తెలుగు చరిత్రTelugu History

దంతివర్మ (పల్లవుడు)

తన శాసనాల్లో విజయ దంతివిక్రమవర్మ అని పిలిచే దంతివర్మ కంచి పల్లవ రాజు. జి. జూవో-డుబ్రెయిల్ లెక్క ప్రకారం దాదాపు 779 నుంచి యాభై ఏళ్లకు పైగా పాలించాడు. ఆయన చివరి సంవత్సరాల రెండు శాసనాలు ఇప్పటి తిరుపతి జిల్లాలో ఉన్నాయి: ఒకటి కాళహస్తి దగ్గరి గుడిమల్లంలో, బాణ నాయకుడు విజయాదిత్యుడు పాలిస్తుండగా వేసిన 49వ సంవత్సరపు శాసనం; మరొకటి తిరుపతి దగ్గరి తిరుచానూరులో 51వ సంవత్సరపు శాసనం. ఆయన తొలి శాసనాలు కాంచీపురం దగ్గర ఉన్నాయని వి. వెంకయ్య గుర్తించారు.

దంతివర్మ కంచి పల్లవుల రాజు; యాభై ఏళ్లకు పైగా పాలించాడు.12 ఆయన శాసనాలు ఆయనను విజయ దంతివిక్రమవర్మ అంటాయి.1 ఆయన చివరి సంవత్సరాల రెండు శాసనాలు ఇప్పటి తిరుపతి జిల్లాలో, ఆయనకు సేవ చేసిన బాణ నాయకుల ప్రాంతంలో ఉన్నాయి.32

ఆయన ఎవరు

జి. జూవో-డుబ్రెయిల్ పల్లవ వంశవృక్షం (1920) దంతివర్మను రెండవ నందివర్మ కొడుకుగా చూపుతుంది.4 అది ఆయన పాలనను 779 నుంచి 830 వరకు ఇచ్చి, మూడవ నందివర్మను ఆయన కొడుకుగా చూపుతుంది.4 రాజు పదవ సంవత్సరం నుంచి ఇరవై ఒకటవ సంవత్సరం వరకు ఉన్న తొలి శాసనాలు కాంచీపురం దగ్గర దొరికాయని వి. వెంకయ్య గుర్తించారు.3 అప్పట్లో దంతివర్మ రాజ్యం చిన్నదని ఇది చూపుతుందని ఆయన భావించారు.3

గుడిమల్లం

గుడిమల్లం పాత చిత్తూరు జిల్లాలో, శ్రీకాళహస్తికి దాదాపు 13 మైళ్ల నైరుతి దిక్కున ఉన్న ఊరు.5 అక్కడి పరశురామేశ్వర ఆలయంలో ఇరవై ఆరు శాసనాలు ఉన్నాయి; వెంకయ్య 1903లో వాటిని పరిశీలించారు.5 వాటిలో ఒకటి విజయ దంతివిక్రమవర్మ 49వ పాలనా సంవత్సరం నాటిది.1

బాణ నాయకుడు విజయాదిత్య మహావలి వాణరాయుడు “భూమిని పాలిస్తుండగా” అది వేశారు.1 ఊరి సభ సభ్యుడైన కలియమంగలం గ్రామ పెద్ద నందికుండిల్ అనే పొలాన్ని దానం చేశాడు.16 గుంటలు తవ్వి, ఆ మట్టిని ఊరి కట్టపై వేయడానికే ఆ దానం అని వి. రంగాచార్య జాబితా చెబుతుంది.6 రాబర్ట్ సూయెల్ ఈ శాసనాన్ని దాదాపు 827–28 నాటిదిగా లెక్కించారు.7

తిరుచానూరు

గుడిమల్లం శాసనం కంటే రెండేళ్ల తర్వాతి, దంతివర్మ కాలపు మరో శాసనం తిరుపతి దగ్గరి తిరుచానూరులో ఉందని వెంకయ్య గుర్తించారు.3 అది విజయ దంతివిక్రమరాజు 51వ సంవత్సరపు రాతి శాసనం అని రంగాచార్య జాబితా వర్ణిస్తుంది.2 తిరువేంగడ కోట్టం జిల్లాలోని తిరుచ్చోకినూరులో ఉన్న తిరువిలంగోయిల్ పెరుమానడిగళ్ గుడికి ఒక దీపం దానాన్ని అది నమోదు చేస్తుంది.2

బాణులు

బాణులు పల్లవుల సామంతులుగా “తెలుగు దారికి పడమటి” ప్రాంతాన్ని పాలించారు.7 ఈ శాసనంలోని విజయాదిత్యుడు తర్వాతి కాలంలో అదే పేరున్న మరో బాణ నాయకుని తాత అని రంగాచార్య జాబితా పేర్కొంటుంది.6 బాణులు చూడండి.

ఆధారాలు భిన్నంగా చెప్పే విషయాలు

  • ఆయన పాలన ఎప్పుడు మొదలైంది. జూవో-డుబ్రెయిల్ 779 అన్నారు; సూయెల్ ప్రకారం టి. ఎ. గోపీనాథరావు 808–09 అన్నారు.7
  • ఏ పల్లవ శాఖ. వెంకయ్య ఆయనను “గంగ-పల్లవ” రాజు అని, ప్రస్తుతానికి బాహూర్ రాగి రేకుల దంతివర్మే అని గుర్తించారు.3 జూవో-డుబ్రెయిల్ ఆయనను రెండవ నందివర్మ కొడుకుగా ప్రధాన పల్లవ వంశంలో ఉంచారు.4

Footnotes

  1. Venkayya, “Five Bana Inscriptions from Gudimallam” (1911–12), p. 225, inscription B, translation (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency I (1919), p. 472, Chittoor district, No. 262 of 1904 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  3. Venkayya, “Five Bana Inscriptions from Gudimallam” (1911–12), p. 229 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  4. G. Jouveau-Dubreuil, Ancient History of the Deccan (1920), p. 70, genealogy of the Pallavas (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  5. V. Venkayya, “Five Bana Inscriptions from Gudimallam”, Epigraphia Indica XI (1911–12), p. 222 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  6. Rangacharya, Topographical List I (1919), p. 479, Chittoor district, No. 226 of 1903 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  7. Robert Sewell, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 34 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased except for the short phrase quoted. ↩ ↩2 ↩3

రాజవంశాలు

పల్లవులు

సుమారు క్రీ.శ. 250–900

క్రీ.శ. 4వ శతాబ్దం నుంచి 7వ శతాబ్దం వరకు చాలా కాలం కృష్ణాకు దక్షిణాన ఉన్న తెలుగు దేశాన్ని పాలించిన కంచి (కాంచీపురం) రాజవంశం. ప్రాకృతంలో ఉన్న వారి తొలి శాసనాలు కంచి నుంచి అమరావతి దగ్గరి ధాన్యకటకంలోని ఒక అధికారికి పంపారు. తర్వాతి వంశానికి చెందిన రాజులు పాలక్కడ, దశనపురం వంటి శిబిరాల నుంచి గుంటూరు, నెల్లూరు ప్రాంతాల్లో గ్రామాలను దానం చేస్తూ సంస్కృత దానపత్రాలు జారీ చేశారు. 7వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో చాళుక్యులు వేంగిని, గుంటూరు ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కానీ సుమారు 700 వరకు పల్లవ రాజులు నెల్లూరులో గ్రామాలను దానం చేస్తూనే ఉన్నారు. సుమారు 900లో చోళులు జయించే వరకు వారి సామంతుల ఆధీనంలో చిత్తూరు, రాయలసీమలోని కొన్ని భాగాలు ఉన్నాయి.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. Sten Konow (ed.), Epigraphia Indica, Vol. XI (1911–12) (opens in a new tab), Office of the Superintendent of Government Printing, Calcutta (scan of the ASI 1981 facsimile reprint), 1912, pp. 222, 225, 229. V. Venkayya, Five Bana inscriptions from Gudimallam (No. 22). [Public domain]
  2. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency (collected till 1915), with Notes and References, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1919, pp. 472, 479. Chittoor district, Chandragiri and Kalahasti taluks. [Public domain]
  3. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 34. Paraphrased. [Public domain in India]
  4. G. Jouveau-Dubreuil, Ancient History of the Deccan (opens in a new tab), The author, Pondicherry (translated by V. S. Swaminadha Dikshitar), 1920, pp. 70. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: