తెలుగు చరిత్రTelugu History

ముజాహిద్ షా

మొదటి ముహమ్మద్ షా పెద్ద కొడుకు ముజాహిద్ షా సుమారు 1375 నుంచి 1378 వరకు మూడవ బహమనీ సుల్తాన్. ఆయన విజయనగరపు మొదటి బుక్కరాయలతో యుద్ధానికి దిగి, ఫెరిష్తా దక్కన్‌లోనే అత్యంత బలమైన కోట అని పిలిచిన ఆదోని కొండకోటను ముట్టడించాడు. ఆ ముట్టడి తొమ్మిది నెలలు సాగిందని, వర్షం కోట చెరువులను మళ్లీ నింపడంతో విఫలమైందని ఫెరిష్తా, హేగ్, బళ్లారి గెజిటీర్ చెబుతాయి. బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ ఒక ఏడాది అంటుంది; వర్షం రాకముందే కోటలోనివాళ్లు లొంగిపోవడానికి ఒప్పుకున్నారని కూడా చెబుతుంది. 1378లో ఆయన హత్యకు గురయ్యాడు.

ముజాహిద్ షా దక్కన్ బహమనీ వంశంలో మూడవ రాజు.12 ఆయన మొదటి ముహమ్మద్ షా పెద్ద కొడుకు.2 తన కొద్దికాలపు పాలనలో ఆయన విజయనగరపు మొదటి బుక్కరాయలతో యుద్ధం చేశాడు.2 ఆ యుద్ధంలో తెలుగు దేశంలో జరిగిన ముఖ్య సంఘటన, ఆదోని కొండకోటను ఆయన సుదీర్ఘంగా ముట్టడించడం.34

ఆయన ఎవరు

దక్కన్ ప్రజలు ఆయనను “బల్వంత్”, అంటే “బలమైన శరీరం గలవాడు” అని పిలిచేవారని పర్షియన్ చరిత్ర బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ చెబుతుంది.1 ఆయన అందగాడు, మహా బలశాలి, మొండివాడు అని వూల్జ్లీ హేగ్ కేంబ్రిడ్జ్ హిస్టరీ ఆఫ్ ఇండియా (1928)లో వర్ణించారు.2 ఆయన తండ్రి మరణాన్నీ, ఆయన సింహాసనం ఎక్కడాన్నీ హేగ్ 1377 వసంతకాలం లేదా వేసవి మొదలుగా లెక్కించారు.2

విజయనగరంతో యుద్ధం

సింహాసనం ఎక్కిన కొద్దికాలానికే, ఘటప్రభ, తుంగభద్ర నదుల మధ్య ఉన్న దేశాన్ని తనకు ఇవ్వమని ముజాహిద్ బుక్కరాయలను కోరాడు.2 గత యుద్ధంలో ముజాహిద్ తండ్రి తీసుకెళ్లిన ఏనుగులను తిరిగి ఇవ్వమని బుక్కరాయలు బదులు కోరాడు.2 దాంతో ముజాహిద్ దౌలతాబాద్, బీదర్, బేరార్ సైన్యాలను కూడగట్టి కృష్ణ, తుంగభద్ర నదులను దాటాడు.5

ఆయన మొదట ఆదోని చేరాడు; ఫెరిష్తా దానిని “దక్కన్‌లోని అత్యంత బలమైన కోట” అంటాడు.5 దానిని ముట్టడించడానికి సఫ్దర్ ఖాన్ సీస్తానీని బేరార్ సైన్యంతో అక్కడ వదిలాడు.62 తాను మాత్రం బుక్కరాయల మీదికి సాగాడు.6 నెలల తరబడి బుక్కరాయలను వెంబడించి విజయనగరం బయటి రక్షణ గోడలను చేరాడు; కానీ నగరాన్ని పట్టుకోలేకపోయాడు.278

ఆదోని ముట్టడి

తర్వాత ముజాహిద్ అరవై లేదా డెబ్బై వేల మంది బందీలతో ఆదోనికి వెనుదిరిగాడు.37 అక్కడ ముట్టడిని ఆయనే స్వయంగా నడిపాడు.3 అది తొమ్మిది నెలలు సాగిందని ఫెరిష్తా చెబుతాడు.3 నీళ్లు లేక కోటలోనివాళ్లు లొంగిపోబోతుండగా భారీ వర్షం కురిసింది.3 దాంతో వాళ్లు నిలదొక్కుకున్నారు.3 తర్వాత రాజు శిబిరంలో ధాన్యం కొరత వచ్చింది.39 చాలామంది సైనికులు జబ్బులతో చనిపోయారు.39

మంత్రి సైఫుద్దీన్ ఘోరీ గుల్బర్గా నుంచి వచ్చి కోటను చూశాడు.9 ఒకదానితో ఒకటి కలిసి ఉన్న పదిహేను కోటలున్న ఈ స్థలాన్ని త్వరగా పట్టుకోవడం కుదరదని ఆయన రాజుకు రహస్యంగా చెప్పాడు.9 దాంతో ముజాహిద్ బుక్కరాయలతో సంధి చేసుకుని ఇంటిదారి పట్టాడు.97 తొమ్మిది నెలల ముట్టడి “వృథా” అయిందని 1904 నాటి బళ్లారి గెజిటీర్ కూడా నమోదు చేసింది.4

మరణం

ఇంటికి తిరిగి వెళ్తుండగా దావూద్ ఖాన్, మరికొందరు రాత్రి వేళ ఆయన గుడారంలోనే ఆయనను చంపారని ఫెరిష్తా చెబుతాడు.10 దావూద్‌ను హేగ్ ఆయన తండ్రి సోదరునిగా చెబుతారు.7 ఈ హత్య 1378 ఏప్రిల్ 15 రాత్రి జరిగిందని హేగ్ లెక్క.7 దావూద్‌ను రాజుగా ప్రకటించారు.7

నాణేలు

1898లో బహమనీ నాణేల గురించి రాసిన ఓ. కాడ్రింగ్టన్ ముజాహిద్ పాలనను హిజ్రీ 776–780గా లెక్కించారు (హిజ్రీ అనేది సంవత్సరాలను లెక్కించే ఇస్లామీయ పద్ధతి).11 బహుశా అహసనాబాద్ (గుల్బర్గా)లో ముద్రించిన, హిజ్రీ 777 నాటి ఆయన బంగారు నాణేన్ని ఆయన ప్రచురించారు.1112

ఆధారాలు భిన్నంగా చెప్పే విషయాలు

  • ఆయన పాలన ఎప్పుడు మొదలైంది. కాడ్రింగ్టన్ దానిని హిజ్రీ 776 (1374–75) నుంచి లెక్కిస్తారు.11 హేగ్ ఆయన తండ్రి మరణాన్ని 1377లో ఉంచుతారు.2
  • ముట్టడి ఎంతకాలం సాగింది. ఫెరిష్తా, హేగ్, బళ్లారి గెజిటీర్ తొమ్మిది నెలలు అంటారు.374 బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ ఒక ఏడాది అంటుంది.1
  • అది ఎలా ముగిసింది. బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ ప్రకారం దాహంతో అల్లాడిన కోటలోనివాళ్లు లొంగిపోవడానికి ఒప్పుకున్నారు; కోట అధికారి బయటికి వచ్చి రాతపూర్వక ఒప్పందం చేసుకున్నాడు.1 ఆ రాత్రే వర్షం కురిసింది; కోటలోనివాళ్లు ముజాహిద్ ప్రతినిధి తల నరికి, దానిని ఫిరంగిలో పెట్టి సైన్యం వైపు పేల్చారు.13 ఫెరిష్తా కథనంలో వర్షం వల్ల కోట నిలబడింది అంతే; మంత్రి సలహాతో రాజు వెనుదిరిగాడు.39
  • ఆయన ఎలా చనిపోయాడు. దారిలో గుడారంలో ఆయనను చంపారని ఫెరిష్తా, హేగ్ అంటారు; ఫెరిష్తా దావూద్ ఖాన్ పేరు చెబుతాడు.107 ఆయన అహసనాబాద్ (గుల్బర్గా)కు తిరిగి వెళ్లాడని, సింహాసనం మీద తల లేకుండా కనిపించాడని, ఆ పని జిన్నులు (భూతాలు) చేశాయని ప్రజలు నమ్మారని బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ చెబుతుంది.13

Footnotes

  1. J. S. King, The History of the Bahmani Dynasty, founded on the Burhan-i Ma’asir (1900), p. 30 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  2. Wolseley Haig (ed.), The Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 383 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  3. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 338 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  4. Francis, Bellary (1904), p. 34 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  5. Muhammad Qasim Ferishta, tr. John Briggs, History of the Rise of the Mahomedan Power in India, Vol. II (1829), p. 330 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  6. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 331 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. Haig, Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 384 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  8. W. Francis, Madras District Gazetteers: Bellary (1904), p. 33 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  9. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 339 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  10. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 340 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  11. O. Codrington, “On the Coins of the Bahmani Dynasty”, Numismatic Chronicle, 3rd series, XVIII (1898), p. 264 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  12. Codrington, “Coins of the Bahmani Dynasty” (1898), p. 265 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  13. King, History of the Bahmani Dynasty (1900), p. 31 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

రాజవంశాలు

బహమనీలు

క్రీ.శ. 1347–1527

గుల్బర్గా నుంచి, 1420ల నుంచి బీదర్ నుంచి పాలించిన దక్కన్ సుల్తానులు (1347–1527). వరంగల్ పాలకుడు పంపిన సైన్యంతో వారి స్థాపకుడు సింహాసనం గెలిచాడు. అతని వారసులు తెలుగు నాయకుల నుంచి కౌలాస్, భువనగిరి, గోల్కొండలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. (వేర్వేరు కథనాల ప్రకారం 1422, 1424 లేదా 1425లో) వరంగల్‌ను దోచుకుని, పడమటి తెలంగాణను బీదర్ రాష్ట్రంగా తమ ఆధీనంలో ఉంచుకున్నారు. వారు ముసునూరి, రేచర్ల నాయకులతో, రెడ్డి రాజులతో, విజయనగరంతో, ఒడిశా గజపతులతో పోరాడారు. 1470లలో రాజమహేంద్రవరం నుంచి కొండపల్లి, కొండవీడు వరకు తీరాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. మహమూద్ గవాన్ తెలింగాణ రాష్ట్రాన్ని రాజమహేంద్రవరం, వరంగల్ మధ్య విభజించాడు. దాని చివరి గవర్నర్ సుల్తాన్ కులీ గోల్కొండ కుతుబ్ షాహీ రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. Muhammad Qasim Ferishta (tr. John Briggs), History of the Rise of the Mahomedan Power in India till the Year A.D. 1612, Vol. II (opens in a new tab), Longman, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1829, pp. 330–331, 338–340. [Public domain]
  2. J. S. King, The History of the Bahmani Dynasty, founded on the Burhan-i Ma'asir (opens in a new tab), Luzac and Co., London, 1900, pp. 30–31. [Public domain]
  3. Wolseley Haig (ed.), The Cambridge History of India, Vol. III: Turks and Afghans (opens in a new tab), Cambridge University Press, Cambridge, 1928, pp. 383–384. [Public domain]
  4. W. Francis, Madras District Gazetteers: Bellary (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1904, pp. 33–34. [Public domain]
  5. O. Codrington, On the Coins of the Bahmani Dynasty (Numismatic Chronicle, 3rd series, Vol. XVIII) (opens in a new tab), Royal Numismatic Society, London, 1898, pp. 264–265. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: