అథర్వణుడు · తెలుగు చరిత్ర

అథర్వణుడు 13వ శతాబ్దపు తెలుగు వ్యాకరణకర్త.¹ ఆయన తెలుగు వ్యాకరణాన్ని సంస్కృతంలో రాసిన త్రిలింగ శబ్దానుశాసనము రచించాడు.¹² పి. చెంచయ్య (P. Chenchiah), రాజా ఎం. భుజంగరావు (Raja M. Bhujanga Rao) ఆయనను “అందుబాటులో ఉన్న తెలుగు సాహిత్యం మొత్తంలో ఏకైక జైన రచయిత” అన్నారు.¹ తర్వాతి రచయితలు ఆయనను ప్రామాణికుడిగా ఉదహరించారు.¹

పేరు, కాలం

చెంచయ్య, భుజంగరావు తమ తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర (1928)లో ఆయన కాలాన్ని దాదాపు 1240గా చెప్పారు.¹ వారు ఆయనను కాకతీయ కాలంలో ఉంచారు.³ చరిత్రకారులు ఆయనను 13వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో గానీ చివరలో గానీ ఉంచారని వారు రాశారు.¹ అయితే సంప్రదాయం ఆయనను నన్నయ సమకాలికుడిగా చెప్పింది.¹

“అథర్వణ” అనేది అసలు పేరు కాదు, ఒక బిరుదు అని చాలా మంది భావించారు.¹ ఈ అభిప్రాయం ప్రకారం ఆయన సొంత పేరు నల్లన్న.¹ తాను వర్ణించిన భాష చాలా పురాతనమైనదని సూచించడానికి ఆయన అథర్వ వేదం పేరు తీసుకున్నాడు.¹ తెలుగు దేశంలో వేదపు అథర్వణ శాఖకు చెందిన బ్రాహ్మణులు కనిపించలేదని చెంచయ్య, భుజంగరావు గుర్తించారు.¹ ఆయన బిరుదు ద్వితీయాచార్య, “రెండవ ఆచార్యుడు”, ఆయనను మొదటి వ్యాకరణకర్తగా భావించిన నన్నయ తర్వాత ఉంచింది.²

ఆయన రచనలు

ఆయనకు ఆపాదించే రచనలు ఇవి:¹²

భాష ప్రాచీనతను చూపించే, సంస్కృతంలో రాసిన తెలుగు వ్యాకరణం త్రిలింగ శబ్దానుశాసనము
ఛందస్సుపై రచన అథర్వణ ఛందస్సు
నన్నయ ఆపిన చోటు నుంచి కొనసాగించిన, విరాట, ఉద్యోగ, భీష్మ పర్వాలతో కూడిన తెలుగు మహాభారతం¹²

చివరి రెండింటిలో ఏదీ మిగిలి లేదు.² ఆయన మహాభారతంలోని పద్యాలను తర్వాతి వ్యాకరణకర్త అప్పకవి ఉదహరించాడు.² ఒక వ్యాకరణకర్త “కవి కావడానికి దాదాపు అర్హుడు కాదు” అని చెంచయ్య, భుజంగరావు భావించారు.² వారి అభిప్రాయంలో అందుకే ఆయన భారతం తిక్కన రచన పక్కన నిలవలేకపోయింది.² అశుభ ఛందస్సులు వాడి తనకు తానే మరణం తెచ్చుకున్న కవిగా ఆయన నన్నెచోడుడి పేరు చెప్పాడని కూడా వారు గుర్తించారు.⁴

1942లో పి. శ్రీనివాసాచార్ (P. Sreenivasachar) కాకతీయ యుగపు తెలుగు రచయితల జాబితా ఇచ్చారు.⁵ ఆయన చివరి పేరు “అధర్వణుడు: భారతము, తెలుగు వ్యాకరణంపై 2 రచనలు”.⁵ 1944లో పి. టి. రాజు (P. T. Raju) కూడా ఆ వ్యాకరణం పేరు చెప్పి, దాని రచయిత “జైనుడని భావిస్తారు” అని గుర్తించారు.⁶

తగలబెట్టిన మహాభారతం కథ

నన్నయ తన మహాభారత అనువాదాన్ని ఎందుకు పూర్తి చేయలేదో ఒక కథ చెబుతుంది.⁷⁸ అందులో అథర్వణుడు తన మహాభారతాన్ని రాజు దగ్గరకు తీసుకువెళ్లే ముందు నన్నయకు చూపించాడు.⁷ దానికే ప్రాధాన్యం దక్కుతుందని భయపడి, నన్నయ ఆ వ్రాతప్రతి ఉన్న ఇంటికి నిప్పు పెట్టాడు.⁷ అథర్వణుడు ఆయనను శపించాడు, నన్నయకు పిచ్చి పట్టింది.⁸

“నన్నయ, అథర్వణుడు సమకాలికులు కారు” అంటూ చెంచయ్య, భుజంగరావు ఈ కథను తిరస్కరించారు.⁸ అంతేకాక అథర్వణుడి భారతంలోని పద్యాలను తర్వాతి సంకలనాలు ఉదహరిస్తాయి.⁸ అయినా తమ పుస్తకంలో మరోచోట కవులు ఎదుర్కొన్న అసూయకు ఉదాహరణగా వారు దానిని మళ్లీ చెప్పారు.⁹

జైన మహాభారతమా?

తెలుగు దేశంలో పాత జైన సంస్కృతికి మిగిలిన కొద్ది గుర్తులలో అథర్వణుడి భారతాన్ని చెంచయ్య, భుజంగరావు లెక్కించారు.¹⁰ దాని రచయిత జైనుడు కాబట్టి అది ఆ ఇతిహాసపు జైన రూపం అయి ఉండడం “సంభవమే” అని వారు భావించారు.¹¹

ఆధారాలు ఏకీభవించని చోట

ఆయన కాలం. సంప్రదాయం ఆయనను నన్నయ సమకాలికుడిగా చెప్పింది.¹ చెంచయ్య, భుజంగరావు ఆయనను దాదాపు 1240లో ఉంచారు. ఇతరులు ఆయనను ఆ శతాబ్దం ప్రారంభంలో గానీ చివరలో గానీ ఉంచారని చెప్పారు.¹
ఆయన మతం. ఆయన జైనుడని చెంచయ్య, భుజంగరావు చెప్పారు.¹ రాజు మరింత జాగ్రత్తగా, ఆయన “జైనుడని భావిస్తారు” అని రాశారు.⁶

Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 55 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴ ↩¹⁵ ↩¹⁶
Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 56 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸
Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩
Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 53 (archive.org (opens in a new tab)). ↩
P. Sreenivasachar (ed.), A Corpus of Inscriptions in the Telingana Districts, Part I (1942), p. 14, note 2 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩²
P. T. Raju, Telugu Literature (1944), p. 29 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²
Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 42 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³
Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 43 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴
Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 31 (archive.org (opens in a new tab)). ↩
P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 21 (archive.org (opens in a new tab)). ↩
Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 49 (archive.org (opens in a new tab)). ↩