ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

మీర్ ఆలం (మీర్ అబుల్ ఖాసిం)

నిజాములు నిజాం అలీ ఖాన్, సికందర్ జాల దౌత్యవేత్త, సేనాపతి, మంత్రి. ఆయన పర్షియాలోని షుష్తర్‌కు చెందిన సయ్యద్ కుటుంబం నుంచి వచ్చాడు. 1786–89లో కలకత్తాలో, 1791లో లార్డ్ కార్న్‌వాలిస్ దగ్గర ఆయన నిజాంకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. 1799లో టిప్పు సుల్తాన్‌కు వ్యతిరేకంగా నిజాం సైన్యానికి నాయకత్వం వహించాడు. 1804 నుంచి 1808లో తన మరణం వరకు మంత్రిగా ఉన్నాడు. శ్రీరంగపట్టణం బహుమతి ధనంలో తన వాటాతో ఆయన హైదరాబాద్‌కు నైరుతిన మీర్ ఆలం చెరువు (1806)ను కట్టించాడు. ఆయన సాలార్ జంగ్ I ముత్తాత.

The Mir Alam lake, with boats and rocks in the water.
The Mir Alam lake, with boats and rocks in the water. · A. Claude Campbell (ed.) (opens in a new tab) · Public domain

మీర్ ఆలం అనే బిరుదుతో ప్రసిద్ధుడైన మీర్ అబుల్ ఖాసిం అసఫ్ జాహీ నిజాం నిజాం అలీ ఖాన్‌కు రాయబారిగా, సేనాపతిగా, సికందర్ జాకు మంత్రిగా సేవ చేశాడు.12 ఆయన “పర్షియాలోని షుష్తర్ నూరియా సయ్యద్‌లకు చెందినవాడు” అని Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) చెబుతుంది.3 ఆయన తండ్రి సయ్యద్ రజాక్ యువకుడిగా భారతదేశానికి వచ్చి, హైదరాబాద్‌లో స్థిరపడి, నిజాం అలీ ఖాన్ నుంచి జాగీర్లు (భూమి మంజూర్లు) పొందాడు.3

రాయబారి, సేనాపతి

Imperial Gazetteer ప్రకారం, 1784లో మీర్ ఆలం బ్రిటిష్ రాయబారికి, హైదరాబాద్ మంత్రికి మధ్యవర్తిగా వ్యవహరించాడు.1 రెండు సంవత్సరాల తర్వాత ఆయన నిజాం ప్రతినిధిగా కలకత్తాకు వెళ్లాడు.1 1791లో టిప్పు సుల్తాన్‌తో శాంతి గురించి చర్చించడానికి ఆయనను లార్డ్ కార్న్‌వాలిస్ (Lord Cornwallis) దగ్గరికి పంపారు.1

ఉత్తర సర్కారుల కోసం నిజాంకు చెల్లించాల్సిన బకాయిలను పరిష్కరించడమే కలకత్తా రాయబారం ఉద్దేశం అని 1909 నాటి ఒప్పందాల సంకలనం చెబుతుంది.4 అది “1789లో” 1768 ఒప్పందాన్ని వివరించే కార్న్‌వాలిస్ లేఖను “ఫలితంగా తెచ్చింది”.4 ఈ లేఖను ఒప్పందం అంత కట్టుబడి ఉండేదిగా ప్రకటించారు.4 1799లో టిప్పుకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన చివరి యుద్ధంలో మీర్ ఆలం నిజాం సైన్యాలకు నాయకత్వం వహించాడు.15

ముదిరాజ్ (Mudiraj) Pictorial Hyderabad (చిత్రాలలో హైదరాబాద్) (1929) “ప్రధాన మంత్రి మీర్ ఆలం నిజాం ఎదురుగా కూర్చున్న” నిజాం అలీ ఖాన్ ఆస్థాన చిత్రాన్ని పునర్ముద్రిస్తుంది.6 రెసిడెన్సీ కట్టడానికి నిజాం అనుమతి పొందడంలో రెసిడెంట్ కిర్క్‌ప్యాట్రిక్‌కు మీర్ ఆలం ఎలా సాయం చేశాడో కూడా ముదిరాజ్ చెబుతారు.78 పెద్ద స్థల ప్రణాళికపై నిజాం మనస్తాపం చెందాడు.78 దానికి బదులు “తపాలా బిళ్ల లేదా విజిటింగ్ కార్డు పరిమాణంలో” ఒక ప్రణాళికను చూపమని మీర్ ఆలం సలహా ఇచ్చాడు.78

మంత్రి

ఖర్దా యుద్ధం తర్వాత మంత్రి అజీం-ఉల్-ఉమరాను పూనాలో బందీగా ఉంచారు.2 ఆ సమయంలో మీర్ ఆలం మంత్రిగా వ్యవహరించాడని క్యాంప్‌బెల్ (Campbell) చెబుతారు.2 అజీం-ఉల్-ఉమరా మరణం తర్వాత 1804లో ఆయన స్వయంగా మంత్రిగా నియమితుడయ్యాడు.2 క్యాంప్‌బెల్ ఆయనను “అత్యంత స్నేహపూర్వక స్వభావం కలవాడు” అని, “బ్రిటిష్‌వారి పట్ల ఆయన స్నేహం చాలా స్పష్టంగా ఉండేది” అని గుర్తించారు.2 చనిపోయే ముందు ఆయన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నుంచి నెలకు రూ. 2,000 పింఛను తీసుకున్నాడు.2

ఒప్పందాల సంకలనం ఆయనను “నిజాం సమర్థ మంత్రి, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి నిజమైన మిత్రుడు” అని వర్ణించి, ఆయన మరణాన్ని 1808 నాటిదిగా చెబుతుంది.91 ఆయన అల్లుడు మునీర్-ఉల్-ముల్క్ ఆయన తర్వాత వచ్చాడు.91 ఆయన కూతుళ్లలో ఇద్దరు ఒకరి తర్వాత ఒకరు మునీర్-ఉల్-ముల్క్‌ను పెళ్లి చేసుకున్నారు.310 రెండవ కూతురు ద్వారా మీర్ ఆలం సాలార్ జంగ్ Iకు ముత్తాత అని క్యాంప్‌బెల్ చెబుతారు.310

మీర్ ఆలం చెరువు

మీర్ ఆలం తన పేరుతో ఉన్న హైదరాబాద్‌కు నైరుతిన ఉన్న పెద్ద చెరువును కట్టించాడు.11 Imperial Gazetteer ప్రకారం, దాని ఆనకట్ట 1,120 గజాల పొడవు, 21 అర్ధ వృత్తాకార నిలువు గోడలతో కట్టబడింది.11 ఆ ఆనకట్టను “నిజాం సేవలో ఉన్న ఫ్రెంచి ఇంజనీర్లు కట్టారు” అని అది చెబుతుంది.11 “శ్రీరంగపట్టణం పతనం తర్వాత తన వాటాకు వచ్చిన బహుమతి ధనం నుంచి” మీర్ ఆలం దానికి, ఇతర భవనాలకు డబ్బు చెల్లించాడు.11 ఆనకట్టకే ఎనిమిది లక్షలు ఖర్చయ్యాయి.11

బిల్గ్రామీ (Bilgrami) ఆ పనిని సికందర్ జా పాలనలో హిజ్రీ 1221 (1806; హిజ్రీ అంటే సంవత్సరాలను లెక్కించే ఇస్లామిక్ పద్ధతి) నాటిదిగా చెబుతారు.125 జలాశయ శిలపై ఉన్న శాసనాన్ని ఆయన ఉదహరిస్తారు.125 మీర్ ఆలం మనవళ్లలో ఇద్దరు ఆ పనిని పర్యవేక్షించారని ఆయన చెబుతారు.125 మీర్ ఆలం చెరువు, దాని శాసనం చూడండి.

Footnotes

  1. Imperial Gazetteer: Hyderabad (1909), p. 296 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  2. Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 127 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  3. Imperial Gazetteer: Hyderabad (1909), p. 295 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  4. C. U. Aitchison, A Collection of Treaties, Engagements and Sanads, Vol. IX (1909), p. 3 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  5. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 107 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  6. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (1929), colour plate after p. 60 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  7. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 115 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 116 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  9. Aitchison, Treaties, Vol. IX (1909), p. 6 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  11. Imperial Gazetteer of India: Hyderabad State (1909), p. 118 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  12. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 106 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1909, pp. 118, 295–296. [Public domain]
  2. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam's Dominions, Being an Exhaustive Photographic History of the Hyderabad State, Deccan, India (opens in a new tab), C. B. Burrows, Bombay, 1898, pp. 36, 127. [Public domain]
  3. C. U. Aitchison (compiler), A Collection of Treaties, Engagements and Sanads relating to India and Neighbouring Countries, Vol. IX: Hyderabad, Mysore and Coorg (4th ed.) (opens in a new tab), Superintendent, Government Printing, India, Calcutta, 1909, pp. 3, 6. [Public domain]
  4. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan: A Comprehensive Guide to the Archaeological Remains of the City and Suburbs of Hyderabad (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad-Deccan, 1927, pp. 106–107. [Public domain]
  5. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (opens in a new tab), Chandrakanth Press, Hyderabad (Deccan), 1929, plate facing p. 60, 115–116. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: