బళ్లారి రాఘవ
బళ్లారి రాఘవగా ప్రసిద్ధులైన తాడిపత్రి రాఘవాచార్యులు తొలినాటి తెలుగు రంగస్థలంలో అందరికంటే పేరున్న నటుడు. బళ్లారిలో కోలాచలం శ్రీనివాసరావు నాటకాలతో పేరు తెచ్చుకున్నారు. ఇంగ్లీషులో షేక్స్‌పియర్ ఒథెల్లో, షైలాక్ పాత్రలు వేశారు. రవీంద్రనాథ టాగూరు ఆయనను మెచ్చుకున్నారు.
డౌన్లోడ్
తొలినాటి తెలుగు రంగస్థలంలో అందరికంటే పేరున్న నటుడు బళ్లారి రాఘవ.12 ఆయన అసలు పేరు తాడిపత్రి రాఘవాచార్యులు.1 ఆధునిక తెలుగు నాటకం పుట్టిన బళ్లారి పట్టణంలోనే ఉంటూ, అక్కడి నాటకాలతోనే పేరు తెచ్చుకున్నారు.23
ఆయన పుట్టిన, చనిపోయిన తేదీలను నాటకరంగ చరిత్రకారుడు ఎం. నాగభూషణశర్మ ఇచ్చారు. రాఘవ 1880 ఆగస్టు 2న అనంతపురం జిల్లాలోని తమ పూర్వీకుల ఊరు తాడిపత్రిలో పుట్టారు.4 దాదాపు చివరి దాకా నటిస్తూనే ఉన్నారు. 1946 మార్చి 23న చివరిసారి రంగస్థలం మీద నటించారు; 1946 ఏప్రిల్ 16న చనిపోయారు.5
మేనమామ, ప్రత్యర్థి
“ఆంధ్ర నాటక పితామహుడు” ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యులకు రాఘవ మేనల్లుడు.3 అయినా ధర్మవరం బతికి ఉన్నంతకాలం రాఘవ మేనమామ నాటకాల్లో వేషం వేయలేదు. మేనమామ నిషేధించడమే దానికి కారణం కావచ్చని 1964లో వై. సీతారామశర్మ ఊహించారు.3
బదులుగా రాఘవ బళ్లారిలోని ప్రత్యర్థి సమాజం, కోలాచలం శ్రీనివాసరావు సుమనోరమ సభలో చేరారు. ఆ సభలో అత్యుత్తమ, ప్రధాన నటుడు ఆయనేనని ఎన్. గంగప్ప అంటారు.2 కోలాచలం నాటకాల్లో ఆయన ముఖ్య పాత్రలు వేశారు.3
ఆయనకు పేరు తెచ్చిన పాత్రలు
ఆయనకు కీర్తి తెచ్చిన పాత్రలను సీతారామశర్మ ఇలా లెక్కించారు:3
- పాదుకా పట్టాభిషేకంలో దశరథుడు
- కీచకవధలో కీచకుడు, ప్రహ్లాదలో హిరణ్యకశిపుడు
- అదే పేర్లున్న నాటకాల్లో రుక్మాంగదుడు, హరిశ్చంద్రుడు
- ద్రౌపదీ మానసంరక్షణలో దుర్యోధనుడు
- విజయనగర పతనంపై కోలాచలం రాసిన నాటకంలో పఠాను63
విజయనగర నాటకంలోని పఠాను పాత్రకు ప్రత్యేకంగా ప్రశంసలు వచ్చాయని సీతారామశర్మ చెబుతారు.6 ఆయన అభిప్రాయంలో రాఘవ, కోలాచలం ఒకరి కీర్తిని మరొకరు పెంచారు. ఆ నాటకాలు కోలాచలానికి నాటకకర్తగా పేరు తెచ్చాయి; రాఘవకు నటనలో నాట్యకళాప్రపూర్ణ బిరుదు తెచ్చాయి.3
షేక్స్‌పియర్, దేశవిదేశాల్లో కీర్తి
రాఘవ ఇంగ్లీషులోనూ నటించారు. మద్రాసు, బెంగళూరుల్లో ప్రదర్శించిన ఇంగ్లీషు నాటకాల్లో ఆయన ఒథెల్లో, షైలాక్ పాత్రలు వేశారని పి. రఘునాథరావు రాశారు.1 మన దేశంలోనే కాక బయటి దేశాల్లోనూ షేక్స్‌పియర్ నటుడిగా ఆయన ప్రసిద్ధి పొందారని గంగప్ప అంటారు. డాక్టర్ అరండేల్ రాఘవను “సర్ బీర్బోమ్ ట్రీ”తో పోల్చారని కూడా ఆయన రాశారు.2 రఘునాథరావు ప్రకారం ఆయన కీర్తి ఇంగ్లాండు దాకా వ్యాపించింది.1
ఆయన నటనను రవీంద్రనాథ టాగూరు మెచ్చుకున్నారు.13 తన అభినయ కౌశలంతో రాఘవ తెలుగు నాటకరంగానికి కొత్త బలం చేకూర్చారని రఘునాథరావు అంటారు.1
1964లో సీతారామశర్మ రాసే నాటికి రాఘవ చనిపోయారు; ఆయన “కీర్తిశేషులు బళ్లారి రాఘవ” అని రాశారు.3 ఆయన కాలపు రంగస్థలం గురించి తెలుగు నాటకరంగం, తొలి సినిమా పేజీ చూడండి.
ఆధారాల మధ్య భేదాలు
టాగూరు ఏమన్నారు. భారతీయ రంగస్థలంపై అత్యుత్తమ నటుడని టాగూరు రాఘవను వర్ణించారని రఘునాథరావు అంటారు.1 “ప్రపంచంలోని అత్యుత్తమ నటుల్లో ఒకరు” అని టాగూరు అన్నట్లు సీతారామశర్మ రాశారు.3
Footnotes
-
P. Raghunadha Rao, Adhunika Andhrapradesh Charitra (New Delhi: Sterling, 1997), p. 332 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7
-
N. Gangappa, “Andhra Nataka Rangasthalamupai Paschatyulayu, Parsilayu Prabhavamu”, Bharati, Vol. 45, No. 3 (March 1968), p. 41 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4
-
Sitarama Sarma, Bharati (October 1964), p. 60 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10
-
M. Nagabhushana Sarma, “Bellary Raghava: The Man who Made the Modern Telugu Theatre”, Sangeet Natak, No. 57 (1980), p. 5 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩
-
Nagabhushana Sarma, Sangeet Natak, No. 57 (1980), p. 12 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩
-
Y. Sitarama Sarma, “Ki. Se. Kolachalam Srinivasa Rao”, Bharati, Vol. 41, No. 10 (October 1964), p. 58 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2
ఆధారసూచికలు
గమనికలు (0)
ఆధారాలు (4)
ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
చివరి సవరణ: