చింతా వెంకటరామయ్య

చింతా వెంకటరామయ్య కృష్ణా జిల్లాలోని నృత్య నాటకాల గ్రామం కూచిపూడికి చెందిన నర్తకుడు, గురువు.¹² సుమారు అరవై ఏళ్ల పాటు ఆయన బృందం భామాకలాపాన్నీ ఇతర నృత్య నాటకాలనూ ఆంధ్ర దేశమంతటా ప్రదర్శించింది.² కూచిపూడిలో గజ్జె కట్టిన అందరికీ ఆయనే గురువు అని తెలుగు జానపద కళల చరిత్రకారుడు మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణమూర్తి అంటారు.² 1992లో మిక్కిలినేని రాసిన కథనాన్నే ఈ పేజీ అనుసరిస్తుంది.

శిక్షణ

వెంకటరామయ్య 1860లో పుట్టారని మిక్కిలినేని రాశారు. తండ్రి శివరామయ్య, తల్లి అరుంధతమ్మ.² పదేళ్ల వయసుకే పాటలో, ఆటలో, హాస్యంలో అనుభవం సంపాదించి, భామవేషపు దరువులు పాడేవారు.² ఆయన ప్రతిభను గమనించిన ఏలేశ్వరపు నారాయణప్ప ఆయనను తన మేళంలో చేర్చుకున్నారు.² పన్నెండేళ్లకే అన్న వెంకటరత్నం దగ్గర నాట్య శిక్షణ మొదలుపెట్టి, పదహారేళ్లకే నిపుణులయ్యారు.²

వెంకటరామా నాట్యమండలి

1875 నుంచి సుమారు 1936 వరకు వెంకటరామయ్య భాగవత మేళం నడిపారు.² 1992లోనూ పనిచేస్తున్న వెంకటరామా నాట్యమండలి 1875లో ఆయన ప్రారంభించినదే.² దాని ద్వారా ఎంతోమంది ఉత్తమ నటులను తయారుచేసిన గొప్ప నాట్యాచార్యుడని మిక్కిలినేని ఆయనను అంటారు.¹

కొంతకాలం ఆ బృందం “భాగవతం” అనే పేరుతో భామాకలాపాన్ని ప్రదర్శించింది.² తర్వాత జనం అభిరుచికి తగ్గట్టు వెంకటరామయ్య ప్రహ్లాద, ఉషాపరిణయం, గయనాటకం, రుక్మాంగద, రామనాటకం, హరిశ్చంద్ర, శశిరేఖాపరిణయం వంటి యక్షగానాలను (పాట, నాట్యం కలిసిన నాటకాలు) చేర్చారు.² ప్రయాణ సౌకర్యాలు లేని ఆ రోజుల్లో బృందం ఎడ్లబండ్లలో ఆంధ్ర దేశపు నలుమూలలకూ వెళ్లి, ఉన్నతాధికారుల దగ్గర, సంస్థానాధీశుల దగ్గర బహుమతులు పొందింది.²

ఊరంతటికీ గురువు

వెంకటరామయ్య చనిపోయే దాకా కూచిపూడిలో గజ్జె కట్టిన ప్రతి కళాకారుడూ ఆయన శిష్యుడేనని మిక్కిలినేని రాశారు.² పాతతరంలో చింతా నారాయణమూర్తి, వెంపటి పరదేశి, వేదాంతం చలపతి, చింతా ఆదినారాయణలను, కొత్తతరంలో వేదాంతం రాఘవయ్య, వెంపటి పెదసత్యం, పసుమర్తి కృష్ణమూర్తిలను ఆయన పేర్కొన్నారు.² ఆయన శిష్యుల్లో చివరివారు పసుమర్తి వేణుగోపాలకృష్ణశర్మ.³

వేదాంతం రాఘవయ్యను ఏ పాత్రనైనా వేయగల నటుడిగా ఆయన తీర్చిదిద్దారు.² 1934లో మద్రాసులో గూడవల్లి రామబ్రహ్మం అధ్యక్షతన జరిగిన ఆంధ్ర నాటక కళాపరిషత్తు సభలో ఆయన ఒక ప్రదర్శనకు నాయకత్వం వహించారు. దానికి వచ్చిన ప్రశంసలే రాఘవయ్య తర్వాతి కీర్తికి పునాది వేశాయని మిక్కిలినేని అంటారు.²³ రాఘవయ్య తర్వాత తెలుగు సినిమాల్లో మొదట నృత్య దర్శకుడిగా, తర్వాత చిత్ర దర్శకుడిగా పనిచేశారు.⁴

ఆయన బోధనా పద్ధతి ఆయనకే సొంతం. ఏ సమయంలో ఏ అడుగు, ఏ భావం, ఏ రీతి, ఏ భంగిమ తోస్తే దాన్ని అప్పుడే అక్కడే శిష్యులకు నేర్పేవారు.³ తొంభై ఏళ్లు ఆయన ధ్రువతారలా వెలిగారని, 1949 జనవరి 6న చనిపోయారని మిక్కిలినేని రాశారు.³

ఆయన సేవచేసిన కళ గురించి కూచిపూడి, పేరిణి పేజీ చూడండి.

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

గ్రంథాలయంలో ఆయన జీవితాన్ని వర్ణించే ఆధారం మిక్కిలినేని పుస్తకం ఒక్కటే. బృందం ఎప్పుడు మొదలైందో అది రెండు రకాలుగా చెబుతుంది. ఒకచోట వెంకటరామా నాట్యమండలిని “వంద సంవత్సరాల క్రితం” స్థాపించారని అంటుంది.¹ మరోచోట ఆ సంవత్సరం 1875 అని ఇస్తుంది.²

Footnotes

1. Mikkilineni Radhakrishna Murthy, Teluguvari Janapada Kalarupalu (Hyderabad: Telugu University, 1992), p. 205 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³

2. Mikkilineni, Janapada Kalarupalu (1992), p. 217 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴ ↩¹⁵ ↩¹⁶ ↩¹⁷

3. Mikkilineni, Janapada Kalarupalu (1992), p. 218 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

4. Mikkilineni, Janapada Kalarupalu (1992), p. 208 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩