తరిగొప్పుల మల్లన

తరిగొప్పుల మల్లన 16వ శతాబ్దం చివర, 17వ శతాబ్దం మొదటి భాగపు తెలుగు కవి.¹ ఆయన చంద్రభాను చరిత్రము (చంద్రభానుని కథ) అనే దీర్ఘ కథా కావ్యం రాశాడు.¹² రాజధానిని చంద్రగిరికి మార్చిన విజయనగర రాజు వేంకటపతిరాయల ఆస్థాన ప్రపంచానికి ఆయన చెందినవాడు.³¹² తర్వాతి కాలపు ప్రముఖ దీర్ఘ కావ్యాలలో కె. సీతారామయ్య (K. Sitaramaiya) ఆయన కావ్యం పేరు చెప్పారు.⁴

కవి, ఆస్థానం

పి. చెంచయ్య (P. Chenchiah), రాజా ఎం. భుజంగరావు (Raja M. Bhujanga Rao) తమ తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర (1928)లో ఆయన కావ్యంతో పాటు 1586–1614 తేదీలు ఇస్తారు.¹ ఆయన “వేంకటపతిరాయల ఆస్థానానికి అనుబంధంగా ఉన్నాడు” అని వారు రాస్తారు.¹ సారంగు తిమ్మన లాగే ఆయన మాధ్వుడు.¹ సారంగు తిమ్మన చూడండి.

ఎస్. కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ (S. Krishnaswami Aiyangar) తన Sources of Vijayanagar History (విజయనగర చరిత్ర ఆధారాలు) (1919)లో ఆ కావ్యపు ప్రారంభాన్ని ముద్రించారు.² ఆయన సంక్షిప్తంలో, తన అన్న తరిగొప్పుల దత్త మంత్రి తిరుమలరాయల కొడుకు వేంకటపతిరాయల మంత్రి అని కవి చెబుతాడు.² దత్త మంత్రి కవుల పోషకుడు, ఇతర రాజుల మంత్రుల కంటే దౌత్యంలో మెరుగైనవాడు.² ఆస్థాన సభ్యులందరూ తమకు చేసిన సాయానికి ఆయనను ప్రశంసించారు.²

చంద్రభాను చరిత్రము

చెంచయ్య, భుజంగరావు ఆ కథను ఒక పంక్తిలో ఇస్తారు.¹ అది కృష్ణుని కొడుకు చంద్రభానునికి రుక్మబాహుని కూతురు కుముదినితో పెళ్లి గురించి చెబుతుంది.¹ 1943లో హైదరాబాద్‌లో రాసిన సీతారామయ్య, ప్రబంధ (దీర్ఘ కథా కావ్యం) శైలిలో రాసిన కావ్యాలలో “తరిగొప్పుల మల్లన చంద్రభానుచరిత్ర”ను జాబితా చేశారు.⁴

Footnotes

1. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 84 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸

2. S. Krishnaswami Aiyangar (ed.), Sources of Vijayanagar History (1919), p. 247, extract 80, the Chandrabhanu Charitramu (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

3. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 83 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

4. K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 58 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²