ఉదయనచోడుని జడ్చర్ల శాసనం

ఇది ఏమిటి

ఈ చిన్న తెలుగు శాసనం తెలంగాణలోని మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా జడ్చర్లలో వెంకటేశ్వర ఆలయం ముందు నిలిపిన ఒక రాతి పలకపై ఉంది. అది పి. శ్రీనివాసాచార్ Corpus of Inscriptions in the Telingana Districts (తెలింగాణ జిల్లాల శాసన సంకలనం, 1956), మూడవ భాగంలో Mn. 12. ఆ సంపుటి దానిని ఫలకం 29గా ముద్రిస్తుంది.¹

విషయం

దాతలు ఇద్దరు సుంక అధికారులు, కిబ్బట్టె మేల్పట్ట దండనాయక నల్ల సిద్ధమయ్య, ఎఱసిద్ధమయ్య. వారు చోడ వంశానికి, కాశ్యప గోత్రానికి (వంశానికి) చెందిన మహామండలేశ్వరుడు (గొప్ప ప్రాంతీయ ప్రభువు) కందూరి ఉదయన చోడ-మహారాజుకు సేవ చేశారు.¹ రెండు దీపాలు, నైవేద్యాల కోసం స్వయంభూ-సోమనాథ దేవునికి కోడూరు అంగడి సుంకాల నుండి ప్రతి నెల గోకర్ణ-సింగ రూకలు అనే ఐదు నాణేలను వారు ఇచ్చారు. తర్వాతి సుంక అధికారులను వాటిని తప్పకుండా చెల్లిస్తూ ఉండమని కోరారు.¹ ఆ రికార్డు బహుశా నాయకుల బిరుదులోని పట్టణమైన కోడూరు నుండి వచ్చిందని సంపాదకుడు భావించారు.¹

తేదీ

శాసనం తనకు చాళుక్య-విక్రమ సంవత్సరం 1084, చిత్రభాను, పుష్య బహుళ విదియ, మంగళవారం, ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి నాటి తేదీ ఇచ్చుకుంటుంది. సంపాదకుడు ఆ శకాన్ని శకకు బదులుగా పొరపాటున రాసినదిగా భావించి, తేదీని 1162 డిసెంబరు 25, మంగళవారంగా ఇచ్చారు.¹

ప్రాముఖ్యం

పి. వి. పరబ్రహ్మ శాస్త్రి రెండవ ఉదయచోడుడు అని పిలిచిన నాయకుడు 1162లో ఇంకా పదవిలో ఉన్నాడని ఈ రికార్డు చూపిస్తుంది. పరబ్రహ్మ శాస్త్రి ఉదయచోడుని రికార్డులను 1136 నుండి 1176 వరకు చెప్పారు. కందూరునాడును కలుపుకున్న తర్వాత కాకతీయ రుద్రదేవుడు అతని జాగీరును అతనికే వదిలాడని ఆయన భావించారు.² రెండవ ఉదయచోడుడు (కందూరు), కందూరు చోడులు చూడండి. అది పేర్కొనే గోకర్ణ-సింగ రూకల నాణేలపై ఆ కుటుంబపు అనేక నాయకులు ధరించిన గోకర్ణ అనే పేరు ఉంది.¹²

Footnotes

1. P. Sreenivasachar (ed.), A Corpus of Inscriptions in the Telingana Districts of Andhra Pradesh, Part III (1956), pp. 43–44, Mn. 12 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

2. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), pp. 67–69. ↩ ↩²