తెలుగు చరిత్రTelugu History

సరోజిని నాయుడు

సరోజిని నాయుడు (జననం 1879) హైదరాబాద్‌కు చెందిన ఇంగ్లీషు కవయిత్రి. హైదరాబాద్‌లో ఉపాధ్యాయుడు, స్వదేశీ నాయకుడు అయిన అఘోరనాథ చటోపాధ్యాయ కూతురు. ఆమె మొదటి కవితా సంపుటి ది గోల్డెన్ థ్రెషోల్డ్ 1905లో వచ్చింది. మేజర్ గోవిందరాజులు నాయుడుతో ఆమె పెళ్లిని మద్రాసులో కందుకూరి వీరేశలింగం జరిపించారు. తర్వాత ఆమె కవిత్వం నుంచి జాతీయ రాజకీయాల వైపు మళ్లారు.

సరోజిని నాయుడు హైదరాబాద్‌లో పెరిగిన ఇంగ్లీషు కవయిత్రి.12 ఆమె తండ్రి హైదరాబాద్‌లో పాఠాలు చెప్పేవారు, ఆ నగర ప్రజా జీవితంలో పాల్గొన్నారు.34 జాతీయ రాజకీయాల్లోకి రాకముందే ఆమె కవయిత్రిగా ప్రసిద్ధి పొందారు.5

హైదరాబాద్ కుటుంబం

1938లో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం కోసం తయారుచేసిన న్యూ డెక్కన్ రీడర్స్ అనే పాఠ్యపుస్తకం ఆమె 1879లో హైదరాబాద్‌లో పుట్టారని చెబుతుంది.1 ఆమె తండ్రి డాక్టర్ అఘోరనాథ చటోపాధ్యాయ.6 సంస్కర్త రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు మెట్రిక్యులేషన్ పాసవడానికి ముందు హైదరాబాద్‌లో ఆయన దగ్గరే చదువుకున్నారని పి. రఘునాథరావు రాశారు.4

ఆమె తండ్రి ప్రజా జీవితంలో కూడా ఉన్నారు. 1905లో ఆయన, ఆయన మిత్రుడు ముల్లా అబ్దుల్ ఖయ్యూం కలిసి హైదరాబాద్‌లో స్వదేశీ ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించారని 1957 నాటి హైదరాబాద్ స్వాతంత్ర్య పోరాట అధికారిక చరిత్ర చెబుతుంది.3 చాలా ఏళ్ల తర్వాత, 1941లో, సరోజిని నాయుడు అబ్దుల్ ఖయ్యూంకు నివాళి రాశారు. తన తండ్రికి ఎంతో ఇష్టమైన మిత్రునిగా, తన చిన్ననాటి తొలి జ్ఞాపకాల్లో భాగంగా ఆయనను గుర్తుచేసుకున్నారు.3 1908లో ఆమె తండ్రిని కలిసిన ఒక వ్యక్తి ఆయనను “తీవ్ర అతివాది” అన్నారు.6

కవయిత్రి

ఆమె కవితా జీవితాన్ని 1938 నాటి పాఠ్యపుస్తకం క్లుప్తంగా చెబుతుంది. 1895లో ఆమె ఇంగ్లాండు వెళ్లి అక్కడ ఎంతోమంది మిత్రులను సంపాదించారు.5 ఆమె మొదటి కవితా సంపుటి ది గోల్డెన్ థ్రెషోల్డ్ 1905లో వచ్చింది.5 తర్వాత ది బర్డ్ ఆఫ్ టైమ్, ది బ్రోకెన్ వింగ్ వచ్చాయి.5 ఇంగ్లీషులో పద్యాలు రాసిన భారతీయులందరిలో ఆమె అత్యంత ప్రతిభావంతురాలు, అత్యంత మౌలికమైన కవయిత్రి అని ఆ పుస్తకం ఉదహరించిన విమర్శకుడు గాస్ పొగిడారు.5

ఆమె కీర్తి ఆమె నగరంతో ముడిపడింది. 1914లో మోడర్న్ హైదరాబాద్ పుస్తక రచయిత ఆమెను “హైదరాబాద్‌కు చెందిన సుప్రసిద్ధ హిందూ కవయిత్రి” అన్నారు.2 సరోజిని నాయుడు సాధించినదానికి హైదరాబాద్ గర్విస్తుందని 1938 నాటి పాఠ్యపుస్తకం సూటిగా చెబుతుంది.5

వీరేశలింగం, నాయుడు దంపతులు

ఆమె పెళ్లి ఆమెను తెలుగు సంస్కరణోద్యమంతో కలిపింది. మేజర్ గోవిందరాజులు నాయుడుతో ఆమె పెళ్లిని మద్రాసులో కందుకూరి వీరేశలింగం జరిపించారని ఆయన జీవిత చరిత్రకారుడు డి. ఆంజనేయులు రాశారు.7 తర్వాత ఒక ప్రయాణంలో వీరేశలింగం సికింద్రాబాద్‌లోని నాయుడు దంపతుల ఇంటికి వెళ్లారు.7 అనారోగ్యంతో ఉన్న ఆ కవయిత్రి అక్కడ తన పిల్లలకు వారి “తాతగారి”ని పరిచయం చేశారని ఆంజనేయులు చెబుతారు.7

కవిత్వం నుంచి రాజకీయాలకు

1938 నాటికి ఆమె కవితలు రాయడం మానేశారు. కవిత్వం నుంచి రాజకీయాల వైపు దృష్టి మళ్లించినందువల్ల ఎన్నో ఏళ్లుగా ఆమె కవితలు రాయలేదని ఆ పాఠ్యపుస్తకం చెబుతుంది.5 1957 నాటికి హైదరాబాద్ స్వాతంత్ర్య పోరాట చరిత్ర ఆమెను “కీర్తిశేషులు శ్రీమతి సరోజిని నాయుడు” అని పేర్కొంది.3

Footnotes

  1. F. J. A. Harding and M. S. Doraiswami, New Deccan Readers, Book Three (Osmania University; Oxford University Press, 1938), p. 169, notes to a poem by Sarojini Naidu (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  2. Modern Hyderabad (Deccan) (Calcutta: Thacker, Spink, 1914), p. 149 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. The Freedom Struggle in Hyderabad, Vol. III (1885–1920) (1957), p. 72 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  4. P. Raghunadha Rao, Adhunika Andhrapradesh Charitra (rev. ed. 1997), p. 348 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  5. Harding and Doraiswami, New Deccan Readers, Book Three (1938), p. 170 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  6. The Freedom Struggle in Hyderabad, Vol. III (1957), p. 158 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. D. Anjaneyulu, Kandukuri Veeresalingam (1976), p. 65 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. Hyderabad State Committee Appointed for the Compilation of a History of the Freedom Movement, The Freedom Struggle in Hyderabad: A Connected Account, Vol. III (1885-1920) (opens in a new tab), Hyderabad State Committee, Hyderabad, 1957, pp. 72, 158. [Public domain in India]
  2. Modern Hyderabad (deccan) (opens in a new tab), 1914, pp. 149. [Public domain]
  3. D. Anjaneyulu, Kandukuri Veeresalingam (opens in a new tab), Publications Division, Government of India, 1976, pp. 65. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  4. F. J. A. Harding and M. S. Doraiswami, New Deccan Readers, Book Three (prescribed for the Osmania University Matriculation classes) (opens in a new tab), Oxford University Press (printed by Thompson & Co., Madras), 1938, pp. 169–170. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  5. P. Raghunadha Rao, Adhunika Andhrapradesh Charitra (ఆధునిక ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర), Telugu version of History of Modern Andhra Pradesh (opens in a new tab), Sterling Publishers, New Delhi, 1997, pp. 348. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: