సర్ చార్లెస్ ట్రెవెలియన్

ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ నుంచి బ్రిటిష్ రాణి పాలన చేపట్టిన కొద్ది నెలలకే, 1859లో సర్ చార్లెస్ ట్రెవెలియన్ మద్రాసు గవర్నర్ అయ్యాడు.¹ తక్కువ కాలంలోనే ఆయన గోదావరి డెల్టాలో పర్యటించాడు; ఆ పర్యటన తీరప్రాంత పటాన్నే మార్చింది.² గోదావరి, కృష్ణా జిల్లాలు ఆయన ప్రభుత్వ కాలంలోనే ఏర్పడ్డాయి.³⁴ బ్రిటిష్ రాజ్ (మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ) చూడండి.

మద్రాసు గవర్నర్

1859 మార్చి 28న లార్డ్ హారిస్ ట్రెవెలియన్‌కు బాధ్యతలు అప్పగించాడు.¹ మెక్లీన్ గవర్నర్ల జాబితా ప్రకారం ఆయన 1860 జూన్ 8 వరకు పదవిలో ఉన్నాడు.⁵ 1860లో ఆయనను వెనక్కి పిలిపించారు.¹

గోదావరి జిల్లా పర్యటన

1859 సెప్టెంబర్‌లో ట్రెవెలియన్ గోదావరి జిల్లాలో అధికార పర్యటన చేశాడు.² ఆయన ఎక్కువ దృష్టి పెట్టిన విషయాలను మోరిస్ ఇలా చెబుతాడు:²

• కాకినాడ పట్టణం, రేవు
• సాగునీటి పనులను పూర్తిగా అభివృద్ధి చేయడం
• గోదావరిపై పడవ రవాణా ప్రణాళికలు
• కొత్తగా సాగునీరు అందిన భూములపై శిస్తు²

తాను చూసినదాన్ని 1859 అక్టోబర్ 15 నాటి నోట్‌లో రాశాడు.⁶ డెల్టాలో దాదాపు 11,00,000 ఎకరాలకు నీరు పెట్టవచ్చని ఆయన అంచనా వేశాడు.⁶ “భారతదేశంలో మరెక్కడా ఇంత స్పష్టమైన సుఖసంతోషాలనూ, పెరుగుతున్న సంపదనూ నేను చూడలేదు” అని రాశాడు.⁶ చిన్న పంపిణీ కాలువలు ఎంత లాభదాయకమంటే, వాటి కోసం అప్పు చేసినా లాభమేనని అన్నాడు.⁶ ఆయన సలహాను పాటించారని మోరిస్ చెబుతాడు.⁶ 1864లో గోదావరి, కృష్ణాల మధ్య జలమార్గాన్ని పూర్తి చేసే కాలువకు అనుమతి వచ్చింది.⁶ ధవళేశ్వరం ఆనకట్ట చూడండి.

ట్రెవెలియన్ నదిలో కొంత దూరం పైకి కూడా వెళ్లాడు.⁷ గోదావరిలో పడవ రవాణా ప్రారంభించే పథకాన్ని తన నోట్‌లో ఉత్సాహంగా సిఫారసు చేశాడు.⁷ ఆయన “ఉజ్వలమైన ఆశలు” నెరవేరలేదని, ఖర్చు ఎక్కువని ఆ పనులను వదిలేశారని మోరిస్ రాశాడు.⁷

నది ముఖద్వారాన్ని తిన్నగా చేయడం వల్ల కాకినాడ రేవు బాగుపడిందని ఆయన అక్కడ నమోదు చేశాడు.⁸ నది పాత దారిని డాక్‌ల కోసం వాడవచ్చని ఆయన భావించాడు.⁸ కానీ 1859 అక్టోబర్‌లో రేవు అభివృద్ధి ప్రణాళికను ప్రభుత్వం వాయిదా వేసింది.⁸ కాకినాడ చూడండి.

రెండు కొత్త జిల్లాలు

పాత రాజమండ్రి, మచిలీపట్నం జిల్లాలు ఒకదానిలో ఒకటి చిక్కుపడి ఉండేవి.² ఒక జిల్లా ముక్కలు మరొకదాని లోపల “దీవుల్లా” ఉండేవి; ప్రతి సాగునీటి ఇంజనీరు ఇద్దరు కలెక్టర్లతో వ్యవహరించాల్సి వచ్చేది.² ట్రెవెలియన్ పర్యటన ఫలితాల్లో ఒకటి కొత్త ఏర్పాటు అని మోరిస్ చెబుతాడు.²

రాజమండ్రి, మచిలీపట్నం, గుంటూరు అనే మూడు జిల్లాలను ఉప్పుటేరు, తమ్మిలేరు నదుల సరిహద్దుతో రెండుగా చేశారు.² వాటి నదుల పేర్ల మీదే వాటికి గోదావరి, కృష్ణా అని పేరు పెట్టారు.² ఈ మార్పు 1859 డిసెంబర్ 16 నుంచి అమలులోకి వచ్చింది.⁴ కొత్త జిల్లా “సర్ చార్లెస్ ట్రెవెలియన్ ప్రభుత్వ ఆదేశాల మేరకు” ఏర్పడిందని కృష్ణా మాన్యువల్ చెబుతుంది.³ గుంటూరు, రాజమండ్రి చూడండి.

ఈనాంలు

శిస్తు లేని భూములైన ఈనాం‌ల విషయాన్ని కూడా ట్రెవెలియన్ ప్రభుత్వం తేల్చింది.⁹ యాభై ఏళ్లుగా శిస్తు లేకుండా అనుభవిస్తున్న భూమిని, అది ఎలా వచ్చినా, ఈనాం‌గా ఖాయం చేయాలని 1859 మే 13 నాటి ఆయన నోట్ నిర్ణయించింది.⁹

Footnotes

1. C. D. Maclean (ed.), Manual of the Administration of the Madras Presidency, Vol. II (1885), p. 266, chronological annals, 1858–1863 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

2. Morris, Godavery District (1878), p. 302 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹

3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 3 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

4. Morris, Godavery District (1878), p. 303 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

5. Maclean (ed.), Manual of the Administration, Vol. II (1885), p. 269, list of Governors of Fort St. George (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

6. Morris, Godavery District (1878), p. 162 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

7. Henry Morris, A Descriptive and Historical Account of the Godavery District (1878), p. 45 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

8. Morris, Godavery District (1878), p. 57 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

9. Maclean (ed.), Manual of the Administration, Vol. I (1885), p. 167, “Inam Commission” (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²