భారతి (తెలుగు మాసపత్రిక)

భారతి సాహిత్యం, చరిత్ర, కళలపై వచ్చిన తెలుగు మాసపత్రిక. ఆంధ్రపత్రిక యజమాని కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు దాన్ని 1924 జనవరిలో మద్రాసులో ప్రారంభించారు.¹² అర్ధశతాబ్దానికి పైగా ఎందరో ప్రముఖ తెలుగు రచయితల, పండితుల రచనలు అందులో అచ్చయ్యాయి.³⁴ తెలుగు వార్తాపత్రికలు, పత్రికలు పేజీలోని కథలో ఇది భాగం.

మొదటి సంచిక, 1924

రచయితలను ప్రోత్సహించడానికి, పండితుల ఆకాంక్షలు తీర్చడానికి నాగేశ్వరరావు 1924లో భారతిని ప్రారంభించారని హూ ఈజ్ హూ ఆఫ్ ఫ్రీడమ్ స్ట్రగుల్ (1980) చెబుతుంది.¹ పత్రికల వల్ల ఆయనకు వచ్చిన డబ్బు తక్కువేనని, అమృతాంజనం మందు మాత్రం పెద్ద లాభాలు తెచ్చిందని కూడా అది చెబుతుంది.¹ ప్రాచీన సంస్కృతిని ప్రచారం చేయడానికే ఈ మాసపత్రిక అని 1961 నాటి కృష్ణా జిల్లా జనాభా లెక్కల హ్యాండ్‌బుక్ అంటుంది.⁵

1924 జనవరి నాటి మొదటి సంచిక భారతిని ప్రతి అమావాస్యకు వెలువడే సచిత్ర మాసపత్రికగా ప్రకటించింది.² పాఠకులకు అది ఇచ్చిన మాటలు ఇవి:²

• ప్రతి సంచికలో మూడు నాలుగు రంగుల చిత్రాలు²
• పండుగలు, ప్రసిద్ధ స్థలాలు, ప్రముఖ వ్యక్తుల ఛాయాచిత్రాలు పంపిన పాఠకులకు బహుమానం²
• ఆంధ్రదేశపు శిల్పాలు, స్తూపాలపై బొమ్మలతో కూడిన వ్యాసాలు²
• విమర్శలు, పాటలు, పద్యాలు, కథలు, నవలలు, నాటకాలు²
• పాఠకులు పంపే అముద్రిత ప్రాచీన గ్రంథాలను రాయించి లేదా పరిశోధించి తిరిగి పంపడం²

అందులో ఎవరు రాశారో దాని విషయసూచిక చెబుతుంది. మొదటి సంచిక మంగిపూడి వేంకటశర్మ రాసిన గాంధీపై పద్యంతో మొదలవుతుంది.³ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి, చిలుకూరి వీరభద్రరావు, చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం, కురుగంటి సీతారామయ్యల రచనలు కూడా అందులో ఉన్నాయి.³

పండితులకూ రచయితలకూ ఒక పత్రిక

1928లో పి. చెంచయ్య, రాజా ఎం. భుజంగరావు భారతిని “ఉన్నత శ్రేణి సాహిత్య పత్రిక” అన్నారు.⁶ పరిశోధనను ప్రోత్సహించడం, తెలుగు రచనలోని కొత్త ధోరణులకు సాయపడటం దాని ముఖ్య ఆసక్తులని వారు చెప్పారు.⁶ అత్యంత ఆదరణ పొందిన తెలుగు మాసపత్రిక అదేనని 1944లో పి. టి. రాజు రాశారు.⁷

చరిత్రకారులు తమ పరిశోధనలను అందులో ప్రచురించారు. వేములవాడ రాజు మొదటి అరికేసరి కొల్లిపర తామ్రశాసనాలను ఎం. సోమశేఖరశర్మ భారతి ఏడవ సంపుటంలో ప్రకటించారని 1953లో ఎన్. వెంకటరమణయ్య పేర్కొన్నారు.⁸

తర్వాతి సంవత్సరాలు

1938లో స్థాపకుడు మరణించిన తర్వాత కూడా పత్రిక చాలాకాలం నడిచింది.¹ మొదటి సంచిక వచ్చిన దాదాపు అరవై ఏళ్ల తర్వాత, 1983 ఆగస్టులో కూడా దాని సంచికలు వెలువడుతూనే ఉన్నాయి.⁴

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

ఈ పేజీకి వాడిన ఆధారాల మధ్య ఎలాంటి భేదమూ కనిపించలేదు.

Footnotes

1. Sarojini Regani (ed.), Who’s Who of Freedom Struggle in Andhra Pradesh, Vol. II (1980), p. 214 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

2. Bharati, Vol. 1, No. 1 (January 1924), notice of the magazine’s plan, PDF p. 5 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸

3. Bharati, Vol. 1, No. 1 (January 1924), table of contents, PDF p. 3 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

4. Bharati (August 1983), table of contents, PDF p. 3 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only. ↩ ↩²

5. Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Krishna District (1966), p. xviii. Cite-only; paraphrased. ↩

6. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 119 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

7. P. T. Raju, Telugu Literature (1944), p. 87 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

8. Venkataramanayya, Chalukyas of L(V)emulavada (1953), p. 73, introduction to the Kollipara plates (archive.org↗ (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩