ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

నన్నయ

11వ శతాబ్దపు తెలుగు కవి, మిగిలి ఉన్న తొలి తెలుగు సాహిత్య రచన రచయిత. రాజమహేంద్రవరం తూర్పు చాళుక్య రాజు రాజరాజ నరేంద్రుని కోరికపై ఆయన తెలుగు మహాభారతపు మొదటి పర్వాలు (భాగాలు) రాశాడు. సంస్కృతంలో రాసిన తెలుగు వ్యాకరణం ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి సంప్రదాయంగా ఆయనదని చెబుతారు, అయితే తర్వాతి చరిత్రకారులు దానిని సందేహించారు. 1878లో ఎ. సి. బర్నెల్ ఆయనను 12వ శతాబ్దంలో ఉంచారు; శాసనాల సంపాదకులు, తర్వాతి చరిత్రకారులు ఆయనను 11వ శతాబ్దంలో రాజరాజు కాలంలో ఉంచుతారు.

తరచుగా నన్నయ భట్టు అని పిలిచే నన్నయను తెలుగు సాహిత్యపు మొదటి కవిగా గుర్తుంచుకుంటారు. తెలుగు సాహిత్య చరిత్రకారులు పి. చెంచయ్య (P. Chenchiah), ఎం. భుజంగరావు (M. Bhujanga Rao) 1928లో ఆయన గురించి రాశారు.1 వారి మాటల్లో, “మనకు నిశ్చయంగా తెలిసిన తొలి సాహిత్య రచన నన్నయ చేసిన మహాభారతపు మొదటి మూడు సర్గల అనువాదం”.1 ఆయన రాజమహేంద్రవరం రాజధానిగా ఉన్న వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు రాజరాజ నరేంద్రుని ఆస్థానంలో పనిచేశాడు.23 (భాష, సాహిత్యం చూడండి.)

పోషకుడు, కాలం

రాజరాజు పాలనలో మహాభారతం తెలుగులోకి అనువదించబడిందని 1907 నాటి గోదావరి జిల్లా గెజిటీర్ చెబుతుంది.3 రాజరాజు రాజమహేంద్రవరంలో తన రాజధానిని స్థిరపరిచాడని అది జోడిస్తుంది.3 1932 నాటి రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) కాలక్రమం కూడా నన్నయ భట్టు అనువాదాన్ని రాజరాజు పోషణలో ఉంచుతుంది.4

రాజరాజ నరేంద్రుని ఆదేశంపై నన్నయ ఆ పనిని మొదలుపెట్టాడని చెంచయ్య, భుజంగరావు రాశారు.2 వారు రాజరాజును 1022–63 నాటివాడిగా చెప్పారు.2 అదే పుస్తకంలో మరో చోట వారు అనువాదానికి 1020 సంవత్సరాన్ని ఇచ్చారు.1

ఎ. సి. బర్నెల్ (A. C. Burnell) నన్నయను చాలా తర్వాతి కాలానికి చెందినవాడిగా చెప్పారు. 1878లో ఆయన తెలుగు మహాభారతాన్ని 12వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా వర్ణించారు.5 ఒక భాగంలో నన్నయ తన తెలుగు వ్యాకరణాన్ని దాదాపు 1180లో రచించాడని ఆయన రాశారు.67 ఆ భాగం ప్రకారం, రామానుజుడు మతం మార్చిన హొయసల రాజు పోషణలో నన్నయ పనిచేశాడు.67 మరో బ్రాహ్మణుడు పూర్తి చేసిన రామాయణ అనువాదాన్ని కూడా ఆయన మొదలుపెట్టాడు.67

అయితే మరో అధ్యాయానికి పాదసూచికలో బర్నెల్ వేరే తేదీ ఇచ్చారు.8 అక్కడ నన్నయ “రామానుజాచార్యుని ప్రధాన శిష్యుడు” విష్ణువర్ధనుని కోసం మహాభారతపు మొదటి భాగాన్ని అనువదించాడని ఆయన చెప్పారు.8 కాబట్టి ఆ పాదసూచికలో నన్నయ 11వ శతాబ్దం మధ్యలో జీవించాడు.8

1891లో జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ (J. F. Fleet) తెలుగు మహాభారతానికి బర్నెల్ ఇచ్చిన 12వ శతాబ్దం తేదీని ఇంకా ఉదహరించారు. అప్పటికి రాజమహేంద్రవరం వేంగి దేశానికి “కేంద్ర రత్నం” అయిందనడానికి ఆయన దానిని ఆధారంగా ఉపయోగించారు.9

నందంపూడి దానశాసనం

రాజరాజు తన 32వ పాలనా సంవత్సరంలో (1053) నందంపూడి దానశాసనం ఇచ్చాడు.10 అది దాని సంస్కృత శ్లోకాల రచయిత పేరును నన్నియభట్టు అని ఇస్తుంది.10 ఆ సంపుటిని సంపాదకత్వం చేసిన ఇ. హుల్ట్‌జ్ (E. Hultzsch) ఈ రచయిత గురించి ఒక పాదసూచిక జోడించారు.10 ఆ రచయిత “బహుశా రాజ్యమహేంద్రి రాజరాజు పోషకుడిగా ఉన్న, మహాభారతపు మొదటి తెలుగు అనువాదకుడు నన్నయభట్టుతో అభిన్నుడు” అని ఆయన రాశారు.10

ఆ దానశాసనపు సంపాదకుడు ఎఫ్. కీల్‌హార్న్ (F. Kielhorn) ఒక హెచ్చరిక ఇచ్చారు.11 మొదటి మూడు ఫలకాలు ఇంతకు ముందే చెక్కబడి మళ్లీ వాడబడ్డాయి.11 కాబట్టి రాసినవారి గురించిన, బహుశా శ్లోకాల రచయిత గురించిన ప్రకటనలు ఆ మూడు ఫలకాలకు వర్తించవు.11

ఆ దానశాసనం స్వయంగా నందంపూడి గ్రామాన్ని కవి నారాయణునికి ఇచ్చింది.1210 అది ఆయనను నన్ని నారాయణుడు అంటుంది.1210 సంస్కృతం, కన్నడం, ప్రాకృతం, పైశాచి, తెలుగు (ఆంధ్ర)లలో కవిత్వం రచించినందుకు అది ఆయనను ప్రశంసిస్తుంది.1210 ఆ సంవత్సరానికి సూయెల్ నమోదు ఆ దానశాసనాన్ని స్వయంగా కవి నన్నయ భట్టుకు ఇచ్చిన గ్రామ దానంగా వర్ణిస్తుంది.13

తెలుగు మహాభారతం

చెంచయ్య, భుజంగరావు ప్రకారం, నన్నయ వేంగి దేశంలోని తణుకుకు చెందిన ముద్గల గోత్రపు (వంశ వరుస) వైదిక బ్రాహ్మణుడు.2 ఆయన రాజు కుల పురోహితుడు కూడా.2 రాజరాజు తన సొంత దేశ భాషలో ఆ ఇతిహాసాన్ని కోరుకున్న తీరును ఆయన కావ్య ప్రస్తావనలో చెబుతాడు.2 రాజరాజు చంద్ర వంశ రాజుల నుంచి, పాండవుల నుంచి వంశాన్ని చెప్పుకున్నాడు.2

నన్నయ ఆది, సభా పర్వాలను, అరణ్య పర్వంలో కొంత భాగాన్ని రచించాడు.2 13వ శతాబ్దంలో తిక్కన పనిని కొనసాగించాడు.2 14వ శతాబ్దంలో ఎఱ్ఱాప్రగడ దానిని పూర్తి చేశాడు.2 ఈ ముగ్గురినీ కలిపి కవిత్రయం, “గొప్ప ముగ్గురు”గా గౌరవిస్తారు.2

చెంచయ్య, భుజంగరావు ఆయన శైలిని “సరళమైనది, మధురమైనది, సొగసైనది” అని వర్ణించారు.14 వారి అంచనాలో ఆయన పదజాలంలో మూడింట రెండు వంతులు సంస్కృతం, మూడింట ఒక వంతు తెలుగు.14

నన్నయ తన కాలపు తోటి కవి నారాయణ భట్టును ప్రశంసించాడు.1415 1928 నాటి చరిత్ర ఆయన మాటలను ఇలా ఇస్తుంది: “మహా యుద్ధంలో కృష్ణుడు అర్జునునికి సాయం చేసినట్లే, నారాయణ భట్టు నా శ్రమలో నాకు సాయం చేశాడు.”1415 చెంచయ్య, భుజంగరావు ఆయనను నందంపూడి దానశాసనంలోని నారాయణునిగా గుర్తించారు.1415 కావ్యంలో చాలా భాగం నిజానికి నారాయణుడే రాశాడనే సూచనను వారు తిరస్కరించారు.1415

కావ్యం ఎందుకు ఆగిపోయింది

ఆ కావ్యం అరణ్య పర్వంలో ఎందుకు ఆగిపోయిందో తెలియదు. చెంచయ్య, భుజంగరావు దాని గురించి ఒక కథను నమోదు చేశారు.214 ఆ కథలో నన్నయ జైన కవి అథర్వణుని ప్రత్యర్థి భారతం వ్రాతప్రతిని తగలబెట్టి, పిచ్చి పట్టేలా శాపం పొందాడు.214 ఆ ఇద్దరు కవులు ఒకే కాలంలో జీవించలేదు కాబట్టి వారు ఆ కథను తిరస్కరించారు.214

1930లో బి. వి. కృష్ణారావు (B. V. Krishna Rao) రాజరాజు చివరి రోజుల గురించిన ఒక ఆంధ్ర సంప్రదాయాన్ని ఉదహరించారు.16 ఈ సంప్రదాయంలో దండయాత్ర వల్ల దేశం అల్లకల్లోలమైంది. రాజు, ఆయన కవి ఇద్దరూ ఆ కష్ట కాలంలో చనిపోయారు.16 కృష్ణారావు దీనిని రాజరాజు సవతి సోదరుడు ఏడవ విజయాదిత్యుని వేంగి దండయాత్రతో ముడిపెట్టారు.16

రాజరాజు తన తండ్రి పెద్ద కొడుకు అనే ప్రకటనకు కూడా కృష్ణారావు నన్నయ మహాభారతాన్ని ఉదహరించారు.17 అదే ప్రకటన ప్రకారం రాజరాజు తల్లి గొప్ప చోళ రాజరాజు కూతురు కుందవాంబ.17

మతం, తెలుగు సాహిత్య ప్రారంభం

చెంచయ్య, భుజంగరావు నన్నయ రచనను వారు వైదిక ఉద్యమం అని పిలిచిన బ్రాహ్మణ పునరుజ్జీవనంలో భాగంగా చూశారు.18 వారి అభిప్రాయంలో ఈ పునరుజ్జీవనం తెలుగు దేశంలో జైనమత క్షీణత తర్వాత వచ్చింది.18 వారి పుస్తకానికి ముందుమాటలో సి. ఆర్. రెడ్డి (C. R. Reddy) ఆ అనువాదానికి ఒక కారణం సూచించారు.19 మహాభారతాన్ని తెలుగులోకి అనువదించడాన్ని ఆయన “బౌద్ధ, జైన ప్రచారానికి ప్రతిదాడిగా దేశభాషల ద్వారా ప్రచారం” అన్నారు.19

నన్నయకు ముందు తెలుగు సాహిత్యం ఉందా అనే విషయాన్ని అవే రచయితలు చర్చించారు.12021 అంతకు ముందరి రచన ఏదీ దొరకలేదని వారు గుర్తించారు.12021 సంప్రదాయం ఆయనను తెలుగు సాహిత్యపు మార్గదర్శకుడిగా, ఆ భాషకు “శాసనకర్త” (వాగనుశాసన)గా గుర్తుంచుకుందని కూడా వారు గుర్తించారు.12021

ఆయన స్థాపకుడు కాకపోయినా, సంస్కృతీకరించిన “మార్గి” సాహిత్యపు తొలి ప్రతినిధులలో ఒకరు అని వారు నిర్ణయించారు.12021 యుద్ధమల్లుని, మోపూరు శాసనాలను వారు అదే దిశలో ముందరి ప్రయత్నాలుగా చూశారు.12021 వీటి పక్కన పాత స్థానిక “దేశి” గీత సంప్రదాయాన్ని వారు చూశారు.12021 అప్పుడు తెలుగు, కన్నడ పంచుకున్న 11వ శతాబ్దపు తెలుగు లిపి రూపంలో నన్నయ రాసి ఉండే అవకాశం ఉందని కూడా వారు భావించారు.2223

ఆయనకు ఆపాదించిన రచనలు

సంస్కృతంలో రాసిన తెలుగు వ్యాకరణం ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి సంప్రదాయంగా నన్నయది. 1857లో సి. పి. బ్రౌన్ (C. P. Brown) ఆ పేరుతో “నన్నయ భట్టు రాసిన వ్యాకరణాన్ని” వర్ణించారు.24 బర్నెల్ దానిని రెండు పాత తెలుగు వ్యాకరణాలలో ముందుదిగా పిలిచి, తెలుగు అక్షరమాల కోసం దానిని ఉపయోగించారు.8

చెంచయ్య, భుజంగరావు నన్నయవని చెప్పే ఐదు రచనలను జాబితా చేశారు. వాటిలో ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి ఒకటి.14 “బహుశా వీటిలో ఏదీ ఆయన రాయలేదు” అని వారు భావించారు.14 కానీ చాముండి చాళుక్యుల కుల దేవత కాబట్టి, ఆయన చాముండీ విలాసం రాసి ఉండవచ్చు.14

జ్ఞాపకం

1922లో రాజమహేంద్రవరంలోని ఆంధ్ర చరిత్ర పరిశోధక మండలి రాజరాజ నరేంద్రుని పట్టాభిషేకపు తొమ్మిదవ శతాబ్ది ఉత్సవాన్ని జరుపుకుంది.25 అది నన్నయ మహాభారతాన్ని “తొలి కాలానికి చెందిన, మిగిలి ఉన్నట్లు తెలిసిన ఏకైక తెలుగు కావ్యం” అని వర్ణించింది.25 అది నన్నయ, నారాయణ భట్టు, పావులూరి మల్లన్నలను రాజు ఆస్థాన కవులుగా పేర్కొంది.25

Footnotes

  1. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  2. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 42 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14

  3. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari (1907), p. 21 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  4. Robert Sewell and S. Krishnaswami Aiyangar, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 64 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. A. C. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography (2nd ed., 1878), p. 16, note 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography (1878), p. 28 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  7. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography (1878), p. 29 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography (1878), p. 129 and note 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  9. J. F. Fleet, “The Chronology of the Eastern Chalukya Kings”, Indian Antiquary XX (1891), p. 94 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  10. Kielhorn, “Nandamapundi Grant” (1897), p. 303 and note 3 (E. Hultzsch) (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  11. F. Kielhorn, “Nandamapundi Grant of Rajaraja I”, Epigraphia Indica IV (1897), p. 301 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  12. Kielhorn, “Nandamapundi Grant” (1897), p. 302 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  13. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 74 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  14. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 43 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12

  15. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 44 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  16. Krishna Rao, “Telugu Academy Plates of Saktivarman II” (1930), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  17. B. V. Krishna Rao, “Telugu Academy Plates of Saktivarman II”, Journal of the Andhra Historical Research Society V, pt. 1 (1930), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  18. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 22 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  19. C. R. Reddy, foreword to P. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), pp. 5–6 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  20. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 38 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  21. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  22. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 17 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  23. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 18 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  24. C. P. Brown, A Grammar of the Telugu Language (2nd ed., 1857), p. 266, note (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  25. Journal of the Andhra Historical Research Society, Vol. I (1926), “Brief history of the Society”, p. 4 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (9)
  1. F. Kielhorn (articles); E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. IV (1896–97) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1897, pp. 301–303. F. Kielhorn, Nandamapundi grant of Rajaraja I, with E. Hultzsch's editorial note. [Public domain]
  2. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (The Heritage of India Series) (opens in a new tab), Association Press (Y.M.C.A.), Calcutta / Oxford University Press, London, 1928, pp. 6, 17–18, 21–22, 37–44. [Public domain]
  3. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 21. [Public domain]
  4. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 64, 74. Paraphrased. [Public domain in India]
  5. R. C. Temple (ed.); article by J. F. Fleet, Indian Antiquary, Vol. XX (1891), incl. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings' (opens in a new tab), Education Society's Press, Bombay, 1891, pp. 94. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings'. [Public domain]
  6. A. C. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography, from the Fourth to the Seventeenth Century A.D., being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and MSS. (2nd ed.) (opens in a new tab), Trübner & Co., London, 1878, pp. 16, 28–29, 129. [Public domain]
  7. Charles Philip Brown, A Grammar of the Telugu Language (2nd ed.) (opens in a new tab), Christian Knowledge Society's Press, Madras, 1857, pp. 266. [Public domain]
  8. K. V. Lakshmana Rao (article); Andhra Historical Research Society, Journal of the Andhra Historical Research Society, Vol. V, pt. 1 (July 1930), incl. K. V. Lakshmana Rao, 'Two Copper-plate Grants of the Salankayanas of Vengi' (opens in a new tab), Andhra Historical Research Society, Rajahmundry, 1930, pp. 36–37. B. V. Krishna Rao, Telugu Academy plates of Saktivarman II (JAHRS V, 1930). [Public domain]
  9. Not Available, The Andhra Historical Research Society, Rajahmundry, Vol.1,pt.2 (opens in a new tab), 1926, pp. 4. Brief history of the Andhra Historical Research Society (JAHRS I, 1926). [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: