ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

తిక్కన సోమయాజి

నెల్లూరు తెలుగు చోడ రాజు రెండవ మనుమసిద్ధి ఆస్థానంలోని 13వ శతాబ్దపు తెలుగు కవి. రెండు శతాబ్దాల ముందు నన్నయ మొదలుపెట్టిన పనిని పూర్తి చేస్తూ, ఆయన మహాభారతంలోని పదిహేను పర్వాలను తెలుగులోకి అనువదించాడు. ఆయన నిర్వచనోత్తర రామాయణం కూడా రాశాడు. ఆయన తన పోషకుని దూతగా కాకతీయ గణపతిదేవుని దగ్గరికి వెళ్లాడు. గణపతిదేవుని సాయం మనుమసిద్ధిని నెల్లూరులో పునరుద్ధరించింది.

తిక్కన నెల్లూరు పాలకుడు మనుమసిద్ధి ఆస్థానంలోని తెలుగు కవి.1 మిగిలిన పదిహేను పర్వాలను అనువదించి, నన్నయ అసంపూర్ణంగా వదిలిన తెలుగు మహాభారతాన్ని ఆయన పూర్తి చేశాడు.21 ఆయన తన పోషకుని దూతగా కాకతీయ రాజు గణపతిదేవుని దగ్గరికి కూడా వెళ్లాడు.1

కుటుంబం, స్థానం

తిక్కన “నెల్లూరు పాలకుడు మనుమసిద్ధి ఆస్థానానికి అనుబంధంగా ఉన్న నియోగి బ్రాహ్మణుడు”.1 పి. చెంచయ్య (P. Chenchiah), రాజా ఎం. భుజంగరావు (Raja M. Bhujanga Rao) తమ History of Telugu Literature (తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర) (1928)లో అలా చెబుతారు.1 ఆయన కుటుంబం, కొత్తరువు, కృష్ణా జిల్లాలోని వెల్లటూరు నుంచి వచ్చి గుంటూరులో స్థిరపడింది. వారు మనుమసిద్ధిని “కాకతీయ రాజు గణపతిదేవుని కింద కప్పం కట్టే నాయకుడు” అంటారు.1

ఆయన తాత భాస్కరుడు ఇప్పుడు పోయిన తెలుగు రామాయణం రాశాడని పేరు పొందిన కవి.1 ఆయన తండ్రి కొమ్మన్న గుంటూరులోని ఒక స్థానిక నాయకుని సైన్యానికి సేనాని.1 ఒక దాయాది (cousin), “ఖడ్గ తిక్కన్న, లేదా ‘కత్తి తిక్కన్న’”, ప్రసిద్ధ యోధుడు.1 తన కుటుంబ స్థాయి వల్ల ఆయన “కేవలం కవి కంటే ఎక్కువగా మంత్రి. తన యజమాని ఆయనను గౌరవించి, సమానునిగా చూశాడు” అని వారు రాశారు.1 రెండవ మనుమసిద్ధి చూడండి.

కాకతీయ ఆస్థానానికి దూత

తన పాలన మొదట్లో మనుమసిద్ధి నెల్లూరు నుంచి తరమబడ్డాడు.1 అప్పుడు తిక్కన సాయం పొందడానికి కాకతీయ రాజు గణపతిదేవుని దగ్గరికి వెళ్లాడు.1 చెంచయ్య, భుజంగరావు ప్రకారం, “మనుమ తన పునరుద్ధరణకు తిక్కన్నకే రుణపడి ఉన్నాడు”.1 “కవి సోమయాజి తన పోషకుని తరఫున కాకతీయ రాజుపై తన ప్రభావాన్ని ఉపయోగించాడు” అని బ్రాకెన్‌బరీ (Brackenbury) కడప గెజిటీర్ (1915) కూడా నమోదు చేస్తుంది.3

1956లో వి. వెంకటసుబ్బ అయ్యర్ (V. Venkatasubba Ayyar) గణపతిదేవుని నాయనపల్లె శాసనాన్ని సంపాదకత్వం చేశారు.4 మన్మసిద్ధిని పునరుద్ధరించమని తిక్కన గణపతిని వేడుకునే ఒక తెలుగు సాహిత్య కథనాన్ని ఆయన సంక్షిప్తం చేశారు.4 ఈ కథనంలో మన్మసిద్ధిని ఆయన బంధువులు అక్కన, బయ్యన ప్రవాసంలోకి తరిమారు.4 శాసనం తిరుగుబాటుదారుల పేర్లను బయ్యన, తిక్కన అని ఇస్తుంది.4 రెండవ పేరు అక్కనకు ఒక రూపాంతరం అని, కాబట్టి ఈ తిరుగుబాటుదారుడు తిక్కన కవికి భిన్నమైన వ్యక్తి అని సంపాదకుడు భావించారు.4

విజయపు మొత్తం ఘనతను కవి తన యజమానికే ఇచ్చాడని ఆధునిక చరిత్రకారుడు పరబ్రహ్మశాస్త్రి (Parabrahma Sastry) రాశారు.5 కాకతీయ సైన్యం పెద్ద పాత్ర పోషించిందని ఆయన గుర్తించారు.5 గణపతిదేవుడు చూడండి.

తెలుగు మహాభారతం

తిక్కన కీర్తి ఆయన మహాభారత అనువాదంపై ఆధారపడింది. సంప్రదాయం తూర్పు చాళుక్య రాజరాజ నరేంద్రుని ఆస్థానంలో ఉంచే నన్నయ అరణ్య పర్వం మధ్యలో ఆగిపోయాడు.2 తిక్కన “నన్నయ్య కథను వదిలిన చోట మొదలుపెట్టడానికి భయపడ్డాడు … తనకు ఏదైనా కీడు జరుగుతుందేమోనని”.1 అందుకే ఆయన విరాట పర్వంతో మొదలుపెట్టి మిగిలిన పదిహేను పర్వాలను పూర్తి చేశాడు.1

ఆయనకు కవి బ్రహ్మ అనే బిరుదు తెచ్చిపెట్టిన రెండు గుణాలను చెంచయ్య, భుజంగరావు ప్రత్యేకంగా పేర్కొన్నారు: “పద ప్రయోగ సంక్షిప్తత”, “వాస్తవికత”.6 విరాట పర్వం ఆయన కళకు శిఖరం అని వారు భావించారు.6 దాదాపు యాభై సంవత్సరాల తర్వాత ఎఱ్ఱాప్రెగడ అరణ్య పర్వంలో అసంపూర్ణంగా ఉన్న భాగాన్ని పూర్తి చేశాడని వారు రాశారు.6

విమర్శకులు ఆ రచనను కేవలం అనువాదం కాకుండా స్వతంత్ర కావ్యంగా భావిస్తారని పరబ్రహ్మశాస్త్రి గుర్తించారు.7 అది సరళమైన తెలుగు పదాలను వాడి, దీర్ఘ సంస్కృత సమాసాలను తప్పిస్తుంది.7 నన్నయ, భాష, సాహిత్యం చూడండి.

ఆ అనువాదం చుట్టూ జనప్రియ కథలు పుట్టాయి. చెంచయ్య, భుజంగరావు “బహుశా కల్పితం” అని భావించిన ఒక కథ, సంస్కృతాన్ని చూడకుండానే తిక్కన బహిరంగ సభలో ఎలా చెప్పి రాయించాడో చెబుతుంది.8 ఆ కథలో ఒక్క మాట కోసం ఎప్పుడైనా తడబడితే తన నాలుకను కోసుకుంటానని ఆయన ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.8 కుమార గురునాథుడు అనే కుమ్మరి ఆయన మాటలను రాశాడు.8

నిర్వచనోత్తర రామాయణం

మహాభారతానికి ముందు తిక్కన పట్టాభిషేకం తర్వాతి రామ కథపై పూర్తిగా పద్యాలతో కూడిన కావ్యం నిర్వచనోత్తర రామాయణం రాశాడు.1 ఆయన చివరి ఆశ్వాసం (భాగం)ను అసంపూర్ణంగా వదిలాడు. మరో కవి తర్వాత దానిని పూర్తి చేశాడు.1 ఆయన తాత పూర్వ కాండలను రాశాడని నమ్మినందున తిక్కన ఈ చివరి భాగాన్ని మాత్రమే రాశాడని పరబ్రహ్మశాస్త్రి వివరించారు.9

ఆ కావ్యం నెల్లూరు రాజులకు చారిత్రక ఆధారం కూడా.1011 వెలనాడు నాయకులపై మొదటి తిక్క యుద్ధాలను నెల్లూరు గెజిటీర్ (1942) దాని నుంచి తీసుకుంది.1011 అద్దంకి కాకతీయ పాలకుని కొడుకు సారంగధరుని ఆయన ఓడించడాన్ని కూడా అది దాని నుంచి తీసుకుంది.1011

Footnotes

  1. Chenchiah and Bhujanga Rao, History of Telugu Literature (1928), p. 46 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14 ↩15 ↩16 ↩17

  2. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 45 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah (1915), p. 34 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  4. V. Venkatasubba Ayyar, “Nayanapalle Inscription of Ganapatideva”, Epigraphia Indica XXVII (1956), p. 194 and notes (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  5. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 114. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  6. Chenchiah and Bhujanga Rao, History of Telugu Literature (1928), p. 48 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  7. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), pp. 296–297. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  8. Chenchiah and Bhujanga Rao, History of Telugu Literature (1928), p. 47 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  9. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 297. Cite-only; paraphrased. ↩

  10. W. E. Johns, Gazetteer of the Nellore District, brought up to 1938 (1942), p. 44 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  11. Johns, Nellore District Gazetteer (1942), p. 46 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (The Heritage of India Series) (opens in a new tab), Association Press (Y.M.C.A.), Calcutta / Oxford University Press, London, 1928, pp. 45–48. [Public domain]
  2. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1915, pp. 32, 34. [Public domain]
  3. B. Ch. Chhabra and N. Lakshminarayan Rao (eds.), Epigraphia Indica, Vol. XXVII (1947–48) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1956, pp. 194. V. Venkatasubba Ayyar, Nayanapalle Inscription of Ganapatideva. Paraphrased. [Public domain in India]
  4. W. E. Johns, Gazetteer of the Nellore District, brought up to 1938, Vol. A (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1942, pp. 44, 46. Paraphrased. [Public domain in India]
  5. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal, Government of Andhra Pradesh, 1978, pp. 113–114, 296–297. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: