దువ్వూరి రామిరెడ్డి

కవికోకిల ('కవులలో కోకిల') బిరుదుతో ప్రసిద్ధులైన దువ్వూరి రామిరెడ్డి (1895–1947) నెల్లూరు జిల్లా పెమ్మారెడ్డిపాలెంకు చెందిన తెలుగు కవి. ఇరవయ్యవ శతాబ్దం తొలినాళ్ల భావకవులలో ఒకరు. కృషీవలుడు, ఉమర్ ఖయ్యాం రుబాయీల తెలుగు రూపం పానశాల రాశారు. ఆయన కొన్ని కవితలు ఇంగ్లీషులో వాయిస్ ఆఫ్ ది రీడ్ పేరుతో వచ్చాయి.

ఒక్క చూపులో

దువ్వూరి రామిరెడ్డి 1895 నవంబరు 9న పుట్టి, 1947 సెప్టెంబరు 11న చనిపోయారు. ఆయన ఊరు నెల్లూరు జిల్లాలోని పెమ్మారెడ్డిపాలెం.^1,4

పాఠకులు ఆయనకు 'కవికోకిల' అనే బిరుదు ఇచ్చారు.¹

భావకవులలో టాగోర్ ప్రభావం అందరికంటే ఎక్కువగా ఉన్నది ఆయనపైనే అని, ఆయన గ్రామీణ కావ్యం *కృషీవలుడు* అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన, అందమైన రచన అని పి. టి. రాజు అన్నారు.²

ఉమర్ ఖయ్యాం రుబాయీలకు ఆయన తెలుగు రూపం *పానశాల*, ఎన్నో తెలుగు అనువాదాలలో సాటిలేనిదిగా ప్రశంసలు పొందింది.^2,5

దువ్వూరి రామిరెడ్డి ఇరవయ్యవ శతాబ్దం మొదటి సగంలో నెల్లూరు జిల్లాలోని ఒక గ్రామానికి చెందిన తెలుగు కవి.¹ పాఠకులు ఆయనకు కవికోకిల, అంటే “కవులలో కోకిల”, అనే బిరుదు ఇచ్చారు.¹ అది ఆయనకు తగిన బిరుదే అని భారతి భావించింది.¹ పి. టి. రాజు ఆయనను భావకవులలో, అంటే భావానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చిన కొత్త కవులలో, కె. సీతారామయ్య గీత, గేయ మార్గంలోని తొలి రచయితలలో లెక్కించారు.²³

పల్లె కవి

1947 అక్టోబరులో భారతి మాసపత్రిక ఆయనకు నివాళి ప్రచురించింది. ఆయన 1895 నవంబరు 9న పుట్టారని అది చెబుతుంది.⁴ ఆయన జన్మభూమి నెల్లూరు జిల్లాలోని పెమ్మారెడ్డిపాలెం. జీవితాంతం అక్కడే పల్లె ప్రజలలో ఒకరిగా జీవించారు.¹ పుట్టుకతో రైతుబిడ్డ, స్వతహాగా శ్రీమంతుడు.¹

నలజారమ్మ అగ్నిప్రవేశము రచనతో ఆయన కవితా ప్రపంచంలోకి అడుగుపెట్టారు.¹ ఆ తర్వాత ఆర్భాటం లేకుండా ఎన్నో ఖండకావ్యాలు, నాటికలు, కథానికలు, సాహిత్య వ్యాసాలు రాశారని భారతి చెబుతుంది.¹ 1947 సెప్టెంబరు 11 అర్ధరాత్రి ఆయన చనిపోయారు.¹

ఆయన రచనలు

భారతి నివాళి ఆయన ప్రసిద్ధ రచనలను ఇలా పేర్కొంది:⁴

పానశాల
కృషీవలుడు
కుంభరాణా
వనకుమారి
సీతావనవాసము
నలజారమ్మ అగ్నిప్రవేశము
మాతృశతకము⁴

ఈ గ్రంథాలు పండితులను, పామరులను అందరినీ రంజింపజేశాయని అది చెబుతుంది.⁴ ఆయన ఇంగ్లీషు కవితా సంపుటి వాయిస్ ఆఫ్ ది రీడ్ ఇంగ్లీషువారి ప్రశంసలు పొందింది.⁴

అనువాదాలు

పారసీ కవిత్వాన్ని కూడా రామిరెడ్డి తెలుగులోకి తెచ్చారు. ఉమర్ ఖయ్యాంను అనువదించిన కవులలో ఆయన పేరును కె. సీతారామయ్య చెప్పి, ఆయన గులిస్తాన్ను కూడా అనువదించారని రాశారు.⁵ పానశాల పేరుతో ఆయన చేసిన రుబాయీల అనువాదం సొగసులో ఇతర ప్రయత్నాలన్నింటినీ మించిందని పి. టి. రాజు అంటారు.²

తర్వాతి రచయితల అభిప్రాయం

భావకవులలో రామిరెడ్డిని ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలని 1944లో పి. టి. రాజు రాశారు. వారందరిలో టాగోర్ ప్రభావం ఎక్కువగా ఉన్నది ఆయనపైనే.² ఆయన గ్రామీణ కావ్యం కృషీవలుడు ఆయన రచనలన్నింటిలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందినది, అందమైనది అని రాజు అన్నారు.² ఆయన భాష స్వచ్ఛమైనది, ఇతర భావకవుల లోపాలు ఆయనలో తక్కువ.² ఆయన కవితల ఇంగ్లీషు రూపాలపై డాక్టర్ జె. హెచ్. కజిన్స్‌కు మంచి అభిప్రాయం ఉండేదని కూడా రాజు పేర్కొన్నారు.²

“Kavikokila Sri Duvvuri Ramireddi” (tribute), Bharati, Vol. 24, No. 10 (October 1947), p. 323 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸
P. T. Raju, Telugu Literature (1944), p. 66 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶
K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 93 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩
“Kavikokila Sri Duvvuri Ramireddi”, Bharati (October 1947), p. 324 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵
Sitaramaiya, Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 111 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

పల్లె కవి

ఆయన రచనలు

అనువాదాలు

తర్వాతి రచయితల అభిప్రాయం

Footnotes

ఆధారసూచికలు