయనకు, ఆయన సోదరుని కొడుకుకు కొనసాగించాలని నిజాం కంపెనీతో షరతు పెట్టాడు.

హైదర్ అలీ, టిప్పు సుల్తాన్ యుద్ధాల కాలంలో బనగానపల్లెను అనుభవించిన వారిలో అసద్ అలీ ఖాన్ అత్యంత చురుకైనవాడు. కర్నూలు జిల్లా మాన్యువల్ (1886) ఆయనను “ఎంతో పరాక్రమవంతుడు” అంటుంది.1 అది ఆయనను తర్వాతి బిరుదు ముజఫర్ ముల్క్ పేరుతో పిలుస్తుంది.2 Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) (1908) ఆ కుటుంబ పత్రాల ఆధారంగా రాశారు.3 1800 నాటి ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలలో ఆయనను, ఆయన సోదరుని కొడుకు గులాం అలీ ఖాన్‌ను సంయుక్త జాగీర్దారులుగా (భూమి మంజూరు కలిగినవారు) చూశారని అది చెబుతుంది.3 బనగానపల్లె సంస్థానం చూడండి.

కుటుంబం

చెట్టి (Chetty) మాన్యువల్ ప్రకారం, అసద్ అలీ ఖాన్, ఆయన అన్న హుసేన్ అలీ ఖాన్ సయ్యద్ ముహమ్మద్ ఖాన్ నగాడీ కొడుకులు.2 ఆయన ఆర్కాటుకు చెందిన సాదతుల్లా ఖాన్ దగ్గర సేవ చేసిన పర్షియన్.2 వారి తల్లి అవౌతుల్ బతూల్ ఖానుం. ఆమె గుల్లీ నవాబ్ అని పిలిచే నవాబు ఫజల్ అలీ ఖాన్ సోదరి.2

అదే మాన్యువల్ గుల్లీ నవాబ్‌ను బనగానపల్లె మొదటి ఖిల్లాదారు (కోట అధికారి) ముహమ్మద్ బేగ్ ఖాన్ మనవడిగా చెబుతుంది.2 ఫజల్ అలీ ఖాన్ అనే పేరే ఉన్న ముహమ్మద్ బేగ్ కొడుకు ఆయన కంటే ముందే చనిపోయాడు.2 గుల్లీ నవాబ్‌కు సంతానం లేదు. ఆయన తన సోదరి కొడుకులను సొంత కొడుకుల్లా చూసుకున్నాడు.2 ఆయన బనగానపల్లెను హుసేన్ అలీ ఖాన్‌కు, పొరుగున ఉన్న చెంచెలిమల కోటను అసద్ అలీ ఖాన్‌కు ఇచ్చాడు.2 సాదతుల్లా ఖాన్ చూడండి.

టిప్పు సుల్తాన్, తమ్మడపల్లె యుద్ధం

హుసేన్ అలీ ఖాన్ చనిపోయినప్పుడు ఆయన నలుగురు కొడుకులు మైనర్లు. వారి బాబాయి “వారి కోసం ఆ ప్రాంతాన్ని నిర్వహించాడు”.2 1783లో “మైసూరుకు చెందిన టిప్పు సుల్తాన్ అసద్ అలీ ఖాన్‌ను తన ఎదుట హాజరు కమ్మని పిలిచాడు” అని మాన్యువల్ చెబుతుంది.2 అసద్ అలీ ఖాన్ “ఆ పిలుపును ధిక్కరించి ముత్యాలపాడు హిందూ పాలెగాడి దగ్గర ఆశ్రయం పొందాడు” అని అది కొనసాగిస్తుంది. ఆ పాలెగాడు ఒక స్థానిక నాయకుడు.2 టిప్పు ఆ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించి, ముహమ్మద్ యూసుఫ్ అనే ఖిల్లాదారును నియమించాడు. ఆయన దానిని ఏడు సంవత్సరాలు అనుభవించాడు.2 టిప్పు సుల్తాన్ చూడండి.

హుసేన్ అలీ ఖాన్ వితంతువు, పిల్లలు హైదరాబాద్‌కు పారిపోయారు.2 వారు “నిజాం ఇచ్చిన కొంత సైన్యంతో తిరిగి వచ్చి యూసుఫ్‌ను వెళ్లగొట్టారు”.2 పట్టణాన్ని తిరిగి తీసుకోవడానికి ఒక మైసూరు సైన్యం వచ్చింది.2 హిజ్రీ 1203 (1790)లో బనగానపల్లె దగ్గరి తమ్మడపల్లెలో దానిని ఎదుర్కొన్నారు. “అందులో ఖుత్బ్ ఓడిపోయాడు, అసద్ అలీ ఖాన్ గెలిచాడు”.2 సోదరులలో చిన్నవాడు ఫతే అలీ ఖాన్ చనిపోయాడు.2

Imperial Gazetteer కుటుంబ సంప్రదాయాన్ని ఇదే రూపంలో ఇస్తుంది.43 టిప్పు ప్రతినిధి “గులాం అలీ ఖాన్ బహిష్కరణ తర్వాత దాదాపు ఏడు సంవత్సరాలకు, గులాం అలీ ఖాన్, ఆయన బాబాయి అసద్ అలీ ఖాన్ చేతిలో ముఖాముఖి యుద్ధంలో” ఓడిపోయాడు.43 బనగానపల్లెను ఆ ఇద్దరికీ ఇచ్చిన 1790 నాటి నిజాం ఉత్తర్వును గెజిటీర్ ప్రస్తావిస్తుంది.43 ఆ ఉత్తర్వు “నిజమైనదా అనేది సందేహాస్పదం” అని అది భావించింది.43

నిజాం సేవలో

విజయం తర్వాత గులాం అలీ ఖాన్ బనగానపల్లె నిర్వహణను చేపట్టి, చెంచెలిమలను తన బాబాయికి వదిలేశాడు.1 1791లో అసద్ అలీ ఖాన్ “టిప్పు సుల్తాన్‌తో బ్రిటిష్ సైన్యం చేసిన యుద్ధాలలో చేరడానికి నిజాం సైన్యంతో వెళ్లి అక్కడ పేరు తెచ్చుకున్నాడు” అని మాన్యువల్ చెబుతుంది.1 నిజాం ఆయనను కడప (అప్పుడు కడ్డపా) సుబేదారు (పాలకుడు)గా చేశాడు.1 విభజన ఒప్పందం ద్వారా నిజాంకు దక్కిన రాష్ట్రాలలో అది ఒకటి.1 “అయితే హైదరాబాద్ మంత్రి మీర్ ఆలంతో ఒక అపార్థం కారణంగా, ఆయన త్వరలోనే ఆ పదవికి రాజీనామా చేశాడు” అని మాన్యువల్ జోడిస్తుంది.1

తర్వాత ఆ కుటుంబం అప్పుల్లో పడింది. దీని వల్లే మద్రాసు ప్రభుత్వం జాగీర్ (భూమి మంజూరు)ను స్వాధీనం చేసుకుంది.1 మాన్యువల్ ఈ అప్పులకు ఆయననే బాధ్యుడిని చేసింది.1 అవి “మొదట ప్రధానంగా అసద్ అలీ ఖాన్ కడప సుబేదారుగా ఉన్నప్పుడు చేసినవి”.1 కడప, మీర్ ఆలం చూడండి.

ఆయనకు నలుగురు కొడుకులు, ఒక కూతురు ఉన్నారు.1 ఆయన తన కూతురును తన సోదరుని కొడుకు, జాగీర్దారుకు ఇచ్చి పెళ్లి చేశాడు. చెంచెలిమలను కూడా ఆయనకు ఇచ్చాడు.1 జాగీర్దారు తన కొడుకులను సొంత సోదరుల్లా చూసుకోవాలనేది షరతు.1 వారు ఆయన మాట వినకపోతే, వారిని “ఒక్కొక్కరికి ఒక గుర్రం, రూ. 500 సంచి ఇచ్చి” పంపేయవచ్చు.1

1800 అప్పగింత

1800లో నిజాం తన దక్షిణ జిల్లాలను కంపెనీకి అప్పగించాడు.3 జాగీర్ “పెద్ద కుటుంబానికి ఏకైక జీవనాధారం” అని ఆయన షరతు పెట్టాడని Imperial Gazetteer చెబుతుంది.3 కాబట్టి “జాగీర్‌ను అసద్ అలీ ఖాన్‌కు, గులాం అలీ ఖాన్‌కు కొనసాగించాలి. దీనికి బ్రిటిష్ ప్రతినిధి అంగీకరించాడు”.3

జాగీర్ “అప్పుడు ముజఫ్ఫరుల్ ముల్క్‌కు, ఆయన వారసులకు శాశ్వతంగా ఇచ్చారు” అని ఎచిసన్ (Aitchison) ఒప్పందాల సంకలనం (1892) చెబుతుంది.5 “ఈ జాగీర్‌ను ముజఫ్ఫరుల్ ముల్క్‌కు, ఆయన కుటుంబానికి కొనసాగించాలని” నిజాం మంత్రి షరతు పెట్టాడని అది చెబుతుంది.5

Imperial Gazetteer గులాం అలీ ఖాన్‌ను “1815 తర్వాత ఏకైక జాగీర్దారు” అంటుంది.36 ఇప్పటి కుటుంబం “తన బాబాయి కంటే ఎక్కువ కాలం జీవించిన” గులాం అలీ ఖాన్ నుంచి తన వంశాన్ని లెక్కిస్తుందని అది చెబుతుంది.36 గులాం అలీ ఖాన్ చూడండి.

ఆధారాలు ఏకీభవించని చోట

1903 నాటి ఎ. వడివేలు (A. Vadivelu) కుటుంబ చరిత్ర ఈ కథను వేరే పేర్లతో చెబుతుంది:78

  • నిజాం 800 గుర్రపు సైనికులను బనగానపల్లెకు నడిపించిన బాబాయిని ఆయన వారి తండ్రి సోదరుడు, మజఫర్-ఉల్-ముల్క్ బిరుదు ఉన్న “సయ్యద్ హుసేన్ అలీ ఖాన్” అంటారు.78
  • ఆయన “తమ్మడపల్లి” యుద్ధాన్ని హిజ్రీ 1205, “లేదా క్రీ.శ. 1787” నాటిదిగా చెబుతారు.78
  • మరోచోట ఆయన కుటుంబ అప్పులు చేసిన కడప సుబేదారుగా “మన్సూరుద్దౌలా సోదరుడు” అసద్ అలీ ఖాన్ పేరు చెబుతారు.78

మాన్యువల్, Imperial Gazetteer రెండూ తమ్మడపల్లెలో నాయకుడు గులాం అలీ తండ్రి సోదరుడైన అసద్ అలీ ఖాన్ అని చెబుతాయి.24 మాన్యువల్ ఆ యుద్ధాన్ని 1790 నాటిదిగా చెబుతుంది.24

ఈ రెండు పుస్తకాలలోని హిజ్రీ సంవత్సరాలు అవి ఇచ్చిన క్రీస్తు శకం సంవత్సరాలతో సరిపోవు.729 సెవెల్, దీక్షిత్ (Sewell and Dikshit) మార్పిడి పట్టికల ప్రకారం, వడివేలు ఇచ్చిన హిజ్రీ 1205 సంవత్సరం 1790 సెప్టెంబర్ 10న మొదలైంది.9 మాన్యువల్ ఇచ్చిన హిజ్రీ 1203 సంవత్సరం 1788 అక్టోబర్ 2న మొదలైంది.9

Footnotes

  1. Chetty, Kurnool District (1886), p. 248 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13

  2. Narahari Gopalakristnamah Chetty, A Manual of the Kurnool District (1886), p. 247 and note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14 ↩15 ↩16 ↩17 ↩18 ↩19 ↩20

  3. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. II (1908), p. 473 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11

  4. Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. II (1908), p. 472, “Banganapalle State” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  5. C. U. Aitchison, A Collection of Treaties, Engagements and Sanads, Vol. VIII (1892), Part I, p. 97, “Banganapalle” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  6. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. II (1908), p. 477 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. A. Vadivelu, The Aristocracy of Southern India (1903), p. 8 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  8. Vadivelu, Aristocracy of Southern India (1903), p. 10 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  9. Robert Sewell and S. B. Dikshit, The Indian Calendar (1896), Table XVI, p. cxxxv (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

రాజవంశాలు

బనగానపల్లె సంస్థానం

సుమారు క్రీ.శ. 1724–1948

కర్నూలు జిల్లాలోని ఎర్రమల లోయలో బనగానపల్లె పట్టణం చుట్టూ సుమారు 255 చదరపు మైళ్ల చిన్న షియా నవాబు సంస్థానం. పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి 1948 వరకు ఒకే కుటుంబం దానిని పట్టుకుంది. మొదటి నిజాం స్వతంత్రుడైనప్పుడు మొఘల్ ఖిల్లాదారు (కోట అధికారి) ముహమ్మద్ బేగ్ ఖాన్ చిన్న నవాబు అయ్యాడు. నిజాం ఆ జాగీరును (భూమి మంజూరు) నిర్ధారించాడు. 1783 నుండి టిప్పు సుల్తాన్ దానిని ఆక్రమించాడు. 1790లో నిజాం సైన్యంతో కలిసి ఆ కుటుంబం తమ్మడపల్లె వద్ద దానిని తిరిగి గెలుచుకుంది. 1800లో నిజాం తన నియంత్రణను ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి బదిలీ చేశాడు. కంపెనీ కప్పం తీసుకోలేదు. 1820లు లేదా 1830ల నుండి 1848 వరకు అప్పుల్లో ఉన్న జాగీరును మద్రాసు ప్రభుత్వం నిర్వహించింది. 1849 సనద్ కింద దానిని తిరిగి ఇచ్చింది. 1876లో పాలకుడికి వంశపారంపర్య నవాబు బిరుదు లభించింది. 1948 ఫిబ్రవరి 23న మద్రాసు ప్రభుత్వం పరిపాలనను చేపట్టింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. Narahari Gopalakristnamah Chetty, A Manual of the Kurnool District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1886, pp. 247–248. [Public domain]
  2. Imperial Gazetteer of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. II (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1908, pp. 472–473, 477. [Public domain]
  3. C. U. Aitchison (compiler), A Collection of Treaties, Engagements and Sanads relating to India and Neighbouring Countries, Vol. VIII: Madras Presidency, including Ceylon, Hyderabad, Mysore and Coorg, and the Central Provinces (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, India, Calcutta, 1892, pp. 97. [Public domain]
  4. A. Vadivelu, The Aristocracy of Southern India (opens in a new tab), Vest and Co., Madras, 1903, pp. 7–8, 10. [Public domain]
  5. Robert Sewell and Sankara Balkrishna Dikshit (with Robert Schram), The Indian Calendar, with Tables for the Conversion of Hindu and Muhammadan into A.D. Dates, and vice versa (opens in a new tab), Swan Sonnenschein & Co., London, 1896, Table XVI, p. cxxxv. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: